<home>

MARITIEME BOEKENKAST 

( laatst bijgewerkt op 4 oktober 2011 )

100 Jaar Nederlandsche Scheepvaart

schrijver : Dr. M.G. de Boer , uitgever : De Boer Jr. / Den Helder
ISBN # -/-

Twee en twintig jaren is het geleden, dat aan mij de samenstelling van de Geschiedenis der Amsterdamsche Stoomvaart werd opgedragen. Na de voltooiïng van dit werk, dat zes jaren van gestage arbeid vereischte, was het mijn bedoeling, de gegevens aan te vullen om te komen tot een werk van algemeenen aard, dat de geheele scheepvaart in de laatste eeuw met de daarbij behorende bedrijven zou moeten behandelen en dat zou laten zien, welke beteekenis deze heeft gehad voor de welvaart van het Nederlandsche Volk.
Tot uitvoering van dit plan is het niet gekomen. Wel werd voorbereidend werk gedaan door de uitgave van studiën over het Veembedrijf, over Fyenoord en zijn stichter Roentgen, over de Holland-Amerika Lijn, over de haven van Amsterdam en het Noordzee-Kanaal, over "Werkspoor", over de Zeehaven en het kolenstation Sabang, maar tot verdere aanvulling en synthese kwam het niet. Het uitbreken van de crisis, die alles dreigde te vernietigen, wat gedurende zooveel jaren moeizaam was opgebouwd, maakte de uitgave van dergelijk samenvattend werk schijnbaar voor langen tijd onmogelijk.
Toen de ommekeer scheen te zijn gekomen, besloot ik een poging te doen om tot stand te brengen, wat zooveel jaren een mijner liefste wenschen was geweest. De steun, uit scheepvaartkringen ondervonden, toonde aan, dat het plan daar op krachtige medewerking kon rekenen; vooral moet ik de namen noemen van de heeren A.F. Bronsing, Directeur der Stoomvaart Maatschappij "Nederland", en van den heer Bern. E. Ruys, Directeur van de N.V. Rotterdamsche Lloyd, zonder wier krachtige hulp dit werk niet tot stand gekomen zou zijn. Verder memoreer ik de tallooze lichamen, die de uitgave hebben gesteund, waardoor deze tot redelijken prijs verkrijgbaar kon worden gesteld.
De aard van het nu verschijnende werk wordt door het bovenstaande voldoende aangegeven; het zal , met ter zijde stelling van alle plaatselijke begrenzingen, de groote lijnen der ontwikkeling van de scheepvaart moeten geven. De tijd na den Wereldoorlog, die zulk een groote verandering heeft aangebracht, zal daarbij niet buiten behandeling kunnen blijven.
Een enkel woord nog over de eerste hoofdstukken De Stoomvaart heeft tientallen van jaren een zeer bescheiden plaats ingenomen naast de Zeilvaart, die in de Negentiende Eeuw hier te lande tot groote ontwikkeling is gekomen; omstreeks het midden der eeuw nam de Nederlandsche Zeilvloot de vierde plaats van de wereld in. Haar geschiedenis te schrijven is nog nimmer beproefd; deze taak is ook uiterst bezwaarlijk, daar de vloot, op haar hoogtepunt uit 2438 zeeschepen bestaande, niet het eigendom was van enkele machtige concerns, wie fata uit goed geordende archieven zijn na te speuren, maar van een oneindig groot aantal reederijen, welke vaak slechts een enkel schip uitrustten en wier archieven voor het overgroote deel zijn verloren gegaan. Er moet nog heel wat voorarbeid geschieden, voor de geschiedenis der zeilvaart in haar definitieven vorm kan worden geschreven; men beschouwe de eerste hoofdstukken dan ook als een proeve hiervan.
Ook in andere opzichten stelde deze arbeid mij voor niet gemakkelijke problemen. Ik zou ze dan ook niet op mij hebben durven nemen, indien ik niet van vele zijden voorlichting en gegevens had ontvangen. Alle namen noemen van hen, die mij aldus verplichtten, kan ik niet; enkele uitzonderingen moet ik evenwel maken. Groote verplichtingen heb ik an de familie Boissevain, die, prijzenswaard voorbeeld, niet alleen haar reederij-archief in het Nederlandsch Economisch Historisch archief te 's Gravenhage voor wetenschappelijk onderzoek openstelde, maar mij ook toestond haar rijk familie-archief voor het onderzoek te gebruiken en mij aldus in staat stelde merkwaardige figuren als Gideon Jeremie en Jan Boissevain, wier leven nimmer beschreven werd, tot hun recht te laten komen.
In de tweede plaats moet ik wijzen op de grooten steun van den Directeur van het Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum te Amsterdam, den heer W. Voorbeijtel Cannenburg, die o.m. voorlichting gaf bij het bijeenbrengen van illustratie-materiaal.

=/=/=/=/=/=/=/=

100 Jahre Verband Deutscher Reeder

schrijvers : diversen , uitgever : VDR / Hamburg
ISBN # 978-3-87743-820-6  (2007)


100 Jahre Verband Deutscher Reeder ist ein Blick voraus und ein Blick zurück. Dieses Buch schlägt einen großen Bogen zu der Zeit, als der Verband deutscher Reeder (VDR) im Jahre 1907 gegründet wurde. Zunächst als Zusammenschluss der regionalen Reederverbände zur Bündelung der unternehmerischen Interessen gerade auch in den regelmäßigen Arbeitskämpfen verstanden, hat sich der VDR im Laufe eines Jahrhunderts mehrfach gewandelt. Um die dramatischen Veränderungen, die zweimalige fast völlige Vernichtung der Handelsflotte und den Wiederaufbau zur heute drittgrößte Handelsflotte der Welt verstehbar zu machen, geht es in diesem Buch vor allem um den Kontext, in dem der VDR die deutsche Seeschifffahrt begleitet hat. Ausführlichen Raum hat die Entwicklung der deutschen Handelsflotte aber auch Themen wie Schiffbau, Sicherheit, Hafen und Umwelt werden intensiv beleuchtet. Das Buch beschreibt ein spannendes Jahrhundert deutscher Wirtschaftsgeschichte gerade jener Branche, für die früher als für jede andere die Globalisierung zum Alltag des Geschäftes gehörte. Die deutschen Reedereien haben die Globalisierung als Chance genutzt, aus den Herausforderungen sind erfolgreiche Unternehmungen und tausende neue Arbeitsplätze geworden.

=/=/=/=/=/=/=/=

120 Jaar Scheepvaart , van Barkschip tot Willem Ruys

Schrijver ; F.W.G. Leeman , Uitgever: Wyt & Zn. / Rotterdam

ISBN # -/-

Gedenkschrift van de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd, samengesteld ter gelegenheid van het 75 jarig bestaan als Naamloze Vennootschap in 1958 en het 100 jarig bestaan van de Firma Willem Ruys & Zonen in 1961.
Wij schrijven 1828. Een jaar, dat voor het ontstaan van het bedrijf, waarvan wij de geschiedenis gaan beschrijven, van fundamenteel belang zal blijken. Natuurlijk komen de gebeurtenissen van het jaar 1828 niet uit de lucht vallen - zij liggen geheel in de lijn van de historische ontwikkeling. De 17de eeuw had de Republiek der Verenigde Nederlanden op het toppunt van haar macht gebracht. Met recht spreekt men van de Gouden Eeuw, omdat niet slechts handel en scheepvaart bloeiden, maar dit evenzeer gezegd kan worden van kunsten en wetenschappen.
Een rustig, sterk en misschien haast naïef vertrouwen had in dit land geleid tot grote en grootse ondernemingen en als gevolg daarvan tot ongekende welvaart. Zoals de eb volgt op de vloed, kon ook hier de reactie niet uitblijven en deze kwam, toen, onder invloed van velerlei omstandigheden, langzaam maar zeker de dadendrang - geestesmerk der 17de eeuw - verdween. Men scheen content met het verworvene en er ontstond bij de kooplieden een zekere gezapigheid waarin voor energieke verdere ontplooiing nauwelijks plaats meer was. De 18de eeuw, die aldus bekeken feitelijk eerst een aanvang neemt met de gelukkige beëindiging van de Spaanse successieoorlog in 1715, vertoont dan ook een gans ander beeld in de vaderlandse historie dan het daaraan voorafgaande tijdvak. Men heeft de "Jan Salie-geest" van de eerste helft der 18de eeuw, de zogenaamde "pruikentijd", vaak gehoond en belachelijk gemaakt. Niet geheel ten onrechte. Toch zou het onbillijk zijn, om uit het oog te verliezen, dat, zoals trouwens ook door Prof. Dr. H. Brugmans in zijn "Geschiedenis van Nederland", deel VI, geconstateerd en met talrijke bewijzen gestaafd, er tot ver in de tweede helft van de 18de eeuw nog een werkelijke welvaart in dit land heerste.

=/=/=/=/=/=/=/=

Amsterdam onder Zeil , 
Sail Amsterdam 1985

Schrijver : Aartselaar , Uitgever : Bruna / Utrecht
ISBN # -/-

Wat was er het eerst: Amsterdam of het IJ ? Antwoord op deze prikkelende vraag ligt verborgen in het Amstelland, waar zich vroeger een baai uitstrekte van Schellingwoude tot aan Beverwijk. Vaste bewoners kende de oevers van deze baai, het IJ genoemd, aanvankelijk niet. Pas in 1275 doet Amsterdam zijn intrede in de geschreven historie. 
En vanaf dat moment zijn stad en haven onverbrekelijk verbonden in wat uitmondt in een glorierijke scheepvaartgeschiedenis. Het zeil bracht Amsterdam rijkdom, aanzien en ongekende macht.
Een beetje van dit roemrijke verleden willen we in dit boekje laten herleven. Zoals de gemeente Amsterdam dat deed in 1975 ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan van de stad. Aan het toen georganiseerde zeilfestijn heeft de Amsterdamse haven een grandioze traditie overgehouden. Sail Amsterdam, dat nu voor de derde keer wordt gehouden, is nu al uitgegroeid tot 's werelds grootste nautische manifestatie.
Begin augustus zullen een tiental grote, vierkant getuigde schepen de nostalgie van de Oostindiëvaarders doen herleven, zullen duizenden rond- en platbodemjachten, zeilende vissersschepen en bijdrijfsvaartuigen op het IJ herinneren aan de tijden van weleer.
Uit deze boeiende parade van zeilende monumenten spreekt ook erkenning en waardering voor al diegenen die zich inzetten voor het behoud van dit onvervangbaar cultuur-historisch bezit.
De samenstellers van "Amsterdam onder Zeil" hopen met dit boekwerkje een informatieve bijdrage te leveren aan de groeiende belangstelling voor de zeilsport.
 
  5. Voorwoord
  6. Amsterdam Wereldhaven
10. De Nederlandse Zeilvaart
25. De huidige "TallShips"
32. De Zoetwatervaart
38. Een Kaap Hoorn - vaarder
42. Belangrijke Evenementen
48. Zeilend Verleden
 
De eerste dagen van augustus zal de Amsterdamse haven in het teken staan van de grootste zeilmanifestatie ter wereld: Sail Amsterdam '85. Indrukwekkende tallships als de Colombiaanse "Gloria", de Westduitse "Georch Fock", de Italiaanse "Amerigo Vespucci" en de Russische "Kruzenschtern" zullen het havenbeeld beheersen. Even zullen de romantisch lijkende tijden van weleer herleven.
Amsterdam onder Zeil verschijnt ter gelegenheid van deze zeilmanifestatie. Het vertelt, in kort bestek, de geschiedenis van de Amsterdamse haven en de Nederlandse zeilvaart. Het geeft informatie over de schepen die naar Amsterdam komen. Het verhaalt van het harde leven aan boord van dergelijke schepen.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Amsterdamse Haven 1275-2005

samenstelling: Rob van Zoest, uitgever: Kunsthistorisch Bureau d'Arts,
ISBN # 90-74159-83-4

Amsterdam en zijn havens zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden. Al ruim zeven eeuwen lang. De scheepvaart en de handel hebben de stad haar wereldfaam bezorgd. De laatste decennia is de bedrijvigheid in de haven langzaam uit het stadsbeeld verdwenen. De Amsterdamse haven is echter springlevend en een paar kilometer westwaarts volop in bedrijf. Alle glorie, strijd, fortuin, rampspoed, inventiviteit, nuchterheid, trots en veerkracht van de Amsterdammers en hun haven worden hier in 320 bladzijden verwoord en verbeeld. Een imposant en fascinerend boek met 350 schilderijen, tekeningen, kaarten en foto's. Een monument voor de Amsterdamse haven in boekvorm.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Met de Anna onder Zeil

schrijvers: C. Budingh, Otto Dicke, Sietzo Dijkhuizen, Jan van de Kam , uitgever: Zeilsportpromotion Almere
ISBN # 90.6413.0035 .

Bijna een eeuw oud is de klipper Anna, en toch nog springlevend. Gemaakt om te zeilen op onze binnenwateren, één en al stoere pracht.
De bekende auteur C. Budingh beschrijft op zijn gezellige nuchtere manier de sensatie van een dagenlange zeiltocht met de Anna.
Otto Dicke maakte een overvloed aan prachtige tekeningen die de schoonheid van ons waterland vastleggen.
Sietzo Dijkhuizen vertelt handenvol interessante wetenswaardigheden die tijdens de tocht aan het daglicht kwamen.
Jan van de Kam maakte de foto's, weids op de Friese meren, intiem in oude stadjes, kleurrijk en vol vaart op onze grote rivieren.
Van Dordrecht tot Zwartsluis volgt dit waardevolle boek de tocht met de klipper Anna.
Meer dan een "logboek"; het toont Nederland vanaf het water, in telkens wisselende panorama's.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Batavia te Water , Een Reconstructie

schrijvers : Roper / Parthesius / Wagenaar , uitgever : De Bataafsche Leeuw / Amsterdam
ISBN #  90.6707.415.2

In 1629 strandde het gloednieuwe VOC schip "Batavia" voor de Australische kust op een onbekend rif. Na de stranding legde Fransisco Pelsaert, de gezagvooerder van de Batavia, een dagboek aan waarin hij verslag deed van de rampzalige gebeurtenissen. In 1647 beschreef Jan Jansz in  "De ongeluckige Voyagie van 't schip Batavia" de muiterij die onder de overlevenden uitbrak, een verhaal vol intriges en moordpartijen.
Vanaf 1963, het jaar waarin de ligging van het wrak bepaald kon worden, steeg de belangstelling voor de Batavia, hetgeen uiteindelijk leidde tot de volledige recconstructie van het schip op de Batavia-werf te Lelystad.
Ter gelegenheid van de tewaterlating en doop van de nieuwe Batavia in april 1995 vindt in de Universiteitsbibliotheek van Amsterdam de tentoonstelling "De Batavia te Water" plaats met als onderwerp de reis van de oorspronkelijke Batavia 1628-1629 en de herbouw van 1985-1995 op de werf in Lelystad.
Afgebeeld worden handschriften, boeken, kaarten en prenten met betrekking tot de lotgevallen van de Batavia, het Pelsaert-manuscript, enkele van de vele herdrukken van het reisverhaal door Jan Jansz en een schedel met zwaardinslag, waardoor de gruweldaden van toen bijna tastbaar worden. Verder wordt in deze uitgave uitvoerig ingegaan op het bouwen van schepen in de zeventiende eeuw en op de reconstructie van de Batavia in onze tijd.
De auteurs, drs. V.D. Roeper, drs. R. Parthesius en dr. L.J. Wagenaar, zijn deskundigen op het gebied van respectievelijk de reis van de oorspronkelijke Batavia, de bouw van de nieuwe Batavia en de geschiedenis van de V.O.C.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

To Beat the Clipper Ships , The Story of the NedLloyd Spice Race

schrijver : Barry Pickthall , uitgever : De Boer Miritiem / Haarlem
ISBN # 90.228.1271.5 (1980)

This is a story of human endeavour. The fight to first discover, then conquer the world. It tells how the sea route to The East was opened up and follows the development during those days of sail from the early navs favoured by the Prtugese to the classis tea clippers several centuries later.
Life at sea is discribed in vided detail together with some of the great tea races of a century ago when the big clippers vied to be the first home with the new season's crop.
This is the background to the NedLloyd Spice Race: a 12.000 mile marathon for ocean racing yachts from Jakarta to Rotterdam which was sailed along the clipper route during the early months of 1980. This was more than just a race for it gave all the chance to compare a modern racing yacht's performance against the best of those clippers.
It tells of The Cape of Storms, the dismasting and damage, together with the strong challenge by Flying Wilma to break that elusive record of 63 days set by the tea clipper Kelso 199 years earlier, "To Beat the Clipper Ships" written by Barry Pickthall has international appeal that will interest all with a taste for the sea.

=/=/=/=/=/=/=

Behouwe Vaart , 
scheeps-praat

Schrijver : Piet de Rover , Uigever : Gebr. Zomer & Keuning's Wageningen
ISBN -.-

De Eben Haëzer is een rappe schuit van een vijftig ton. In den kop van het ding zit wil, de wil om te vechten tegen waterbonken en windvlagen. Die kop streeft met een mooie gebogen lijn hoog uit het water op. Hij is een uitdaging aan al wat voor den boeg komt.
Diezelfde uitdaging ligt in de twee ogen vlak onder de boegspriet. Onder de kluisgaten hangt een twee-armig anker met de sterke handen, die in den grond houvast klauwen, als de schipper ankeren wil.
Het berghout zinkt in een fraaie zeeg van den kop omlaag. Die zeeg maakt de schuit slank. De zwaarden even achter het staande want zijn breed. Daar kan de schuit op leunen als windvlagen haar doen overhellen. Voor het want, vastgegroeid in de reeling, staan twee bolders als vuisten, die pinnen omklemmen. Sterk zijn ze, die vuisten. Geen staaldraad vermag ze te buigen. Ook op die bolders kan de schuit aan. In ijzeren onbewogenheid ligt vlak achter de kettingrol de plecht. Geen overkomende golf buiswater heeft nog ooit kans gezien die ijzeren vloer in te beuken en 't gaat er toch soms bar genoeg langs, want Job de Pruim en zijn zoon Hein de Snufferd, ontzien de schuit niet.
Ze zijn samengegroeid met hun vaartuig. In hen is eenzelfde uitdaging, eenzelfde wil om golven kapot te botsen, als die er ligt in den massieven kop.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Binnenscheepvaart 1940-1950 , wrakboeien ontwijken, volaan vooruit

schrijver : Ward van Kampen , uitgever : HisStory
ISBN # 961.223.652.6   ( 2005 )

De Tweede Wereldoorlog heeft bij de burgerbevolking een onuitwisbare indruk achtergelaten. De generatie geboren op het einde van de 19de en eerste dertig jaar van de 20ste eeuw zullen het zich blijven herinneren. De binnenschippers onder hen vormden een bijzondere groep. Schippers en hun gezinnen, hun schepen, de omgeving waar zij zich bevonden, vormden vaak een doelwit van het oorlogsgeweld. Tegen wil en dank moesten zij ladingen vervoeren ten dienste van de vijand en waren zij zelf of hun bestemmingen, los- en laadplaatsen, het doelwit van geallieerde luchtaanvallen.
Het waren meoilijke tijden voor deze mensen; allemaal sterke en onafhankelijke, vrijheidslievende karakters. De geringste tekortkoming kon worden aangerekend als sabotage. Voor alles en nog wat waren er strenge voorschriften. Dag en nacht werden schip en lading gevolgd door een meedogenloze militaire administratie.
Zij waren totaal afhankelijk van de willekeur van de bezetter. Er was geen spoor van enige beschikking over hun eigen lot. Zelfs hun schip kon in beslag genomen worden om voor zuivere militaire doeleinden herbouwd en gebruikt te worden.
Voor die mensen was het een stukgeslagen droom. Toch bleven zij volharden; het was immers hun broodwinning. Een bestaan van tradities en gewoonten overgedragen van vader op zoon; innig verbonden met het water en vrijheid . . . . . .  die weer verworven zou worden.
De ultieme bevrijding duurde uiteindelijk veel langer voor deze mensen.
Aan de hand van foto's en documenten doen wij het oorlogsverhaal van de Nederlandse en Belgische schippersfamilies Boertjens en Vererre. Beide famailies werden door het oorlogsgeweld zwaar getroffen en verloren er, tot tweemaal toe, hun have en goed bij.
De naweeën van de oorlog zouden nog langer hun ondernemingsgeest hinderen. Tot tien jaar na de bevrijding vormden wrakken van bruggen, schepen en enge doorvaarten zovele obstakels bij de uitoefening van hun beroep. Maar onvermoeid gingen zij door. Het zou weer goed komen.
Met dit boek willen wij de herinnering aan deze beroerde jaren doorgeven aan de generatie die de vruchten plukt van de volharding van de schipper tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.
Zijn devies indachtig: Wrakken en wrakboeien ontwijken . . . . . en dan weer: Volaan Vooruit !

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Binnenscheepvaart in beweging

Schrijver : Ir. Willem de Ruiter , Uitgever : Kluwer Deventer
ISBN # 90.201.1399.2

De "gewone walmens" ziet de binnenscheepvaart als een onbekende bedrijfstak, een soort "andere wereld".
Maar zolang ons volk in deze rivierdelta leeft, zolang al neemt de binnenschipper het leeuwendeel van het vrachtvervoer voor zijn rekening en is deze bedrijfstak onmisbaar voor de economie.
Enkele duizenden binnenvaarders, van wie de meesten particuliere ondernemers, vervoeren per jaar tientallen miljoenen tonnen vracht, een eigentijds, energiebesparend, millieuvriendelijk en dynamisch vervoerssysteem.
De binnenvaart is volop in beweging en wie zou daar beter een boek over kunnen schrijven dan een zoon van de binnenvaart ? Ir. Willem de Ruiter, zoon van een schipper, is als verkeerstechnicus werkzaam in de "natte verkeerskunde" en dagelijks bezig met het ontwerpen van waterwegen.
Maar tevens blijf hij zeer geinteresseerd in de leef- en arbeidsomstandigheden van onze varende bevolking.
De schippers worden zich bewust van hun positie, die even machtig is als zwak, even problematisch als belangrijk.
Dit boek volgt de koers over de laatste vijf jaar binnenscheepvaart; wat leverde de strijd voor een betere inkomenspositie en toekomst op ?

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Binnenvaart Beelden , 150 jaar Koninklijke Schuttevaer

door : Wiesje Peels en Prof. Dr. Jan Terlouw , uitgever Kluwer B.V.
ISBN #  90.267.2922.7

Binnenvaart beelden verschijnt ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van de Koninklijke Schippersvereniging "Schuttevaer". De vereniging behartigt namens 3200 leden de belangen van de beroepsbinnenvaart op het gebied van nautisch technische zaken en de natte infrastructuur. Het landelijk bureau is gevestigd in Rotterdam en in 25 binnenhavens zijn regionale afdelingen actief.
"Schuttevaer" heeft aan de jonge fotografe Wiesje Peels de opdracht gegeven het binnenvaasrtbedrijf in beeld te brengen. Zij heeft de sector op een eigentijdse wijze gefotografeerd. De landelijke voorzitter van "Schuttevaer", oud commissaris van de Koningin van Gelderland, Prof. Dr. Jan Terlouw schreef speciaal voor de uitgave het essay met de titel "Schipper in de Binnenvaart".
Deze jubileumuitgave is een geschenk van de Afdeling Rotterdam van "Schuttevaer" aan de vereniging. De uitgave wordt mede gesponsord door de uitgever van het "Weekblad Schuttevaer", andere afdelingen en derden.
Het eerste exemplaar van deze uitgave is op 21 mei 1999 tijdens de officiële viering van het jubileum aangeboden aan de beschermvrouwe van de Koninklijke Schippersvereniging "Schuttevaer", Hare Majesteit Koningin Beatrix.

=/=/=/=/=/=/=

Binnenvaart in Oorlogstijd

schrijver : Barend van Lange , uitgever : Kluwer Maritiem / Deventer
ISBN # 90.557.7001.9

Waarom nu een boek over een oorlog die al vijftig jaar achter ons ligt ? Die vraag kwam spontaan bij mij op toe de uitgever vroeg de lotgevallen van de binnenvaart in die periode op papier te zetten. Over die oorlogsjaren was immers al zoveel geschreven. En bovendien, wat was er zo bijzonder aan de binnenvaart ? Die had toch al die jaren gewoon doorgevaren en aan de bezetter goed verdiend ? Tenminste, dat beweerde "men" na de oorlog maar al te vaak.
Toch gaf juist dat vooroordeel de doorslag eens wat dieper in het oorlogsverleden van de bedrijfstak binnenvaart te duiken. Dan blijkt weer eens hoe snel "men" oordeelt.
Als geen ander ondervond namelijk de binnenvaart wat het is te moeten leven onder een totalitair bestuur. Binnen zeer korte tijd werden reders en particuliere schippers geperst in een keurslijf van regeltjes en voorschriften, waarin nauwelijks ruimte was voor voor enig eigen initiatief. Wie weigerde te varen, was zijn schip kwijt. En dat is wel het ergste wat een binnenvaartondernemer kan overkomen. Bovendien moest er, net als in elk ander gezin, brood op de plank komen en vroegen de banken wel om de rente en aflossing.
Goed, er waren schippers die gebruik maakten van de situatie, en goed verdienden aan de Duitserse Wehrmachttransporten. Dar waren echter maar een paar van de ruim 19.000 schippers die ons land in mei 1940 telde. Op die verkeerde keus van een enkeling kan en mag een hele bedrijfstak niet worden beoordeeld.
Bij de voorbereiding van dit boek zei een oud-Rijnschipper tijdens het tweede contact dat ik met hem had: "Ik heb eens wat nagevraagd, maar "we" kennen je niet." Toen werd mij nog eens extra duidelijk hoe klein het wereldje van de Rijn- en binnenvaart was en is. Daarom heb ik er bewust voor gekozen in Binnenvaart in Oorlogstijd de namen van "foute" schippers achterwege te laten. Hun kinderen, kleinkinderen en soms zelfs al achterkleinkinderen, die inmiddels ook goede schippers zijn geworden, mogen na een halve eeuw niet meer aangekeken worden op de keuze van hun voorouders.
Met Binnenvaart in Oorlogstijd heb ik geprobeerd een beeld te schetsen van een bedrijfstak die te maken kreeg met de waanzin van de oorlog. Niet aan de hand van opgesmukte, sappige verhalen. Daarvoor is het onderwerp, ook nu nog, te beladen. Wel op basis van feiten en ervaringen van de schippers. Ook met de wetenschap dat in dit bestek de geschiedschrijving onmogelijk compleet kan zijn. Dat laatste laat zich niet in één boek vatten. Met Binnenvaart in Oorlogstijd hoop ik echter recht te doen aan al die schippers, die bereid waren grote persoonlijke risico's te nemen. Die al die ooorlogsjaren onder uitermate moeilijke omstandigheden moesten varen. Niet alleen gedwongen door de bezetter, maar ook om het dagelijks leven van al die miljoenen andere Nederlanders draaiende te houden.

=/=/=/=/=/=/=/=

Binnenvaart Wat Vaart Waar

schrijver : Marie Louise & Rob de Koter , uitgever : De Alk B.V.
ISBN # 90.6013.044.8

Na Binnenvaart In Beeld is Binnenvaart Wat Vaart Waar het tweede boek van Marie Louise en Rob de Koter. De ontwikkelingen in de scheepsbouw gingen deze eeuw razendsnel. Van de kleine nostalgische spitsen naar de huidige containerreuzen, die bijna half zo breed zijn als de spits lang is, bestrijkt een periode van nog geen honderd jaar.
In Binnenvaart Wat Vaart Waar kunt u zien en lezen waar en waarom de verschillende scheepstypen oorspronkelijk zijn gebouwd.
U ziet hoe zij zich in de loop van deze eeuw ontwikkelden tot de milieuvriendelijke goederenvervoerders van nu. U kunt kennis maken met de verschillende ladingsoorten, van droog bulkgoed, via vleoibaar en gasvormig vervoer tot de immense groeimarkt: de containervaart.
Met ruim 175 foto's en korte, heldere teksten geeft Binnenvaart Wat Vaart Waar u inzicht in de scheepstypen. Ook kunt u na het lezen van dit boek een spits van een dortmunder onderscheiden.

=/=/=/=/=/=/=

Het Centrale Punt in de Reederswereld , De Konklijke Nederlandse Redersvereniging 1905-1980

schrijver ; A.H. Flierman , uitgever : De Boer Maritiem
ISBN #  -/- (1980)

Op 25 februari 1905 werd in een zaaltje van het Zuid Hollandsche Koffiehuys te 's-Gravenhage de Nederlandsche Reedersvereeniging (NRV) opgericht. De vereniging stelde zich volgens artikel 2 van de statuten ten doel de "belangen van het Nederlandsch Zeereederijbedrijf, zoowel de gemeenschappelijke belangen van alle gewone leden der Vereeniging, alsook die van groepen van gewone leden" te behartigen. Dat doel moest worden bereikt door te reageren op het beleid en de maatregelen van Nederlandse of buitenlandse overheidsinstellingen, door de belangen van leden tegenover zeelieden te behartigen, door te streven naar verbetering van de vervoersvoorwaarden, door voor leden informatie te verzamelen en hen met raad, steun en inlichtingen bij te staan, en door samenwerking met andere gelijkgezinde Nederlandse of buitenlandse organisaties. De gewone leden van de vereniging waren personen of vennootschappen, eigenaar van één of meer schepen met Nederlandse zeebrieven.
Deze bepalingen vormen een eerste aanduiding van de aard van de vereniging. Haar leden zijn bedrijven die zich met de zogenaamde grote handelsvaart (GHV) bezighouden. Daarnaast maken zeesleepvaartbedrijven, enkele in de kleine handelsvaart (KHV) werkzame ondernemingen, en de laatste jaren ook ind de off-shore industrie opererende bedrijven deel uit van het ledenbestand. De visserij en de KHV beschikken over eigen, soms aanzienlijk oudere organisaties. He Koninklijk Zeemanscollege "De Groninger Eendracht", een KHV organisatie, dateert bijvoorbeeld van 1830. Uiteraard behoren ook de Rijn- en binnenvaartondernemingen niet tot de achterban van de KNRV.
Het takenpakket van de vereniging werd enkele jaren na de oprichting enigszins beperkt. De behartiging van belangen van leden in het overleg met werknemers over arbeidsvoorwaarden werd in 1911 als taak geschrapt. Hiervoor ontstonden nadien andere organisaties, die sinds 1970 weer nauwe banden met de KNRV onderhouden. Op sociaal gebied werden tussen 1911 en 1970 alleen zaken die het arbeidsvoorwaardenbeleid niet direct raakten, behandeld, Gedurende het grootste deel van haar geschiedenis kan de KNRV daarom worden beschreven als de organisatie van de grote handels vaart, die zich richtte op behartiging van de economische, juridische, nautische, technische en enkele sociale belangen (vooral onderwijsaangelegenheden) van de leden-bedrijven. Op deze gebieden behandelde de vereniging een brede scala van onderwerpen, uiteenlopend van radar, radiotelegrafie en olieverontreiniging tot handelsverdragen, protectie en de gevolgen van de beide wereldoorlogen, en van de juridische aansprakelijkheid van de vervoerder tot de Wet op de Investeringsrekening (WIR), de Publieksrechtelijke Bedrijfsorganisatie (PBO), de steunverlening aan het bedrijfsleven tijdens de economische crisis van de jaren dertig, en het onderwijs aan machinisten.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Die Donau , Von Kehlheim zum Schwarzen Meer

schrijver : M. Haselhorst & K. Dittmann , uitgever : Edition Maritim / Hamburg
ISBN #  978-3-89225-586-4 (2008)

Der Donau-Führer „Die Donau – Von Kehlheim zum Schwarzen Meer“ von Melanie Haselhorst und Kenneth Dittmann informiert über alle wichtigen nautischen Gegebenheiten für Sportbootfahrer sowie die relevanten gesetzlichen Bestimmungen zum Befahren des Stroms.
Das 304 Seiten umfassende Buch enthält ausführliche Beschreibungen der Donau als Verkehrsweg und gibt Auskunft zu Pegelständen, Wasserstandsmeldungen, Durchfahrtsverboten, Brückendurchfahrtshöhen, Fahrrinnentiefe, Strömung, Schleusen, Werften und Sportboothäfen. Zu den Häfen bekommt der Leser umfangreiche Detailinformationen wie Kontaktdaten der Hafenbetreiber und genau Pläne mit Hafenausschnitten und Übersichtskarten des Flusses.
Die vorgestellte Reiseroute beginnt ab dem für Sportboote schiffbaren Teil bei Kelheim und gliedert sich nach den Staaten, die die Donau bis zur Mündung ins Schwarze Meer durchquert. Neben den nautischen und technischen Informationen werden auch umfassende Hinweise zu Besonderheiten, geschichtlichen und kulturellen Hintergründen der Anrainerstaaten sowie Tipps zu kulinarischen und kulturellen Landgängen gegeben.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Een Eeuw Nederlandse Binnenvaart , 
100 jaar Weekblad Schuttevaer

schrijver : Frits R. Loomeijer , uitgever : Friese Pers Boekerij B.V.
ISBN # 90-330-1378-9

In dit boek geeft Frits R, Loomeijer een kompleet beeld van de Nederlandse Binnenvaart in de periode 1888-1988. Er veranderde veel in de eeuw die achter ons ligt. Een handje vol schippers volgde als vrijwilliger, zo goed en zo kwaad als dat ging de ontwikkelingen en deed verslag van diverse gebeurtenissen in het "schipperskrantje Schuttevaer". Schipper Vlieger schreef in die begin jaren over de verderflijke praktijken van de bevrachting in cafe's, waar drankmisbruik werd gestimuleerd door kroegbazen.
Maar er werd ook gewaarschuwd tegen de gevaren van de "stoom- en motorvaart". Een zeker conservatisme was de binnenvaart niet vreemd. De ontwikkelingen van de "nieuwe tijd" dienden zich aan, maar men kon zich slechts met moeite losmaken uit het tempo van de zeer langzame veranderingen in de negentiende eeuw.
Een kenmerk uit de beginperiode van de laatste eeuw was, de maatschappelijke geisoleerde positie waarin de schipperij zich bevond. Men leefde aan boord, was dikwijls lang onderweg en was aangewezen op informatie uit eigen kring. "Schuttevaer" was voor velen een venster op de weeld.
Advertenties uit die tijd, met naast specifieke schipperszaken ook algemeen menselijke behoeftes, spreken boekdelen.
Bijna vanaf de eeuwwisseling begon er een andere wind in de binnenvaart te waaien. Het was nog wel een gevaarlijk bedrijf en iedere storm- of mistperiode veroorzaakte een aantal slachtoffers. In de jaren na de Eerste Wereldoorlog was bij een belangrijk deel van de schipperij de weerstand tegen de "nieuwe moodse lawaai- en stankdingen" omgeslagen in een behoefte aan moderniseren.
De jaren dertig werden gekenmerkt door economische malaise. De Tweede Wereldoorlog door angst, voedseltransporten en wapentransporten. Na de oorlogsjaren volgde de stormachtige tijd van wederopbouw, met als gevolg de overcapaciteit. Een woord dat sinds 1940 niet meer gehoord was.
De schaalvergroting en daartegenover de sanering van de kleine particuliere wilde- en beurtvaart bleven de jaren zeventig domineren. Het woord "binnenvaart-ondernemer" is kenmerkend voor onze jaren tachtig. De moderne schipper staat midden in de maatschappij. Van maatschappelijke isolatie hoeft technisch gesproken geen sprake meer te zijn.
Precies als rond de eeuwwisseling is echter nog niet iedereen aan het nieuwe tempo en de nieuwe tijd gewend. Oud en nieuw leven naast elkaar. Rijn- en containervaart naast een klassieke Noord-Zuidspits.
Het "schipperskrantje" is echter geworden tot het gezaghebbende "Weekblad Schuttevaer". Het honderdjarig bestaan van dit weekblad is de aanleiding voor de uitgave van dit boek.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Eeuw van de Toerbeurt

Schrijvers : Johan Salverda, Wout Bareman, Jos Hoffmann, Dirk van der Meulen, Jan de Vries , Uitgever : Schuttevaer Maritiem
ISBN # 90.557.7030.2

Het doek is gevallen voor de Evenredige Vrachtverdeling. Daar waar het verdelingssysteem 65 jaar lang het beeld van de binnenvaart heeft bepaald, moet iedereen het voortaan zien te redden op de vrije markt. De meningen hierover zijn verdeeld. "We hebben onze vrijheid verloren", vindt de één en voorziet het einde van het gezinsbedrijf in de binnenvaart. Volgens de ander werd het echter hoog tijd, in zijn ogen is de toerbeurt achterhaald.
In "De Eeuw van de Toerbeurt" zijn de diverse partijen nog een keer aan het woord. Voorvechters, zoals Ger Veuger, geven een beeld van de strijd die is geleverd voor het behoud van het systeem
Daarbij zijn de brandhaarden in Terneuzen nog eens apart onder de loep genomen, evenals de strijd in België.
Tegelijkertijd wordt het verhaal geschetst van politici, de jarenlange lobby van de verladers en de tegenslagen die zij daarbij soms hadden.
Kortom, een breed beeld van een noodmaatregel, die de binnenvaart en haar ondernemers in de laatste eeuw van het millenium grondig beinvloedde.

=/=/=/=/=/=/=/=

Het eeuwige lied van de Amsterdamse haven

schrijver: Ton Heijdra, uitgever Rene de Milliano
ISBN # 90-72810-39-2

Amsterdam en de haven zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden. Van het IJ vertrokken al vroeg grote zeilschepen naar verre werelddelen terwijl in het stoomvaarttijdperk oceaanreuzen de wereldzeeën bevoeren. De haven bracht niet alleen rijkdom maar zorgde ook voor contact met vreemde culturen. Door de haven is Amsterdam een welvarende stad van internationale allure geworden, een stad waar vreemdelingen en creatieve geesten zich thuis voelen. Een grote diversiteit aan schrijvers - van Vondel tot Jacques Brel; van Jan Mens tot Simon Vinkenoog - hebben de lof van de Amsterdamse haven gezongen. Dit boekje geeft een overzicht over de oude havens in Oost en West, met een enkel uitstapje naar Noord. 
In dit alweer dertiende boek van Ton Heijdra bij uitgeverij Rene de Milliano worden de teksten over de haven door deze populaire Amsterdamse schrijver ingeleid en in hun historische context geplaatst. Samen met de vele oude prenten, ansichtkaarten en foto's ontstaat een uniek en kleurrijk beeld van de Amsterdamse haven door de eeuwen heen.

=/=/=/=/=/=/=/=

Elisabeth, hoort u mij ? , Kroniek over het leven op een binnenvaartschip

schrijver : Meta Bison en Geertje French , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 978-90-8616-025-9 (2007)

Het hart der mensen wordt door de wind teruggewaaid naar het verleden.
Terug in de tijd, geschiedenis dus, geeft de mogelijkheid vergeten groepen te etaleren.
Ook kunnen we dan van een dergelijke groep maatschappelijke en culturele gedragingen analyseren waarbij gedachten over geloof, huwelijk en opvoeding van de kinderen in de microanalyse niet mogen ontbreken.
Beeldmateriaal geeft hetgeen geschreven is kracht. In feite hoe ouder de foto, hoe geloofwaardiger het verhaal overkomt.
Schrijvers hebben in deze niets nagelaten en geven een getrouw beeld van de binnenvaartschipper pur sang!
Mijn eigen beeld: een bedaarde en bebaarde man met pijp in de mond, die aan het stuurwiel staat en in de verte tuurt of de koers van het schip nog "recht zo die gaat", of dezelfde man zittende in een stoel terwijl hij "De Schuttevaer" leest. In beide gevallen gaat het omrisico's te vermijden.
Wanneer men in vroegere tijden "een stuk over de Zuiderzee moest nemen" en afhankelijk was van slechts eigen ervaring en intuïtie betreffende het weer, zicht, stroming en ondiepten, ja dan was alle informatie welkom en even terug naar de man aan het stuurrad -Hij tuurde naar het licht- "Ik ben het licht der wereld, Johannes 8:12, zal in vele gevallen gemoedsrust hebben gegeven, maar het licht van "Het Paard van Marken" of de lamp van de lichtopstand op "de Hoek van het IJ" zal tot een juiste en veilige koers hebben geleid.
De man, die de krant leest, zal zeker de katern "Berichten voor Zeevarenden" inkijken en met een scherpe punt aan zijn potlood de wijzigingen van en aan de bakens, nauwgezet noteren in "De Lichtenlijst".
Zuller er angsten zijn geweest, natuurlijk! Lijf en goederen stonden op het spel. Vrouw en kinderen voeren mee, je schip, je cargo!
Terug in het heden is het verleden moeilijk voor te stellen. Wij zijn opgevoed met de marifoon en GPS.
Vandaar diet boek. Laat het een baken zijn voor nu!

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Fluitschepen voor de V.O.C. ; balanceren tussen oncostelijckheijt en duursaemheijt

schrijver : Herman Ketting , uitgever : Aprilis / Zaltbommel
ISBN # 90.5994.141.1 (2006)

De VOC behoeft geen introductie meer. Vele publicaties en de grootscheepse herdenking van het vierhonderdjarig bestaan in 2002 van deze eerste multinational hebben daartoe bijgedragen. Het is minder belicht dat de VOC altijd met uiteenlopende types schepen de vaart op Azië en in Azië heeft onderhouden. Het grote retourschip vormde de kern van de Compagnie's vloot. Door de Batavia, de schepping van Willem Vos in Lelystad en de Amsterdam bij het scheepvaartmuseum in Amsterdam, kennen we dit type allen goed. Maar er voeren ook andere scheepstypes in VOC dienst. Onder meer het fluitschip is veel gebruikt, vooral in de jaren 1660-1690. Tot nu toe wisten we over dit voor de Nederlandse scheepshistorie zo kenmerkende schip niet veel. Dankzij de studie De Gouden Eeuw van het Fluitschip van A, Wegener Sleeswijk uit 2003 is de kennis over de fluit in de Europese handelsvaart inmiddels sterk uitgebreid. Enigszins raadselachtig bleef echter het langdurig gebruik dat de VOC heeft gemaakt van dit voor de vaart in de tropen niet zo voor de hand liggend vrachtschip met zijn ronde vormen.
Het Willem Vos Fonds heeft vorig jaar met de gewaardeerde steun van de Stichting VOC Fonds en de Stichting Verolme Trust aan dr. Herman Ketting opdracht kunnen geven fundamenteel onderzoek naar de plaats van het fluitschip in het VOC bedrijf te doen. Het voorliggende boek is van deze opdracht het fraaie resultaat. Het is een intrigerende studie geworden. Eerst moest namelijk worden vastgesteld wat Jan Pieterszoon Coen en zijn bewindhebbers omstreeks 1615 met een fluitschip bedoelden. Hierna viel de fluit niet meer uit het Compagnie's bedrijf weg te denken. In het begin van de achttiende eeuw voerren er nog zogenoemde suikerfluiten.
Het raadsel rondom de Oost-Indische fluit heeft Ketting opgelost, maar niet dat alleen. Onderzoek naar de bouw van de fluiten leidde tot een analyse van de bedrijfsstructuur van de werven van de Compagnie, met name van die in de stad Amsterdam. Het is beslist boeiend te lezen, hoe de bewindhebbers van de Kamer Amsterdam steeds meer greep kregen op het bouwproces en hoe de zelfstandigheid van de meesterscheepstimmerman werd ingeperkt. De Compagnie streefde naar standaardisatie bij de bouw van haar schepen en daarin slaagde zij in de loop van de tweede helft van de zeventiende eeuw volledig.
Voor de totstandkoming van dit boek gaat onze dankbaarheid uit naar het VOC Fonds, het Pris Bernhard Cultuurfonds en de Verolme Trust, die de studie en de uitgave financieel mede hebben mogelijk gemaakt. Voor de afbeeldingengaat onze dank in het bijzonder uit naar Herman Ketting Sr. en Cor Emke, die beiden geheel belangeloos hebben bijgedragen.

=/=/=/=/=/=/=/=

Geschiedenis der Sleepvaart (Lekko)

schrijver : L.J.W.H. Goedkoop , uitgever : De Boer Jr. / Amsterdam
ISBN # 90.228.1837.3  (1980)

Hoewel er in Nederland grote belangstelling bestaat voor alles wat met de Nederlandse sleepvaart te maken heeft, is de literatuur daarover, opmerkelijk genoeg, beperkt gebleven tot slechts enkele standaardwerken. Een van die standaardwerken is het in 1951 verschenen boek "Lekko", geschiedenis der sleepvaart, geschreven door een insider: de heer L.J.W.H. Goedkoop.
De naam Goedkoop is niet alleen een begrip in de haven van Amsterdam, ook over de zeven zeeën heeft hij een goede klank, dat geldt overigens voor de gehele Nederlandse sleepvaart.
De grote verdienste van de auteur Goedkoop is dat hij met de geschiedsbeschrijving van de sleepvaart niet alleen een objectief beeld van daeze bijzondere bedrijfstak heeft geschetst, maar bovendien een gigantische hoeveelheid feitenmateriaal heeft aangedragen.
Mr. J.J. Ooievaar (Directeur-Generaal van Scheepvaart): Dit is een voortreffelijk boek, dat ons nog ontbrak. Het komt mij voor dat alles vat over de sleepvaart te vertellen is, in dit boek verteld wordt. Het moet voor de vakman belangwekkend zijn, thans eindelijk over een volledige geschiedenis van de sleepvaart te kunnen beschikken. Maar ook de "gewone" lezer zal sterk geboeid worden, vooral ook door de wijze waarop de heer Goedkoop deze geschiedenis geschreven heeft. De gekozen achtergrond van de algemene geschiedenis en de maritieme geschiedenis in het algemeen, verlenen dit boek nog verdere bekoring.
Ook door een gedegen boek als dit spreekt de sleepvaart genoeg tot de verbeelding, dan dat zij geromantiseerd behoeft te worden. Men proeft eruit de moed, de kundigheid en de ondernemingszin van wie de sleepvaart bedrijven.
Wij mogen dan een vastelands natie zijn, zonder de zee en de zeevaart zou Nederland heel wat minder betekenis in de wereld hebben dan thans het geval is. Dat dit boek de, gelukkig, groeiende belangstelling van het Nederlandse volk voor "de waterkant" nog verder moge aanwakkeren!

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Geschiedenis van de Nederlandse Koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog

schrijver : K.W.L. Bezemer , uitgever : Elsevier
ISBN # 90-10-06040-3

De beheersing van de oceanen is een belangrijke voorwaarde geweest voor de geallieerde overwinning in de Tweede Wereldoorlog. "Ons gehele vermogen de oorlog voort te zetten of zelfs maar het leven te behouden werd beheerst door de vraag of wij de baas zouden blijven over de zeeroutes en de toegang tot onze havens" schrijft Winston Churchill in zijn memoires.
De bijdrage die de Nederlandse Koopvaardij aan de beheersing van de oceanen heeft geleverd, is het onderwerp van deze twee boeken. Jaren van diepgaand bronnenonderzoek hebben geresulteerd in dit monumentale standaardwerk van de historicus K.W.L. Bezemer, waarin hij zorgvuldig en diepgaand alle kanten van dit veelzijdige onderwerp belicht.
 
deel één beschrijft de strijd ter zee in de eerste drie oorlogsjaren, wanneer de Geallieerden allerwegen aan de de verliezende hand zijn. Een belangrijk dieptepunt hierbij vormt het verlies van Nederlands Indië.
 
deel twee behandelt het verloop van de allesbeheersende Battle of the Atlantic die na verwoede strijd in het voordeel van de Geallieerden wordt beslist. Verder komen de acties in de Middellandse Zee, de Papua-campagne, de invasie van Normandië en tenslotte de bloedige worsteling in de Pacific uitgebreid aan de orde.
 
Op 9 september 1939 loopt de Mark, een stoomschip van de Rotterdamse N.V. Houtvaart, tijdens een reis van Oulu naar de Maastad op een Duitse mijn. De Mark is daarmee het eerste Nederlandse koopvaardijschip dat in de Tweede Wreledoorlog tot zinken wordt gebracht. Er zullen er nog velen volgen. De prijs die de Nederlandse koopvaardij in de oorlog moet betalen is hoog: bijna vierhonderd schepen gaan verloren en ruim 1600 zeelieden vinden als gevolg van gevechtshandelingen de dood.
De Nederlandse koopvaardij is voor de geallieerde oorlogsinspanning van grote betekenis geweest. Schepen onder Nederlandse vlag nemen aan bijna alle belangrijke geallieerde operaties deel. In tijden van tegenspoed: bij de evacuatie van Duinkerken, het vertrek van de Engelsen uit Griekenland en de val van Singapore. Maar ook na 1943, als het tij keert; zij leverden een belangrijke bijdrage aan de invasie in Noor Afrika en Normandië.
Verder waait de Nederlandse driekleur op een groot aantal schepen dat deelneemt aan de konvooien naar Moermansk en de strijd in de Pacific.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Geschiedenis van de Scheepvaart , Weerspiegeld in de Scheepsarcheologie

Schrijver : George F. Bass , Uitgever : De Boer Maritieme Handboeken ,
ISBN # 90.228.1908.8

Zoals George F. Bass in zijn inleiding opmerkt, had dit boek tien jaar geleden nog niet geschreven kunnen zijn. Pas sinds kort is men in staat, met behulp van de successen geboekt door de hoog ontwikkelde opgravingstechnieken, de geheimen te ontsluieren van schepen en scheepjes die, vaak eeuwenlang, op de bodem van rivieren en zeeën hebben gerust.
Boeiend en gefundeerd wordt hier een overzicht gegeven van wat onze beschaving voor zo'n groot deel mede gevormd heeft: handel en communicatie, pijlers van alle cultuur, grotendeels mogelijk gemaakt door verbindingen over rivieren en zeeën.
In dertien hoofdstukken, geschreven door experts in de beschreven periode, wordt ingegaan op nieuwe ontdekkingen en opgravingen.
Het boek begint met hoordstukken over de vroegste zeevaarders in het Middellandse Zee gebied en het Nabije Oosten.
Dan volgen hoofdstukken over de Griekse, Foenicische en Etruskische scheepvaart, de Romeinen op zee, Griekse en Romeinse havenwerken, Engelse scheepvaart in de Romeinse periode, de maritieme situatie in het Byzantijnse rijk, Scandinavische boten en de scheepvaart van de Vikings en de Hanze kooplieden.
Daarna volgens hoofdstukken over de Middeleeuwse- en Renaissance-schepen in het Middellandse Zee gebied, de invloed van de Engelse en Hollandse marine strategie op de scheepsbouw in de periode 1400-1850, handelsvaart en kaapvaart op de Atlantische Oceaan - met beschrijvingen van de recente vondsten rond de Bermuda's - en de opening van de Nieuwe Wereld.
Het boek besluit met een hoofdstuk over de scheepsopgravingen in de Lage Landen.
Deze Geschiedenis van de Scheepvaart wordt gecompleteerd met een schat aan illustraties (waaronder 150 kleurenfoto's), een register en een uitgebreide literatuuropgave.
De waarde van dit standaardwerk ligt niet alleen in de wetenschappelijke benadering, maar vooral ook in het op fascinerende wijze doen herleven van de periodes van ontdekkingen, handel en oorlog der zeevarende mensheid

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Geschiedenis van de V.O.C. , de opkomst en teloorgang van de eerste Nederlandse Multinational

schrijver : Femme S. Gaastra , uitgever : Walburg Pers
ISBN # 90-5730-184-9

Vier eeuwen geleden verkreeg de Verenigde Oost Indische Compagnie (VOC) het monopolie voor de vaart op Azië. De VOC werd het grootste scheepvaart- en handelsbedrijf van de wereld in de 17e en 18e eeuw. Met de handel in specerijen als peper en kaneel en later ook producten als zijde, thee en porselein bracht de VOC Nederland een periode van ongekende economische en culturele voorspoed.
Ter gelegenheid van het VOC-jubileumjaar 2002 verschijnt De Geschiedenis van de VOC van de hand van Femme Gaastra in een speciale rijk geïllustreerde editie. De auteur belicht in dit gezaghebbende standaardwerk alle faceteen van dit unieke bedrijf. Waarom werd er bijvoorbeeld zoveel politieke macht verleend aan een in opzet commercieel bedrijf ? Welke bestuursvorm werd gekozen ? Hoe werd de VOC gefinancierd, hoe bouwde men schepen en hoe organiseerde men de bijna 5.000 reizen naar de Oost ?
Waarom verkozen tienduizenden Europeanen vrijwillig voor werk bij de VOC en dus voor reizen vol ontberingen en grote risico's ? Hoe waren de arbeidsomstandigheden aan boord en wat hield de militaire ondersteuning in ? Gaastra laat aan de hand van veel historisch materiaal zie hoe groot het werkterrein van de VOC was, in welke producten werd gehandeld en welke winsten er in bijna twee eeuwen werden gemaakt. Maar ook: hoe met vaak harde middelen oorlog werd gevoerd, concurrenten werden verdreven of leveringen van specerijen werden afgedwongen. 
De tekst is verrijkt met vele vaak unieke illustraties. Nu ook in kleur en met tabellen vol interessante informatie. De Geschiedenis van de VOC  is een boek dat op boeiende wijze de opkomst, bloei en neergang laat zien van de VOC, een omvangrijk handelsimperium dat werd bestuurd door Nederlandse Kooplieden van internationale allure.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Glorie van de Scheepvaart , Nautische encyclopedie met meer dan 1500 illustraties

schrijver : diversen , uitgever : ICOB Alphen a/d Rijn
ISBN # 90.6113.132.4

Dit encyclopedische scheepvaartkundige standaardwerk is het resultaat van jarenlange internationale samenwerking tussen nautische deskundigen uit Zweden, de Verenigde Staten, Engeland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen, Finland en Nederland. Bij het samenstellen is ruim gebruik gemaakt van adviezen van vele bedrijven en instellingen op het gebied van scheepvaart in Europa en Amerika.
Elke bladzijde van het boek is ter goedkeuring of eventuele correctie voorgelegd aan het Noorse Scheepvaartmuseum te Oslo, het Smithsoniand Institute in Washington, en het Rotterdamse Maritiem Museum "Prins Hendrik".
Er van uit gaande dat een duidelijke illustratie een lange beschrijving kan vervangen geeft dit boek in meer dan 1500 kleurrijke instructieve tekeningen alle belangrijke aspecten van de scheepvaart weer.
Tekeningen die technische precisie paren aan grafische schoonheid. Het boek opent met een geillustreerde index, waarmee de lezer die details en onderdelen kan indentificeren waarvan hij de namen niet kent.
Vervolgens worden aan de hand van illustraties de volgende onderwerpen behandeld:
de romp, rondhouten en tuigage, het zeil, de voortstuwing, visserij, de zeilsport, de bewapening, navigatie, manouvreren.
Ieder onderwerp wordt vooraf gegaan door een inleidend historisch en technisch overzicht van een op een desbetreffend gebied bij uitstek deskundige. Een uitgebreid register besluit het boek.
De Nederlandse uitgave kwam tot stand met medewerking van F.W. Petrejus, conservator van het Maritiem Museum "Prins Hendrijk" en een aantal Nederlandse deskundigen. H.V. Quispel van het Instituut voor Scheepvaart en Scheepsbouw zorgde voor een voorwoord.
Dankzij het encyclopedisch karakter, de briljante illustraties en de uituttende behandeling is dit kijk- en naslagboek tot een standaardwerk van de scheepvaart geworden. De eerste druk verscheen onder de titel Spiegel der Scheepvaart. De pers was enthousiast over het verschijnen van dit prachtige werk op de Nederlandse boekenmarkt. 
Trouw: Hiet is een uitgave van historische betekenis die de geschieenis van de scheepvaart op overtuigende wijze in beeld brengt.
De Waterkampioen: Een bijzonder fraai boek dat aan degene die belangstelling heeft vaar alles wat zich op het water voortbeweegt en voortbewogen heeft aan vaartuigen, stellig aanbevolen kan worden.
Dagblad Scheepvaart: Letterlijk alles wat men zich in verband met scheepvaart en varen kan denken heeft in dit unieke boek een plaats gevonden.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Goede Vaart , vaarhandboek voor motorjachtschippers

schrijver : Kapt. Henri D.A. Götz , uitgever : Hollandia / Baarn
ISBN # 90.6045.952.0  (1976)

Uit de 16 hoofdstukken vermelden wij : Uitrusting (minimale inventaris) - Vlagvoorschriften en het seinen - Betonningsstelsels / Cardinale Betonningsstelsels - Meteorologie / Bewolking (families en geslachten) / Fronten op de weerkaarten (K.N.M.I. De Bilt) / Baan van de depressie / Weerkaarten in dagbladen - Vlakke of platte zeevaartkunden / Waterkaarten en jachtkaarten / Moderne electronische navigatiemiddelen / Variatie en deviatie (vormen tezamen de miswijzing / De peilingen / Index der verkrijgbare kaarten - Getijstromen en stroomatlassen (-kaarten) -  Het zeilvaartuig en haar bewegingen - He manouvreren met motocruisers / Theoretisch en practisch varen / De linkse en rechtse schroef / Krabbend anker / De stopweg / Het ten anker komen / Meren en ontmeren in de sluis / Plotseling uitvallen van de motor - Het vaarregelement - Aanschaf en onderhoud van schepen - De motoren / De Dieselmotor / De benzine- / petroleummotor / De wankelmotor / De hekmotor / De winterberging / De buitenboordmotor en haar winterservice - Geneeskundige hulp bij ongevallen - Het dagboek - De bootverzekering.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Grote Drie , Nieuw Amsterdam , Oranje , Willem Ruys

schrijver : Drs. C. de Haas , uitgever : De Boer Maritiem
ISBN # 90.269.2047.4  (1976)

Drie schepen zijn na de Tweede Wereldoorlog de trotse vertegenwoordigers van de Nederlandse koopvaardij in de wereld: de "Nieuw Amsterdam" , de "Oranje" en de "Willem Ruys". Beide eerstgenoemde waren dit bovendien reeds voor en tijdens de oorlog.
Nu de "Nieuw Amsterdam" onder slopershamer is gessneuveld en de beide andere schepen niet meer onder Nederlandse vlag varen, is de tijd gekomen voor de geschiedschrijver om de lotgevallen van deze schepen vast te leggen.
Drs. C. de Haasheeft na jarenlang bronnen- en archiefonderzoek de geschiedenis van de "grote drie" geboekstaafd en daarmee tevens een belangrijke periode van de Nederlandse koopvaardij beschreven. In dit boek behandelt hij successievelijk de omstandigheden die tot de bouw hebben geleid, de bouw zelf en de loopbaan van de drie schepen.
De lotgevallen van de "Nieuw Amsterdam" en de "Oranje" tijdens de Tweede Wereldoorlog voegen een belangrijk hoofdstuk toe aan de geschiedenis van onze koopvaardij.
In de dienst op Noord Amerika en het Verre Oosten hebben de "Grote Drie" een wereldnaam verworven. Vele vakantie-  en verlofgangers bewaren onuitwisbare herinneringen aan deze schepen. Na de oorlog heeft de cruisevaart een belangrijk element toegevoegd aan de exploitatie van deze schepen.
"De Wereld als Werkterrein" is één van de hoofdstuktitels van dit boek. Het zou de ondertitel van dit boek kunnen zijn. Een roemrijke periode wordt in dit boek beschreven, die de naam van Nederland als zeevarende natie heeft bevestigd.
In de tekst en illustraties wordt de "Grote Drie" alle eer aan gedaan die hun toekomt.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Haven van Amsterdam , Zeven Eeuwen Ontwikkeling

schrijvers : Roeland Gilijamse e.a. , uitgever : THOTH / Bussum
ISBN # 9.789068.685237 (2009

Uitgave in samenwerking met Haven Amsterdam.
Vanaf het prille begin vormt de haven van Amsterdam het kloppend hart van de stad. De scheepvaart op het IJ, de werven, de dokken, de pakhuizen en de kades waar ooit de volgeladen Oostindiëvaarders en graanschepen uit het Oostzeegebied afmeerden, zijn door generaties dichters en schilders bezongen en in beeld gebracht. Aan het begin van de 21ste eeuw is het middeleeuwse havenrak bij de Dam tussen Amstel en IJ uitgegroeid tot een havenregio met een oppervlak van zo'n 2500 vierkante kilometer. Zeilschepen en oceaanstomers hebben plaatsgemaakt voor ultramoderne bulkcarriers, container- en cruiseschepen. Zij vinden hun weg naar Amsterdam door een imposant havenlandschap, dat zich uitstrekt van de pieren van IJmuiden tot aan de Oranjesluizen.
In De haven van Amsterdam. Zeven eeuwen ontwikkeling wordt niet alleen de oudere historie op een eigentijdse en toegankelijke manier verteld, maar heeft vooral ook de moderne geschiedenis een belangrijke plaats gekregen. Voor het eerst wordt de ontwikkeling van de haven in de laatste driekwart eeuw in samenhang beschreven, vanaf de crisisjaren en de donkere episode van de Tweede Wereldoorlog tot aan de roerige jaren zestig en zeventig en de snelle ruimtelijke en economische groei van de laatste decennia.
De haven van Amsterdam is een rijk geïllustreerd standaardwerk voor iedereen die de stad een warm hart toedraagt en geïnteresseerd is in de geschiedenis van de haven en van handel en scheepvaart.

=/=/=/=/=/=/=

Hijs de Zeilen , Windjammerparade 1974

redactie : Hans Jürgen Hansen , uitgever : De Boer Maritiem / Bussum
ISBN # 90.228.1132.8  (1974)

In de zomer van 1974 hebben vele honderdduizenden in vele landen genoten van ruim tachtig grote dwars- en langsgetuigde zeilschepen. Er waren maar liefst vier wedstrijden voor deze schepen georganiseerd. Met recht een Tall Ships race, die elke twee jaar wordt gehouden. Een topgebeurtenis voor elke shiplover.
Voor het eerst waren er een paar windjammers uit Rusland en Polen en het vaargebied strekte zich uit van Gdansk in Polen tot La Coruña in Spanje.
Een aantal internationaal bekende fotografen hebben aan boord van verschillende deelnemende schepen, van begeleidende jachten en vanuit helicopters duizenden foto's voor dit boek gemaakt.
In "Hijs de Zeilen" vindt u een selectie van de fraaiste zwart-wit en kleurenfoto's, Voor het eerst deed de "Eendracht", een gaffeltopzeilschoener van de Nationale Vereniging "Het Zeilend Zeeschip" mee. Op dit 32 meter lange jacht. dat pas in juni zijn proeftocht maakte, zeilden een aantal jongelui mee naar La Coruña en van daar terug naar Portsmouth. Met een nieuwe bemanning vertrok de "Eendracht" met de hele vloot schepen naar St. Malo.
Niet alleen de "Eendracht", ook een aantal andere Nederlandse jachten was present in Kopenhagen, Gdansk, La Coruña, Portsmouth en St. Malo.
Dit fotoboek houdt voor velen de herinnering levend aan dit grandioze schouwspel.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Historische Zeilschepen , 13 eeuwen Nederlandse Scheepvaart

samenstelling : ANWB , uitgever : ANWB
ISBN # -/-

De meeste Nederlanders zijn best trots op de belangrijke rol die Holland in maritiem opzicht in het verleden heeft gespeeld. In dit boekje leest u alles over de historie en het succes van de Nederlandse scheepsbouw en het ontstaan van handelsnetten als de Hanze.
Hoe het goud van de Gouden Eeuw het resultaat was van de handel in Baltisch graan, Dat niet de VOC handel op Indië, maar de graanhandel maakte dat Nederland kon uitgroeien tot een welvarende handelsnatie en Amsterdam zich ontwikkelde tot een machtig handelscentrum.
Over het korte succes van de snelle klippers en hoe door concurrentie van stoomschepen er een eind aan de zeilvaart kwam.
Met dit exclusief voor de ANWB leden samengestelde boekje (inclusief  een poster van de clipper "Stad Amsterdam") kunt u kennis maken met een buitengewoon interessant en boeiend aspect van ons culturele erfgoed.

=/=/=/=/=/=/=/=

Hollandsche Schepen

getekend : G. Groeneweger , uitgever  J. v.d. Brink / Rotterdam
ISBN #  =/=  

Verzameling van vier en tachtig stuks Hollandsche Schepen, getekend en in koper gebracht door G. Groeneweger.
Een boek vol antieke tekeningen van schepen, zonder tekst, maar zeker de moeite van het bekijken waard; het zou in geen enkele maritieme boekenkast mogen ontbreken.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Industrieel Erfgoed , 
Nederlandse Monumenten van Industrie en Techniek

schrijver ; Erik Nijhof , uitgever : Teleac & Inmerc
ISBN # 90.6533.412.2

Overal in Nederland vinden we ze: fabrieksgebouwen, pakhuizen, scheepswerven, stations, bruggen, kanalen, tankstations, molens, stoommachines, gashouders, watertorens, villaarken en arbeiderswijken. Het zijn Industriele Monumenten, stille getuigen van de Nederlandse Industriele Geschiedenis.
De televisieserie en het boek Industrieel Erfgoed vertellen het verhaal van de industrialisatie van Nederland en beschrijven de ontwikkeling van de belangrijkste industrietakken.
Ze laten zien wat ons uit dat monumentale en nog zo nabije verleden rest, wat er aan waardevols dreigt te verdwijnen en wat, vaak met een nieuwe bestemming, behouden bleef.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Jella, Een Varende Vrouw

Schrijver: Dea Birkett, Uitgever: De Boer Maritiem
ISBN # 90-6410-235-X

Toen Dea Birkett in de haven van Lagos aankwam, na maanden te hebben rondgereisd op het Afrikaanse Continent, was een rustige overtocht, terug naar Engeland, het enige dat zij wilde. Maar op de Engeland - West Afrika route varen geen passagiersschepen meer, dus zat er voor Dea niets anders op dan als bemanningslid aan te monsteren op een vrachtschip, Ze was de enige vrouw aan boord.
Dea had geen bijzondere affiniteit met de zee noch enige ambitie om zeeman te worden en aanvankelijk leek het m.s. Minos haar een vreemde en ongastvrije plek toe. Maar toen ze van de Engelse officieren een ketelpak, hun werkplunje, cadeau kreeg, was dat toch min of meer een welkom, net als de bijnaam die de Westafrikaanse bemanning voor haar bedacht had: "Jella" wat kleine jongen betekent.
Terwijl de Minos langzaam langs de Westafrikaanse havens stoomde, keek Dea naar Afrika van achter het roer van het 21.000 ton metende schip. Maar haar haar naaste omgeving begon haar ook te intrigeren: die vreemde, drijvende, mannenwereld van het schip. Tegen de tijd dat de Minos in Engeland afmeerde had Dea haar Roergangers Certificaat gehaald en daarnaast nog heel wat meer geleerd.
Jella, een varende vrouw is een beeldend beschreven testament van een verdwijnende manier van leven; deze reis was één van de laatste die het schip zou maken en de hele scheepvaartmaatschappij werd kort daarna opgedoekt. Het is ook het verhaal van de persoonlijke ontdekkingsreis van een jange vrouw in een gemeenschap die haar vaak stoer, en indrukwekkend mannelijk toescheen.
Margaret Forster : "Er zijn situaties die zo vol avontuur en zo buitengewoon zijn dat ze me als een magneet aantrekken en een jonge vrouw die als enige vrouw aan boord van een vrachtschip werkt, is er één van..... Dit gevoelige boek, zowel reisverslag, gechiedschrijving als autobiografisch verhaal leest even prettig als een roman; en dat bedoel ik als het grootste compliment."
Elspeth Huxley : "Het is tegenwoordig moeilijk om een nieuwe plek te vinden om over te schrijven en nieuwe ervaringen om over te verhalen en Dea Birkett lijkt zich een eigen leven te banen.... het relaas van haar aanpassing aan de geheel en al mannelijke wereld van de Britse koopvaardij vormt pakkende lectuur."

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Kaperbloed en Koopmansgeest

auteur : Joke E, Korteweg , uitgeverij : Balans - Amsterdam
ISBN no. 90 5018 746 3

Zeeroof is van alle tijden. Reeds in de oudheid maakten piraten de zeeën onveilig en juist de laatste tijd wordt er weer gewaarschuwd voor roversbenden. Eeuwenlang werd er echter ook legaal geroofd op zee: kaapvaart in opdracht van de overheid. Joke Korteweg, historica, schreef hierover een nieuw overzichtswerk. 
Kaapvaart vond plaats in oorlogstijd. Particulieren maakten met een kaperbrief van de overheid op zak vijandelijke handelsschepen buit. Als ze een goede prijs vingen, bezorgden ze zichzelf en de staatskas flinke inkomsten en brachten tegelijk de vijand schade toe. 
Het boek van Korteweg, ”Kaperbloed en koopmansgeest”, is om drie redenen van belang. Om te beginnen biedt het een overzicht van de Nederlandse kaapvaart door de eeuwen heen, tegenover de diverse deelstudies die er al waren. Ten tweede vergelijkt Korteweg, gespecialiseerd in de maritieme geschiedenis, de Nederlandse situatie voortdurend met die in het buitenland, wat voorheen nauwelijks gebeurde. Nieuw is ook haar overzichtelijke beschrijving van de periode na 1740, de nadagen van de Nederlandse kaapvaart. Over deze tijd waren tot nu toe alleen fragmentarische gegevens beschikbaar.
Regelgeving
Kaapvaart ontstond aan het einde van de middeleeuwen. Zeerovers waren er altijd al geweest, maar in de zestiende eeuw proberen machthebbers deze vorm van zeevaart te gaan beheersen. Regelgeving op maritiem gebied werd in die tijd gezien als een essentieel onderdeel van de staatsvorming.
Aangezien het volledig uitroeien van piraterij met de toenmalige machtsmiddelen onmogelijk was, kozen overheden overal in Europa ervoor om via wettelijke regels ongeregelde piratenbendes te veranderen in een officiële oorlogsvloot. Wie op zeeroof betrapt werd, kreeg de doodstraf. Particuliere kapers mochten in opdracht en onder bescherming van de overheid wel vijandelijke handelsschepen beroven, zij het uitsluitend in oorlogstijd en gebonden aan strenge voorwaarden.
Maar de controle op wat er op zee gebeurde was klein en de scheidslijnen tussen legitieme en verboden vormen van zeeroof waren dun. Toen de overheden premies toekenden voor de buitgemaakte prijzen, waren kapers werkelijk gebaat bij samenwerking met de overheid en was het lonend zich aan de regels te houden.
Omdat kaapvaart plaatsvond in oorlogstijd, is de geschiedenis van deze vorm van zeevaart nauw verbonden met de ontwikkeling van de machtsverhoudingen in Europa. Vanaf de late middeleeuwen tot aan het begin van de negentiende eeuw werden in geheel Europa voortdurend allerlei dynastieke belangen uitgevochten.
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog zetten de Nederlandse machthebbers voor het eerst ook de kaapvaart in als offensief strijdmiddel. De tijd van de watergeuzen is volgens Korteweg nog een „zeer chaotische periode in de Nederlandse kaapvaartgeschiedenis.” Daarna wordt met steeds strengere regelgeving geprobeerd de kaapvaart tot een regulier onderdeel van de oorlogsvloot te maken.
Na de Tachtigjarige Oorlog volgden -wat de Nederlanden betreft- drie Engelse Oorlogen, de Negenjarige Oorlog (1688-1697) en de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Deze bijna ononderbroken oorlogssituatie betekende een bloeitijd voor de kaapvaart.
Duinkerkers
Na de Spaanse Successieoorlog verdween de Republiek voorgoed uit het rijtje van grote mogendheden ter zee. In de eeuw die volgde beperkte de Nederlandse kaapvaart zich tot enkele episoden. In 1814 ondertekenden diverse Europese landen verdragen die leidden tot definitieve afschaffing van de kaapvaart. Zowel in ons land als daarbuiten was de visie op kaapvaart aan het begin van de negentiende eeuw onvergelijkbaar met de positieve waardering in voorgaande eeuwen.
In dit gedetailleerde overzichtswerk komt zo’n beetje alles ter sprake wat met deze bijzondere tak van zeevaart te maken heeft: reders (er is natuurlijk kapitaal nodig), schepen, bemanning, manieren van kapen, het voedsel aan boord, gezagsverhoudingen, het verkopen van de ’vangst’ en de behandeling van de krijgsgevangen. Korteweg besteedt ook ruim de aandacht aan de beruchte kapers: Duinkerkers en Barbarijers. 
”Kaperbloed en koopmansgeest” is een verzorgde uitgave met een duidelijke opzet, geschreven in een aantrekkelijke stijl. Kaarten, tabellen, anekdotes en een uitgebreide literatuurlijst ondersteunen het betoog. Kortom, een waardevol boek voor de geïnteresseerde lezer.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Kapitein vertelt; "Zwarte Schepen"

schrijver : Anton Olijhoek , uitgever : ServicePost B.V.
ISBN 90-5653-010-0

Waargebeurde verhalen over smokkelschepen en hun bemanning. Groot geld werd hun beloofd: bedrog en verraad was hun loon. Alleen het avontuur kon hen niet ontnomen worden! Lees over de Ramona die voor sloop werd behoed en voor de Cosa Nostra sigaretten ging smokkelen in de Adriatische Zee. De trawler Laga kwam door bedrog en verraad niet aan het werk toe maar beleefde wel een spannend avontuur voor de Nederlandse kust. De kotter Maarten haalde drugs uit Libanon; kwam daar in een burgeroorlog terecht en een reis van twee maanden werden er zes. Het escortevaartuig Opiniatre (afgedankt door de Franse marine) ging naar Libanon en haalde daar een grote partij drugs. Verraad deed de hele lading in zee belanden. De oude zeesleper Sea Rover maakte het de politie en kustwacht zo lastig dat de Franse marine werd opgejut om het schip in het Engelse Kanaal te enteren. Met vijf oorlogsschepen lukte dat niet, ondanks een urenlange beschieting. Het Britse marineschip de Moena dat dienst deed tijdens de Falklandoorlog en nu een geheel andere bestemming kreeg. Tenslotte de kustvaarder Altea, een ingewikkeld verhaal vol zwendel, verraad, bedrog en levensgevaarlijke situaties.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Keerpunten . beslissende momenten uit de wereldgeschiedenis

Schrijver : Revel Guest en Andrew St. George , Uitgever : Teleac, Utrecht
ISBN # 90.6533.394.0

In Keerpunten zijn dertien gebeurtenissen uit de afgelopen 2000 jaar beschreven - sommige onverwacht, allemaal buitengewoon - die de loop van de geschiedenis onherroepelijk veranderden. In 31 v.C. werden koninging Cleopatra van Egypte en Marcus Antonius, de grote militaire leider van Rome, bij Actium verslagen door Octavanius' mederegeerder en rivaal in de strijd om de macht. Dit was het begin van vijf glorieuze eeuwen voor het Romeinse Rijk.
In de veertiende eeuw werd Europa geteisterd door een verwoestende ziekte: de pest. In nog geen twee jaar tijd stierf twee derde van de bevolking en ook voor de wetenschap en godsdienst had de epidemie verregaande gevolgen. Zeshonderd jaar later, in 1917, leidde een man een revolutie die het tsaristische Rusland volledig veranderde en die een nieuwe ideologie, het communisme, in de wereld bracht. Al deze gebeurtenissen hadden fenomenale gevolgen voor het menselijk bestaan en werkten door tot in onze tijd.
Achter ieder keerpunt in de geschiedenis zit een verhaal. We maken kennis met mensen die met hun dilemma's en conflicten de hoofdpersonages van die verhalen zijn en die met hun unieke persoonlijkheid de gevolgen van de geurtenissen hebben beinvloed. Hoe zou één van de grootste beschavingen ter wereld, de Chinese, zich hebben ontwikkeld zonder de medogenloze ambitie van haar eerste keizer, Qin ?
Zouden de Britten in de achttiende eeuw Quebec ook zonder de volharding en plichtsgetrouwheid van generaal John Wolfe hebben veroverd ? Nieuwe feiten, vaak uit contemporaine bronnen, geven ons een helderder inzicht in deze cruciale gebeurtenissen en brengen, samen met het meest historisch onderzoek en gedocumenteerde verslagen uit de eerste hand, ieder keerpunt tot leven.
Keerpunten biedt een fascinerend nieuwe kijk op de belangrijke momenten die de wereld hebben veranderd. Het boek is schitterend geïllustreerd.
 
480 v.C. De Slag bij Salamis
221 v.C. De Opkomst van de eerste keizer van China
  31 v.C. De Slag bij Actium
       711 De Verovering van Spanje door de Islam
     1347 De Pest
     1453 Het Beleg van Constantinopel
     1532 De Spaande overwinning op de Inka's
     1614 Het Huwelijk van Pocahontas
     1759 De Brits-Franse strijd om Quebec
     1879 De Slag bij Isandhlwana
     1905 De Slag bij Tsoesjima
     1917 De Russische revolutie
     1945 De Atoombom op Hirosjima
 
Thomas Carlyle: "Een groot man leeft nooit vergeefs. De geschiedenis van de wereld is niets anders dan de biografie van grote mannen." 
Revel Guest is producente, regisseur, journaliste, auteur en medeoprichtster van Transatlantic Films, een van de eerste onafhankelijke Britse maatschappijen die zich in het maken van televisiedocumentaires hebben gespecialiseerd. Ze heeft bij Transatlantic Films meer dan vijftig films en vijf grote internationale series geproduceerd en geregisseerd, inclusief de televisieserie bij dit boek, Keerpunten
Andrew St. George is verbonden geweest aan Cambridge, Harvard en Oxford en is auteur van verscheidene boeken, waaronder Browning en Conversation en The Descent of Manners. Hij heeft veel geschreven voor de Financial Times, The Independent en The Sunday Times en verscheen op radio en televisie. 
Lord Briggs is een internationaal vermaard historicus. Hij was hoogleraar geschiedenis en van 1961 tot 1976 tevens vice-chancellor van de universiteit van Sussex, van 1976 tot 1991 provoost van Worcester college in Oxford, van 1978 tot 1994 chancellor van de open university. Hij schreef vele boeken, waaronder A Social History of England, The Age of Improvement, From Weimar to Wall Street, Victorian Cities en vijf delen History of British Broadcasting. Lord Briggs woont en werkt in Sussex.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Kijk op Steden : ROTTERDAM

schrijver : Koos de Gast , uitgever ; Elsevier Focus
ISBN # 90-10-03206-X

De eerste bladzijde is voor de beroemdste Rotterdammer: Désiderius Erasmus (1468-1536). Het aan hem gewijde standbeeld staat terzijde van de Sint'-Laurenskerk. Het in 1622 naar een model van Hendrick de Keyser gegoten beeld is het oudste van ons land. (En het is niet waar, dat Erasmus bij elke klokslag op het hele uur een bladzijde van zijn boek omslaat. Dat maken Rotterdamse (groot-)vaders hun (klein-)kinderen alleen maar wijs . . . . )
Tweede symbool van Rotterdam is wat aardrijkskundig de Nieuwe Maas heet, maar wat Rotterdammers liefdevol "de rivier" noemen (bladzijden 2 en 3).
En het derde Rotterdamse "handelsmerk" staat op bladzijde 5: "Het Witte Huis". Toen het in 1898 gereed kwam, was het met zijn tien verdiepingen het hoogste kantoorgebouw in Europa.
Onlangs is het paand gerestaureerd. Men kan erop om van een fraai uitzicht te genieten. 
Een boek vol foto's, duidelijker kun je Rotterdam niet laten zien. Bij die beelden zou men het eigenlijk moeten kunnen laten. Ze spreken voor zichzelf: zo is het. En toch begint hier het verhaal over Rotterdam. Want een fotoboek geeft een moment opname. Dit is het Rotterdam aan het begin van de jaren '80. Gisteren was die stad anders en morgen kan er al iets verdwenen zijn of bijgekomen. Een stad leeft immers.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Klassieke Zeilschepen

schrijver : Flavio Serafini , uitgever : Zuid Boekproducties B.V.
ISBN # 90.5841.062.3 (2003)

Dit boek heeft eigenlijk geen inleiding nodig, de titel alleen al spreekt voor zich. In dit boek zult u niets lezen van de geschiedenis van de schepen. Ik vond het tijd om de ziel van de schepen, hun interieur, hun bijzonderheden en de restauraties die in de loop der jaren werden uitgevoerd, te bespreken. In dit boek stel ik de historische schepen aan u voor aan de hand van een beschrijving en prachtige foto's en illustraties. Het zijn tijdloze schepen die opvallen door hun schoonheid en hun harmonische vorm. Ik zal de warme kleuren van de salon van de Kentra nooit vergeten, net zo min als de met hout beklede kapiteinshut van de Landfall en de scherpe geur van grenen die nog altijd vrijkomt in de schepen wanneer de temperaturen stijgen, Het zijn herinneringen die voor altijd in je hart blijven. Aangezien het om heel oude schepen gaat, is het niet altijd gemakkelijk hun verleden, hun pracht, hun verval en hun verrijzenis te reconstrueren.
Il wilde de aandacht vestigen op alle detals, en indien mogelijk ze analiseren, rekening houdend met de typische traditionele scheepsinrichting van een bepaalde periode.
Ik heb vele schepen gekend, zowel in de haven als tijdens wedstrijden. Ik legde hun uiterlijk vast, ook wanneer dat historisch of technisch gezien door onkunde of ongeintresseerdheid van de eigenaren of scheepswerven, een vertekend beeld was. Mijn interesse ging vooral uit naar oude illustraties uit de tijd van de tewaterlating van de schepen. Ik heb me daarop gebaseerd en geprobeerd de moderne inrichting en de in serie geproduceerde schepen buiten beschouwing te laten, omdat zij die typische sfeer van vroeger niet meer uitstralen. Het interieur van de schepen was dus in de stijl van die tijd. De scheepsontwerpers ontwierpen alleen de vorm van het schip en de waterlijn, maar het interieur was het werk van de timmerlui, de schrijnwerkers en de ambachtslui die het schip inrichtten volgens de heersende modetrends en de smaak van de eigenaar.
Bij vele illustraties heb ik kunnen vaststellen dat comfort, persoonlijke behoeften van de eigenaar en de verhuurmogelijkheden een belangrijke rol speelden. Ik heb nietemin mijn best gedaan ook dat wat niet getuigt van goede smaak of traditie, op te nemen in dit boek. Ik heb schepen beschreven met echt monsterachtige sturraderen, gigantische lieren, buitenmaatse patrijspoorten en zo kan ik nog wel even doorgaan.
Vaak streeft men absurditeit of extravagantie na, zoals bij de Nordwind die in enkele jaren tijd wel driemaal een nieuw stuurrad heeft gekregen, telkens afschuwelijker. Er zijn nog weinig schepen die nog altijd hun originele interieur hebben, zoals de Nocture, de Molly of de Kentra.
Ik ga ook nog even iets herhalen over enkele recente (en dure) restauraties. Heel wat onderdelen van de interieurs zijn verdwenen. Ofwel ze worden overgelaten aan de fantasie, ofwel aan de bereidwilligheid van de huidige eigenaar om ze te herstellen. Maar omdat hij de dingen anders ziet of door het gebrek aan documentatie, veroorlooft hij zich de vrijheid om het interieur aan te passen aan zijn eigen smaak.
Een historisch schip moet, volgens een recent wetsontwerp, worden beschouwd als een kunstwerk en moet dan ook als dusdanig worden behandeld en gerspecteerd door het juiste compromis te zoeken tussen het concept van eigendom en de vereisten van instandhouding.
De illustraties in dit boek kunnen in de toekomst nog nuttig zijn. In de loop der tijd zijn schepen grondig veranderd, ze hebben andere eigenaars en bemanningsleden gekregen die niet meer per se tot de hogere klasse behoren. Historische schepen moeten meer dan andere schepen voortdurend worden onderhouden, wat onvermijdelijk inhoudt dat er compromissen moeten worden gesloten. De kostbare houtsoorten en massieve stukken hout worden steeds zeldzamer, Ze worden niet meer opgeslagen bij de scheepswerf en door de moderne verwerkingsmethoden zit er minder hars in het hout, waardoor het minder bestand is tegen invloeden van het water. Ook de gespecialiseerde werknemers van de scheepswerven (scheepsherstellers, schrijnwerkers, graveurs etc,) worden steeds zeldzamer en leveren mindere kwaliteit. Ik hoop dat mijn onderzoek naar het interieur, de bijzonderheden en de details enig nut heeft voor hen die een historisch schip aanschaffen, zodat deze sector zich nog beter kan ontwikkelen.
Ten slotte zou ik in dit boek volop aandacht willen schenken aan de laatste scheepsherstellers. Daar hebben ze reht op. Ik hoop dat ze nog vele jaren doorgaan met het bewerken van de schepen die deel uitmaken van een unieke periode in de geschiedenis van de zeilschepen.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Klassieke Zeilschepen

schrijver : Kenneth Giggal (Cornelis de Vries) , uitgever Unipers / Amsterdam
ISBN # 90.7297.702.5

De Klassieke Zeilschepen bevat veertig paginagrote portretten van de beroemdste zeilschepen van de wereld, vervaardigd door de Nederlandse maritieme schilder Cornelis de Vries.
De Vries beschikt over een enorme kennis van zeilschepen. Zijn schilderijengeven duidelijk weer hoe de schepen er in hun tijd moeten hebben uitgezien. Waar mogelijk heeft  hij zich gebaseerd op de oorspronkelijke ontwerpen van de scheepsbouwers, voor zover deze in archieven zijn terug te vinden.
De meeste van de in dit boek opgenomen schepen werden in de vierhonderd jaar tussen de 16de en 19de eeuw gebouwd. In die eeuwen speelden schepen en de zee een cruciale rol in het leven van naties en individuele mensen.
De boeiende teksten van Kenneth Giggal schenken aandacht aan algemeen bekende en minder bekende feiten omtrent de afzonderlijke schepen en hun geschiedenis. De Klassieke Zeilschepen bevat bovendien een inleiding in de historie van de zeilvaart, een maritieme woordenlijst en een uitgebreid register.
Aan bod komen: uit Nederland: Amsterdam, Nova Zembla, Prins Willem, Eendracht, Aemilia, Zeven Provinciën, Noach, Geertruida Gerarda, Tjerimai, Europa; uit Groot Brittannië: Great Harry, Golden Hind, HMS Revenge, Royal Prince, Soverreign of the Seas, HMS Bounty, HMS Endeavour, HMS Victory, Tweed, Thermopylae, Cutty Sark; uit Amerika: Ranger, Constitution, Chesapeake & Shannon, Charles Morgan, Great Republic, Young America, Lightning, Witch of the Wave, Flying Cloud, The Challenge; uit Spanje: Santa Maria, Reale; uit Portugal: Trinidad & Vittoria, San Gabriel; uit Zweden: Vasa; uit Frankrijk: Soleil Royale; uit Duitsland: Herzogin Cecile, Preussen, Passat; en uit Canada: Bluenose.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Klipperschepen , 
schepen die tot het zeemanshart spreken

schrijver : A.B.C. Whipple , uitgever : Time Life
ISBN # 90-618-2414-1

Het meest indrukwekkend van alle schepen was het grote Klipperschip als kroon op het tijdperk van de houten zeilschepen. Met haar gladde, slank romp, hoge masten en enorme zeilen om zoveel mogelijk wind te vangen, heeft de Klipper uit de mid-19e eeuw wereld snelheidsrecords van zeilschepen op haar naam staan tot heden.
De te bereiken snelheid was het meest belangrijk bij het ontwerpen van dit schip, of men naar China zou moeten varen voor de theehandel, naar San Fransisco gedurende de Goudtrek of naar Australië voor het importeren van wol.
Rendabele investeringen waren het gevolg van snelle overtochten en gedurende een tiental jaren waren deze "vliegende" zeilschepen grote concurrenten van de betrouwbare maar langzame stoomschepen. Laatstgenoemden zegevierden echter uiteindelijk toch. 
De Klipperschepen laat de mooiste momenten herleven door middel van litho's en olieverfschilderijen en neemt u mee in het vooronder, de kajuiten,  op het dek en voert u langs grillige kusten. Ook maakt u kennis met de briljante ontwerpers die het hoogtepunt van dit zeiltijdperk bewerkstelligden. 
De schrijver A.B.C. Whipple stamt uit een stoer zeevaardersgeslacht uit New England, één van de voorvaderen was William Whipple uit New Hampshire, één der medestichters van de Continental Navy. Zelf is hij een hartstochtelijk zeiler op de Long Island Sound en in de Bahama's en heeft hij veel geschreven over de zee en zeelieden - boeken van historisch karakter zoals Tall Ships and Great Captains, of Yankee Whalers in the South Seas. Hij was ook geruime tijd assistent van de hoofdredactie van Time Life Boeken.

=/=/=/=/=/=/=/=

De Koning van de Koopvaart , Anthony van Hoboken (1756-1850)

Schrijver : Bram Oosterwijk , Uitgever : De Bataafsche Leeuw A'sd. ,
ISBN # 90.6707.402.0

Anthony van Hoboken kan als één van de grootste Nederlandse reders uit de tijd van de zeilvaart worden beschouwd. Zijn carrière was lang en opmerkelijk. Van een armoedige Rotterdamse volksjongen - op 4 november 1756 aan de Grote Markt geboren - werkte hij zich op tot een vermaard koopman, die bij zijn dood op ruim 93 jarige leeftijd aan het hoofd stond van een invloedrijk handelshuis.
Anthony van Hoboken begon in 1774 voor zichzelf een handel in boter en kaas. Zo'n driekwart eeuw later - hij overleed op 14 januari 1850 - behoorde hij tot Nederlands invloedrijke commerciële top. Van Hoboken was na de in 1830 op de Fransen herwonnen onafhankelijkheid de eerste die de vaart naar Oost-Indië weer oppakte: een activiteit die hem groot zou maken.
Zijn fregatten en barken waren befaamd om hun snelheid en kwaliteit. Anthony van Hoboken was een hardwerkend iemand, die bij tal van bezigheden betrokken was. Zo was hij onder meer lid van de Kamer van Koophandel te Rotterdam, commissaris van de Nederlandsche Handel-Maatschappij en mede-oprichter van de Zuid-Hollandsche Maatschappij tot redding van Schipbreukelingen.
Voor zijn vele verdiensten voor stad en land werd hij driemaal Koninklijk onderscheiden. Dit is de tweede, bijgewerkte, druk van het door de Rotterdamse journalist Bram Oosterwijk geschreven boek over het leven en werken van een boeiende Rotterdammer, die Heer van Rhoon, Pendrecht en Cortgene was.

=/=/=/=/=/=/=/=

Van Kreeftskeerkring tot Kaap de Goede Hoop.

Schrijver: Frank van der Heul, Uitgever De Boer Maritiem,
ISBN # 90-6410-366-6

In januari 1970 valt het doek voor de Holland-Afrika Lijn. Op 3 juli 1971 vertrekt het m.s. NieuwHolland (ex Randfontein) uit Rotterdam naar Azië en daarmee komt er definitief een einde aan de passagiersdienst op Afrika. Het ontstaan van de huidige Koninklijke NedLloyd N.V. het slot van een veelbewogen tijdperk van Nederlandse scheepvaart op het meest tropische continent.
Deze vaart had inmiddels een lange traditie, nadat een Noord-Hollandse schipper eind zestiende eeuw - door windstilte gedwongen - in de Golf van Guinee was beland. Deze fascierende en rijk geïllustreerde kroniek verhaalt over de handel in Arabische gom, bijenwas, huiden, ivoor, suiker, stofgoud en slaven onder de naam van de Geoctroyeerde West-Indische Compagnie. Over de stichting en moeizame opbouw van de Kaapkolonie in Zuid-Afrika en het verlies van de laatste Nederlandse bezittingen aan de toenmalige Goudkust.
En het vertelt over de opkomst van de stoomvaart en van de Amsterdamse rederijen die lijndiensten tussen de Kreeftskeerkring en Kaap de Goede Hoop onderhielden. 
Van de spreekwoordelijke "spiegeltjes en kralen" via gelegaliseerde piraterij neemt Van der Heul de lezer mee naar de schermutselingen met de Spanjaarden, Portugezen en Engelsen. En naar de zwarte bladzijde van de slavenhandel, waar hij de rol van de Nederlandse scheepvaart niet onbesproken laat. 
Ook vertelt hij over de scheepvaartmaatschappijen die in de twintigste eeuw ontstaan en waarmee een grote goederenstroom in gang wordt gezet. En over de Duitse schepen die in de Tweede Wereldoorlog als moderne piraten aan de kusten van Afrika verschijnen. Na de jaren zeventig verdwijnt de Nederlandse handelsvaart vrijwel uit de Afrikaanse wateren. 
Tussen "spiegeltjes en kralen"en de laatste reis van het m.s. NieuwHolland ligt een bijna vergeten tijdperk van de Nederlandse maritieme geschiedenis dat in dit unieke document nu eindelijk grondig is beschreven.

=/=/=/=/=/=/=/=

De Laatste Echte SchippersBinnenvaart onder zeil

schrijver : Hylke Speerstra , uitgever : De Boer Maritiem
ISBN # 90.228.1917.5

Nog geen veertig jaar geleden ging het grootste deel van het vrachtvervoer in Nederland over het water, met zeilschepen.
Schippers en hun stuumanskunst dreigen echter verloren te gaan. Het is daarom belangwekkend de schippers van toen aan het woord te laten, om nog zoveel mogelijk uit de voorbije periode proberen vast te leggen.
Een belangrijk aspect van het documentaire karakter van het boek vormen de illustraties.
Speurwerk in oude fotoarchieven en prentbriefkaartenverzamelingen heeft het mogelijk gemaakt iets van de schoonheid van deze schepen en hun karakteristieke verschijning in het Hollandse landschap te laten herleven.
Een belangrijke brijdrage tot de geschiedschrijving van de Nederlandse binnenvaart en tevens een boeiend "document humain".

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Laatste Reis van de "Amsterdam"

schrijver : Peter Marsden , uitgever : De Boer Maritieme / Bussum
ISBN # 90.228.1916.7  (1974)

Het koopvaardijschip "Amsterdam" werd in 1748 te Amsterdam gebouwd en naar die stad genoemd. Zij werd te water gelaten van de werf van de Vereenigde Oostindische Campagnieën op Oostenburg. Een omgeving, die ook vandaag nog omringd wordt door dezelfde historische gebouwen. En juist nu wij in Amsterdam voorbereidingen treffen voor de viering van het 700 jarig bestaan, is het verschijnen van Peter Marsdens boek over deze onfortuinlijke Oostindiëvaarder bijzonder welkom. Zijn onderzoek naar het wrak bij Hastings en naar de Oostindische Compagne hier in Nederland heeft echter een veel diepere betekenis. Hij heeft er de algemene be;angstelling mee gewekt voor een historisch schip, dat nu bekend is als één van de belangrijkste scheepswrakken ter wereld. Wat ook de resultaten van de berging mogen zijn, hij verdient in ieder geval onze dank voor het behoeden van de "Amsterdam" voor algehele vergetelheid. Een grondige archeologische studie groeide uit tot een boeiend boek, dat in verschillende kringen met vreugde begroet zal worden. (Dr. I. Samkalden).
Se "amsterdam" was een van de grote koopvaardijschepen van de Vereenigde Oostindische Compagnie uit het midden van de achttiende eeuw. Nadat het schip op 8 januari 1749 met bestemming Batavia van Texel was vertrokken, werd tijdens zware storm in de Noordzee het roer afgerukt. Stuurloos strandde het op 26 januari 1749 voor de kust van Hastings. Na 38 dagen was het schip met het grootste deel van de lading in de zanderige en kleiachtige kustbodem weggezonken. Alle manschappen konden worden gered.
Eerst in 1969 ontstond door vondsten van de lading belangstelling voor het wrak, De Engelse archeoloog Peter Marsden gaf de stoot voor een archeologisch onderzoek naar het schip en haar lading. De lading, waaronder 4000 zilveren dukaten, 56 kisten wijn, 129 vaten bier, pijpen, kurken, kandelaars etc. vormt een belangrijke bron van kennis omtrent het leven van onze achttiende-eeuwse voorvaders.
Vanwege het grote historisch belang van het schip wworden pogingen in het werk gesteld het wrak van de "Amsterdam" over te brengen, waartoe een speciale commissie werd benoemd en een Stichting in het leven is geroepen.
Het boek van Peter Marsden behandelt in twee opzichten de laatste reis van de "Amsterdam": haar kortstondige reis in januari 1749 en de geplande terugreis naar Amsterdam.
De tweede helft van het boek is gewijd aan het onderzoek van het wrak, de waarde van de vondsten en de voorbereidingen voor de laatste reis terug naar Amsterdam.
Een boeiend geschreven stuk geschiedenis van grote documentaire waarde. Vele foto's en tekeningen illustreren de tekst. Het boek is voorzien van een inleiding door G.D. van der Heide, die als Nederlands lid van de onderzoekscommissie zijn visie geeft op de waarde voor Nederland van conservering van de "Amsterdam.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Mijn leven als klipperkapitein , Jacob Bouten (1815-1895)


Schrijver : Jacob Bouten , uitgever : Stichting Bouten-Klinkhamerfonds
ISBN # 90.810.355-17

Wat Sail Amsterdam elke vijf jaar weer laat zien is de onverwoestbare elegantie van het grote zeilende schip. Opgepoetst zijn ze vaak etalagestukken van diverse marines of maritieme organisaties. De brug vol met elektronische apparatuur. De ruimen ingetimmerd met comfortabele vertrekken.
        Maar het grootste verschil met de soortgenoten uit de laatste helft van de 19e- begin 20e eeuw is wel de motor. De 19e-eeuwse Jacob Bouten beschrijft in zijn dagboek ’Mijn leven als klipperkapitein’ in klare taal en met een onverzettelijke opgewektheid zijn reizen op een aantal van de mooiste schepen van zijn tijd. Geen tegenslag is te groot.
       Er is wel het een en ander geschreven over die periode, maar vanaf een afstand. Anno Teenstra beschreef in 1945 de klippers in de tweede helft van de 19e eeuw, Alan Villiers beschreef het leven aan boord van de laatste zeilende vrachtschepen, evenals Heinrich Hauser die in 1930 een reis maakte van Hamburg naar Talcahuano aan boord van de Pamir. Een reis waar hij ook een film over maakte.
       Maar 19e-eeuwse verhalen zijn zeldzaam. Jacob Bouten (1815-1895) vertelt op ruim 40jarige leeftijd zijn verhaal op verzoek van zijn kinderen. Hij is daar echt voor gaan zitten en noemde het bijna ontroerend zijn ’Verslag aan mijn kinderen’. Het dagboek in een regelmatig, maar soms bijna onleesbaar handschrift werd na een paar eerdere pogingen onlangs ’vertaald’ en door de familie in eigen beheer uitgegeven in gedrukte tekst met achterin een facsimile van het handschrift.
       Het is een haast onvoorstelbaar afwisselend leven met 14 karaats avonturen, die we ons nu voor veel geld kunnen nabeleven. En alles aan boord hing af van de wind en de creativiteit om daarmee je voordeel te doen. De enige ingebouwde zekerheid was je doorzettingsvermogen en alerte en snelle probleemoplossing. Eenmaal op zee kon je nergens op terugvallen dan op jezelf. Jacob Boutens verhaal knipt de franjes van de zeilromantiek en laat iedere liefhebber bij de volgende Saileditie zien wat hij moet zien.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Lexicon Scheepvaart & Transport

schrijver : P.C. van Kluijven , uitgever : www.alk.nl
ISBN # 90.5961.084.2  ( 2010 )

In de scheepvaart- en transportbranche bestaat een grote behoefte aan een overzichtelijk en uitgebreid Engels-Nederlands en Nederlands-Engeles naslagwerk, waarin vaktermen en idioom zijn vertaald en verklaard.
Deze uitgave bestaat uit twee delen. In het eerste deel - het woordenboek - zijn de vertalingen van zowel de traditionele als modernste uitdrukkingen en begrippen opgenomen, zoals die wordt gebruikt in de scheepvaart- en transportbranche.
Het tweede deel is een handboek met daarin de Engelse termen zoals die op de brug, in de machinekamer en via de marifoon op schepen worden gebruikt. Tevens worden de meest voorkomende termen in documenten betreffende verzekering, vrachtvervoer, charters et cetera uitgebreid verklaard. Het onderdeel "correspondentie" is een handig hulpmiddel bij het schrijven van brieven, verslagen en rapporten.
De auteur hoopt met deze uitgang een verdere stap te hebben gezet naar een nationale en internationale standaardisering van de taal in de scheepvaart en logistiek.

=/=/=/=/=/=/=/=

Maritieme Geschiedenis, De Canon van ons Maritiem Verleden

redactie : Joke Korteweg , uitgever : Walburg Pers
ISBN # 978.90.5730.593.1 (2009)

In Nederland is niet alleen het klimaat maritiem, maar ook de cultuur ! Te weinig Nederlanders realiseren zich echter hoe essentieel het water en de scheepvaart zijn geweest voor de maatschappelijke en economische ontwikkeling van ons land.
Maar waar zou Nederland nu staan als De Ruyter, Barentsz en Piet Hein er niet waren geweest ? En hoe anders zou onze taal zijn zonder al die sporen die de zeevaart achterliet ?
In navolging van de canon van de Nederlandse geschiedenis is er nu ook de maritieme canon. Daarin staat alles wat iedere Nederlander over ons maritieme verleden zou moeten weten, samengevat in 50 toegankelijke, vlot geschreven en kleurrijk geïllustreerde hoofdstukken.
Het Maritiem Museum in Rotterdam formuleerde samen met vooraanstaande maritiem-historici de hoogtepunten uit onze waterrijke historie.
Elk van de 50 onderwerpen biedt aanknopingspunten voor boeiende verhalen: de haringvangst, de Hanze en de V.O.C., invloeden van de Romeinen en de Vikingen, zakkendragers en de Tweede Maasvlakte, de kustvaart, scheepsontwerpers, slavenvaart en emigrantenvervoer.
Canoncritici en de onderwijswereld pleitten voor een goede vertegenwoordiging van de binnenvaart, scheepsbouw en de handelsvaart. Ook de onmiskenbare rol van de dames van lichte zeden voor de zeelieden mocht in dit overzicht niet ontbreken.
Onder redactie van Joke Korteweg, met tekstbijdragen van Jeroen ter Brugge, Henk Dessens, Femme Gaastra, Ferry de Goeij, Irene Jacobs, Susan Legène en Thijs Maarleveld.

=/=/=/=/=/=/=/=

The Maritime World of Arne Zuidhoek , 
De Maritieme wereld van Arne Zuidhoek

schrijver : Arne Zuidhoek , uitgever : Allen Publishing / Hull
ISBN # 0.9484.9302.X

Anthony van Kampen: Beeldend kunstenaar en schrijver Arne Zuidhoek leerde ik vele jaren geleden kennen, namelijk toen hij toetrad tot de selecte kring van medewerkers aan "De Blauwe Wimpel", Nederlands meest gewaardeerde maandblad voor scheepvaart en scheepsbouw in de Lage Landen. Tussen ons ontwikkelde zich een vriendschap waarvan het niet teveel is gezegd dat die voor het leven is.
Zuidhoek tekent, schildert en schrijft over maritieme zaken waarin hij als expert mag gelden. Het is niet eenvoudig een varend schip uit te beelden. Daarvoor is meer nodig dan de beheersing van de technieken. Ook inspiratie is van belang en vooral iets dat men geneigd is met het woord "bezetenheid" aan te duiden. Mijns inziens behoort Zuidhoek tot de prominenten onder de hedendaagse zeeschilders en schaart hij zich in de traditie van de Van der Velde's en L. Bakhuizen.
Maar hij is meer. Hij schrijft een soort boek dat men, na het te hebben opengeslagen, niet meer weglegt. Dit vanwege het even inventieve als kunstzinnige combineren van tekst, zwart/wit tekeningen en gekleurde platen. Er is geen andere schrijver in Nederland - of waar dan ook - die een boek zo maakt, creeert, als hij.
Met 26 aquarellen en pentekeningen en een groot aantal potloodschetsen geeft Arne Zuidhoek in dit boek een fascinerend beeld van een aantal schepen die in hun totaliteit een luisterrijke hommage vormen aan wat men een even luisterrijk gegeven mag noemen: De Maritieme Nederlanden. De keuze van de Engelse uigevers viel terecht op hem: wie beter kent die schepen, hun historie, hun sfeer dan hij.
Met deze uitgave mag de maker dan een prestatie van betekenis hebben geleverd, lof ook voor de drukker, Clive Allen. Er zijn boeken die zich gemakkelijker laten drukken dan een geesteskind van deze schrijvende en beeldende kunstenaar.
Arne Zuidhoek: Rond 1960 voer ik een drie jaar bij de Nederlandse Koopvaardij. Het waren grote jaren voor de scheepsbouw. De schepen waren fraai gelijndd, met een zeeg en de boegen scherp gesneden, de dekken op de vloeiend verlopende opbouwen waren nog van hout, eveals de teakhouten bruggen en de potdeksels.
Ik herinner me dat het zoms aanpakken was. De kustvaarder waarop ik als lichtmatroos begon was met houten luiken uitgerust, bij regenachtig weer gooiden we het ruim regelmatig open en dicht, met ellebogenstoom. Niet iets om lang bij stil te staan. Daarna monsterde ik aan op een Grote Vaart Motorschip, een feestboot, want de drie ruimen werden volgens het Mac Gregor Patent ge-opend of gesloten. Een wereld van verschil. Daarna kreeg ik weer een prachtig schip qua aanzien. Maar van binnen nam kille bezuiniging een aanvang: de brug was zonder houten betimmering, het stuurwiel een kaal rad.
Het was in 1971 dat ik op een zeilschip zee koos. Binnen twee wachten was het tot me door gedrongen dat die krap drie jaren vaartijd op motor- of stoomschepen niet telden. Op die kleine schoener voer ik in feite voor het eerst. Wind, water, raast, dondert en sist. Geen sprake van je verschuilen achter hoge wanden en in verwarmde verblijven, of met een paar ton paardekrachten door de golven rammen; een zeilschip is afhankelijk van de luimen van wind en zee, alle werkzaamheden geschieden aan dek en hebben direkt met "zee houden" van doen. Het was aanvankelijk geen prettige ontmoeting.
In 1978 mocht ik met een 20.000 tons containerschip mee naar de West. Zelfs bij "voor en achter" staken de matrozen daar geen hand uit. Er was een redelijk goed geoutilleerd fitness-centrum aan boord om de zeelui nog enigszins in conditie te houden.
Welnu, hoe betrekkelijk zijn dan begrippen als "historie", "tijd" en "ervaring"? Het zijn ongetwijfeld deze verwarringen die ons parten spelen als we ons met "vroeger" bezig houden. Wie wel eens in een oude Nederlandse havenstad als Veere of Hoorn over het verleden mijmert, zal zich er zeker over de kleinschaligheid van die havenbekkens verbazen, vergelijkbaar met de bescheiden afmetingen van de bassins van het eens zo "grote" Carthago.
Toch was Nederland destijds de leidende maritieme natie.

=/=/=/=/=/=/=/=

Masten, Blokken & Tuigages van Oude Zeilschepen

schrijver : Orazio Curti , uitgever : De Boer Maritiem
ISBN # 90.228.1829.2

Vele maritiem geintresseerden kennen de boeken van Orazio Curti die enkele jaren geleden bij De Boer Maritiem verschenen;

deel I : Het Scheepsmodel, romp, contructie en bouw, en

deel II : Tuigages en uitrusting.

Van dezelfde auteur verscheen nu dit boek waarin tuigage, masten en blokken van oude zeilschepen tot in details worden behandeld. Alle tekeningen zijn nu in vier kleuren uitgevoerd. De tekeningen zijn zodanig gemaakt dat touw, hout en beslag haast niet van echt zijn te onderscheiden. Aan de hand van circa 180 vierkleurentekeningen kan ook een modelbouwer veel opsteken van de details van ra's, masten en verstaging.
Dit boek verscheen onder de redactie van de United Nautical Publishing Company.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Michiel Adriaansz de Ruyter , De Admiraal

schrijvers : Jack Staller en Graddy Boven , uitgever : Aprilis / Zaltbommel
ISBN # 978.90.5994.127.4 (2007)

Michiel Adriaansz de Ruyter (1607-1676), bejubeld en geacht door vriend en vijand. Binnen de landsgrenzen bemind en daarbuiten gevreesd. Meerdere keren door buitenlandse regeringsleiders onderscheiden en in de adelstand verheven. De grootste vlootvoogd aller tijden. In De Admiraal, Michiel Adriaansz de Ruyter heeft De Ruyter, in dienst van de Republiek der Zeven Provinciën, een belangrijk aandeel in het handhaven van de machtige en rijke positie die de Republiek in de zeventiende eeuw op her wereldtoneel inneemt.
Het relaas van een Vlissinger die zijn leven op zee doorbrengt. Een zeeheld die houdt van de grilligheid van de zee, het leven aan boord, de geur van geteerd touw en het geklapper van de zeilen. Een man zonder angst of twijfel. In het bezit van een uitzonderlijk strategisch en tactisch inzicht. Een dapper zeeman, die zijn vijand vol vertrouwen tegemoet treedt. In dienst van de Staten Generaal. Altijd in goed overleg. Van de koele kusten van Scandinavië tot aan de zwoele eilanden van de Middellandse Zee en van de donkere Afrikaanse kusten tot het zonovergoten Caraibisch gebied. Een leven zonder weerga. Vol hoogtepunten en evenzoveel dieptepunten.
Het verhaal van een vroom man op het kampanjedek, maar ook van zeelieden die boven in het want en beneden in de bedompte scheepsruimen, pompend voor hun leven, aan het zwoegen zijn.
Dit keer geen bladzijden vol tekst, maar een boek versierd met kleurrijke illustraties. Vierhonderd jaar na zijn geboorte komt Michiel Adriaansz de Ruyter op originele wijze opnieuw tot leven!

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Nederlandse Clippers

schrijver : Ron de Vos , uitgever : Van Wijnen / Franeker
ISBN # 90.5194.267.2 (2003)

Clippers! Bij elke Sail manifestatie kijkt iedereen ademloos naar de gigantische zeilschepen. Wie het geluk heeft de `Amsterdam' op zee tegen te komen vergeet dat niet licht. Over de Amerikaanse, Engelse en Franse clippers waren al lang fraaie boeken verschenen. Het wachten was op het standaardwerk over de Nederlandse clippers. 150 jaar nadat het woord `clipper' de Nederlandse taal ging verrijken, verschijnt nu dit meesterwerk van Ron de Vos. Ron is vier jaar lang onafgebroken bezig geweest om alles over de clippers te weten te komen. Zijn materiaal is verbluffend: Nederland heeft een groot aantal prachtige schepen gebouwd.
Aanleiding tot het maken van dit boek was de bouw van de klipper* Stad Amsterdam. In de eerste twee hoofdstukken wordt daar dan ook uitvoerig bij stil gestaan. Daarna gaat het crescendo met een opsomming van de hele klippergeschiedenis in Nederland. Werkelijk alle facetten, klippertypes, -ontwerp, -bouw, -reizen en avonturen, komen vanaf halverwege de negentiende eeuw in chronologie voorbij. Gelardeerd met prachtige schilderijen, halfmodellen en tekeningen (inclusief lijnen- en zeilplannen) in kleur en zwart-wit. De klipper (naar Engels model in Nederland doorontwikkeld) heeft een immense impact gehad op de maritieme geschiedenis en handelshegemonie over zee van Nederland. Dat blijkt vooral uit de talrijke verhalen die in elk hoofdstuk zijn opgenomen. Zo ontstaat een goede beschouwing op niet alleen de klippers op zich, maar tevens over de handelsvaart, met veel overzeese onderwerpen zoals cultuur, handel en staat van de landen waarmee handel gedreven werd, over de periode van 1780 tot en met de maidentrip van de Stad Amsterdam. Het boek geeft nieuw inzicht in de maritieme geschiedenis van Nederland. De laatste pagina's bevatten complete schepenregisters.

=/=/=/=/=/=/=/=

Nederlandse Koopvaardij in Beeld 1950-1959 (I)

samenstelling : Willem H. Mooijen , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90.8616.004.2 (2006)

De Nederlandse koopvaardij in beeld 1950-1959 is het eerste deel uit een reeks die de koopvaardij per decennium belicht. We gaan met de boeken terug naar het begin van de twintigste eeuw en volgen schepen en rederijen tot in de een en twintigste eeuw. Aan de hand van een korte tekst en vooral door de foto's van schepen, havens en ander illustratiemateriaal wordt een tijdsbeeld neergezet zoals het toen was in die jaren. De foto's spreken voor zichzelf en zeggen vaak meer dan woorden.
Dit eerste deel laat nog volop de oudere schepen zien, maar ook de nieuwbouw die volgde na de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog. Deze jaren waren de gloriejaren van de Nederlandse koopvaardij. Bijna elke dag gleed er wel een schip van de helling bij de scheepswerven in het noorden van het land en soms meerdere coasters op een dag. Als je wilde kon je gaan varen.

De tekst in dit boek wordt zowel in het Nederlands als in het Engels weergegeven.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Nederlandse Koopvaardijvloot 1954

schrijver : L.L. von Münching , uitgever : C. de Boer Jr. / Amsterdam
ISBN #  -/-  ( 1954 )

Velen , die belangstelling koesteren voor de Nederlandse schepen en scheepvaart, voelen het gemis aan betrouwbare en goedkope handboeken. De enkele Nederlandse die er zijn, zijn vooral voor de jeugd, onbetaalbaar, om van omvangrijke buitenlandse werken zoals b.v. The Lloyds Register of Shipping of Het Bureau Veritas Register maar niet te spreken.
Herhaaldelijk zijn bij de uigeverij De Boer te Amsterdam verzoeken binnen gekomen of het niet mogelijk zou zijn een boekje met gegevens van schepen van de Nederlandse rederijen uit te geven en, gezien de groeiende belangstelling, die er blijkbaar voor Nederlands maritieme prestaties bestaat, besloot de uitgeverij tot de uitgave van een jaarboekje, waarvan deze publicatie de eerste is.
Hierin treft u een opgave van de belangrijkste Nederlandse rederijen die de zee- een zeesleepvaart beoefenen aan, met hun vloot op 1 januari 1954. Van de schepen, die tot deze vloot behoren vindt u in dit boekje de belangrijkste technische gegevens. Een volledige bijgewerkte opgave van de schoorsteenmerken, rederijvlaggen en rompkleuren van alle Nederlandse zee- en sleepbootrederijen is opgenomen evenals van die rederijen, die zich met de havensleepvaart bezighouden.
Een lijst van de schepen, die ten gevolge van verkoop gedurende 1953 van de vloot zijn afgevoerd, is eveneens vermeld, terwijl 24 uitmuntende illustraties van Nederlandse koopvaardijschepen, waarmee onze nationale handelsvloot in 1953 is uitgebreid, in dit boekje zijn opgenomen.
Wij weten dat het boekje nog lang niet volledig is en voor velerlei aanvullingen vatbaar. Maar, alle begin is moeilijk en nu de eerste jaaruitgave eenmaal is verschenen, zullen in de komende jaren nog vele verbeteringen en aanvullingen kunnen worden aangebracht. Voor suggesties dienaangaande houden wij ons gaarne aanbevolen.
Een woord van bijzondere dank aan al die Nederlandse rederijen, die ons met gegevens en foto's behulpzaam waren, is hier zeker op zijn plaats; zonder deze hulp en die van enkele bekenden, die ons met raad en daad hebben bijgestaan, was deze uitgave onmogelijk geweest.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Nederlandse koopvaardijvloot 1955-1956

schrijver : L.L. von Münching , uitgever : C. de Boer Jr. / Amsterdam
ISBN # -/-  ( 1955 )

Deze uitgave is het tweede boekje in de serie over de Nederlandse koopvaardijvloot, dat thans bij de UItgeverij v/h C. de Boer Jr, te Amsterdam het licht ziet. Dat de eerste uitgave, die medio 1954 verscheen, in een behoefte voorzag, daarvan getuigen de vele brieven met waardevolle opmerkingen en suggesties voor de tweede.
Vergeleken met de eerste uitgave zijn dan ook enkele aanvullingen en verbeteringen aangebracht. Van de schepen , wier naam is gewijzigd, is thans het jaar van wijziging opgenomen, terwijl vroegere namen, wanneer die niet werkelijk in gebruik zijn geweest, zijn aangeduid met "aanvankelijk".
Naast de lijst van de grote rederijen, is nu ook een lijst van de kustvaartuigen opgenomen. In verband met het grote aantal mutaties, dat regelmatig onder dit soort schepen plaats vindt, bleek het echter thans nog niet mogelijk het jaar van naamswijziging aan te geven.
De lijst van rederijvlaggen, schoorsteenmerken en rompkleuren, zoals deze in de uitgave van 1954 voorkomt, is aangevuld voor de nieuwe rederijen en diensten.
Toegevoegd zijn lijsten met havensleepboten van de voornaamste Amsterdamse en Rotterdamse havensleepdiensten, waarmee ongetwijfeld is tegemoet gekomen aan de wensen van vele havenbezoekers.
Een woord van bijzondere dank aan al die Nederlandse rederijen en overheidsinstanties, die ons met foto's en gegevens behulpzaam waren, is hier zeker op zijn plaats. Zonder die medewerking en die van enkele bekenden, zou de voortzetting van deze uitgave niet mogelijk zijn geweest.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Nederlandse Schoeners en Brikken

schrijver : Ron de Vos , uitgever : Van Wijnen / Franeker
ISBN #  97.8905.1943.689 (2009)

Het boek Nederlandse Schoeners en Brikken bestaat uit drie delen. Alle hoofdstukken, behalve De ontwikkeling van de schoener en de brik, beginnen met een verhaal of een reisverslag, waarbij verschillende aspecten van het varen op zee wordt besproken. Als basis voor deze reizen is, naast brieven, gebruik gemaakt van originele scheepsjournalen die in het bezit zijn van maritieme musea.
Het eerste deel behandelt de ontwikkeling van het kleine tweemastschip door drie eeuwen heen, waarbij het zeventiende-eeuwse speeljacht het boek opent. Welke schepen stonden aan de basis van de moderne schoener en brik? Een speciaal hoofdstuk is gewijd aan de snauw, het tweemastschip uit de achttiende eeuw, waar in de Nederlandse maritieme literatuur niet eerder over is geschreven. Archieven en de scheepvaartlijsten hebben uitsluitsel gegeven over de vraag hoe belangrijk dit schip als handelsvaartuig is geweest.
Het tweede deel behandelt de vaart in de negentiende eeuw. De enorme groei van de scheepvaart in het midden van de negentiende eeuw zorgde voor een geweldige zeilvloot. Door het afschaffen van nationale beschermingsmaatregelen en de opbloei van de vrije markt ontwikkelde zich een snel schip. Hoe zag die ontwikkeling eruit?
In elk hoofdstuk wordt een specifieke vaart behandeld, zoals de vaart naar de West, de vaart naar West-Afrika, de vaart naar de Oost, de Europese vaart, de vaart naar Zuid-Amerika en de vaart op avontuur. Welke reders waren in een bepaalde vaart sterk vertegenwoordigd en welke schepen werden daarvoor gebruikt? Er is, waar mogelijk, ook naar de rentabiliteit van de schepen gekeken op basis van gegevens uit de archieven van rederijen.
Niet alleen Amsterdamse, ook Rotterdamse en Groninger scheepsbouwers bouwden schepen specifiek voor een bepaalde vaart. Zo ontwikkelden de Amsterdammers de fruitschoener, het schip dat zo snel mogelijk vers fruit naar de verschillende markten moest vervoeren. De Rotterdamse Gebroeders Visser bouwden in opdracht van reder Van Rijckevorsel schepen voor zijn vaart naar West-Afrika. In de vaart naar de Oostzee wordt vooral aandacht geschonken aan de Groninger scheepvaart en de Groninger schoener.
Het derde deel gaat over de ontwikkeling van de schoener en de brik. Net als in het boek Nederlandse Clippers is er onderzoek gedaan naar de vorm van de schepen. Als eerste is gekeken naar de maten die op de bijlbrieven voorkomen. Daarnaast zijn de historische technische tekeningen, voornamelijk gevonden in de archieven van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam (NSA) en het Maritiem Museum Rotterdam (MMR), digitaal omgezet waardoor de mogelijkheid ontstond alle schepen met elkaar te vergelijken.

=/=/=/=/=/=/=

Nederlanders en de Zee , 
"Nederland Waterland"

schrijver : Hans Vandersmissen , uitgever : De Boer Maritiem
ISBN # 90.228.1874.8

Dit boek is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de redactie van de NOS televisie serie Maritiem. Het is een ideale aanvulling op de serie, daar de thema's die in de televisieserie aan de orde komen in het boek worden uitgediept en in een historisch kader worden geplaatst. Het boek is dan ook bedoeld voor een ieder die belangstelling heeft voor of op enigerlei wijze betrokken is bij de scheepvaart, nog steeds één der sterke pijlers onder de Nederlandse economie.
Wat Nederlanders op en om de wereldzeeën in de loop der eeuwen hebben gepresteerd en nog presteren op het gebied van waterbouwkunde, koopvaardij, sleepvaart en berging, scheepsbouw, marine, offshore, visserij, navigatie, opleidingen en wetenschappelijk onderzoek - dit alles en nog veel meer komt in het boek aan bod. Het maritieme bedrijf biedt nog vele mogelijkheden voor de toekomst van ons land en kan een belangrijke bron van werkgelegenheid zijn en blijven. Nederlanders en de Zee zullen altijd een onverbrekelijke tweeeenheid vormen.
Het boek is rijk geïllustreerd met honderden foto's en tekeningen, waarvan een groot aantal in kleur.
"Nederland Waterland" een zo vaak gebezigd cliché, dat nog maar weinigen zich realiseren dat daarmee de essentie van Nederland wordt gekenschetst. Omkijken naar wat Nederland in het verleden heeft gepresteerd op het gebied van scheepsbouw, scheepvaart, havenaanleg en andere waterwerken wordt al gauw afgedaan als een typisch staaltje van vaderlandslievende nostalgie, te meer nu de afgelopen jaren de media bol hebben gestaan van de kommer en kwel, met name in de scheepsbouwindustrie.
Zonder hier nader op de achtergronden van de promblemen waarmee de maritieme industrie kampt in te gaan, geloof ik stellig in de les uit het verleden. Zonder inventiviteit, durf en de wil om te slagen hadden onze voorvaderen nooit de prestaties kunnen leveren die Nederland wereldfaam hebben bezorgd.
Zeker nu de concurrentie uit de zogenaamde "lage-lonen-landen" niet meer op de traditionele wijze het hoofd te bieden is, zal het bedrijfsleven nieuwe afzetmogelijkheden moeten aanboren - niet alleen om de continuïteit van de werkgelegenheid van nu zeker te stellen, maar meer nog om de maritieme industrieën een "welverende" toekomst te geven.
Gezien het arsenaal aan kennis en vernuft dat ligt opgeslagen in zowel het bedrijfsleven als de wetenschappelijke onderzoeksinstellingen, zal dat moeten lukken. Ik ben er van overtuigd dat dit boek evenals de gelijknamige televisieserie zal bijdragen tot een beter begrip voor de problematiek van het maritieme bedrijfsleven en tot een hernieuwd vertrouwen in haar toiekomstmogelijkheden. (Prof. Dr. Ir. J.D. van Manen).

 =/=/=/=/=/=/=/=/=

Nederlanders Overzee , de eerste vijftig jaar 1600-1650

schrijvers : Leonard Blussé / Jaap de Moor , uitgever : Wever / Franeker
ISBN # 90.6135.361.0  (1983)

Naast het Centraal Station in Den Haag ligt een enorme witte walvis; het Algemeen Rijksarchief. Nergens wordt zoveel materiaal bewaard over de lotgevallen van de Nederlanders overzee als hier. Alleen al het archief van de Vereenigde Oostindische Compagnie beslaat meer dan 1200 meter boekenkast. Dossiers met rapporten, brieven en rekeningen getuigen van die merkwaardige multinational die driehonderd jaar geleden zo'n 10 tot 15.000 man overzee in dienst had. En dan is er nog de reusachtige collectie kaarten, zeekaarten, want de zee was immers Mare Nostrum: Onze Zee.
Voor ons, "stuurlui aan de wal" vormt het witte archiefgebouw een even grote uitdaging als Moby Dick voor kapitein Ahab. Niemand zal er ooit in slagen het hele archief door te werken. Dag in, dag uit zitter eer historici uit eigen land, maar ook uit Sri Lanka, Japan, West Afrika, Venuzuela, Indonesië, China en India gekluisterd aan de met de ganzeveer volgepende folianten. Want de Hoog Mogende Heeren Zeventien wensten niets aan het toeval over te laten. Hun dienaren overzee droegen zij op nauwkeurig de dagelijkse activiteiten op schrift te stellen. Al die getuigenissen vinden we heden ten dage, zorgvuldig gerangschikt, in het archief terug.
Rond 1590 zetten de Lage Landen zich schrap voor de grote sprong voorwaarts overzee. De begintijd wordt meestal afgeschillderd in bonte kleuren. "Onverschrokken jongens van stavast, eenzaam op hun notedopjes op de wijde zee, waagden de sprong in het duister".  Kortom, een zilt epos van durf, geweld en avontuur.
en aspect, minstens zo belangrijk als die durf- en onverschrokkenheid, wordt vaak vergeten, en dat is de uitzonderlijke toewijding en nauwgezetheid waarmee de Nederlanders vierhonderd jaar geleden de opbouw van hun overzees imperium ter hand namen. Aan moed ontbrak het de Spaanse, Engelse en Portugese concurrenten evenmin. Het succesverhaal van de Nederlanders kan alleen verklaard worden vanuit hun streven naar doelmatigheid.
De Nederlandse expansie overzee was beslist geen "sprong in het duister"; integendeel de vloten voeren slechts het zeegat uit na een grondige voorbereiding. Kosten noch moeite werden gespaard om zoveel mogelijk aan de weet te komen over de te volgen routes, de producten van de landen overzee, en de plaatsen waar de Portugese en Spaanse concurrenten zich reeds hadden genesteld. Zelfs spionnen werden erop uitgestuurd om in Portugal het nodige materiaal te verzamelen. Wien van de omstandigheden in de tropen uit eigen ondervinding kon vertellen, werd gevraagd zijn relaas te doen. Met brokjes informatie ontleend aan de Portugese, Spaanse en Engelse zeevaarders werden hier in Nederland zeekaarten als legpuzzles samengesteld. Van hoog tot laag, van de admiraal die het bevel over de vloot voerde, van de schippers op de afzonderlijke schepen tot de matrozen liet men weinig aan het toeval over - "een hand voor het schip, een hand voor je zelf"-. Het reusachtige archief in Den Haag bewijst hoe weloverwogen men te werk ging.
In de koloniale geschiedschrijving heeft altijd de neiging bestaan de overzeese gebiedsdelen los van elkaar naar bevolking en aard te beschrijven. Wij hebben ons verplaatst in de gedachtengang van de plannenmakers vierhonderd jaar geleden, en denken niet in landsgrenzen, maar in zeeën en kustgebieden. De bewindhebbers van de Vereenigde Oostindische Compagnie ontwierpen, in nauwe relatie met de mannen overzee, een handelsstrategie voor het halfrond dat hun was "toebedeeld". Is er geen sprake van een sprong in het duister, wel bestaat er nog veel onduidelijkheid over de wijze waarop de grote sprong voorwaarts overzee is uitgevoerd.
Daarom dit blauwboek.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Nieuwe Man


schrijver : Thomas Rosenboom , uitgever : Querido
ISBN 90.214.761.77

De scheepsbouwer Berend Bepol is een tevreden man als hij aan het begin van de twintigste eeuw zijn scheepswerf bij Widum, aan het Groninger Damsterdiep, overziet.
Ruim tien jaar later is de situatie veranderd. De welvaart, die geen einde leek te hebben, is verdwenen, zijn dochter Ilse is nog steeds ongehuwd en wie hem moet opvolgen is een groot raadsel.
Uiteindelijk weet Bepol zijn meesterknecht Niesten aan zijn dochter te binden en heeft hij zijn grootste twee problemen opgelost.
Als Niesten een spectaculaire order uit Duitsland in de wacht weet te slepen lijkt het met de werf weer voor de wind te gaan.
Maar dan komt Bepol . . . . . . . . .

=/=/=/=/=/=/=/=

Nieuwe Schepen

redactie : Jhr. Mr. A.F. de Savornin Lohman , illustraties : D. Monsma , uitgever : Amstleven / Amsterdam
ISBN # -/- ( 1954 )

"De schepen zijn best - 't komt aan op de mannen, die ermee varen"

Vijftien jaar is het al geleden, dat Amstleven onder de titel "Schepen" haar eerste Schepenboek liet verschijnen, handelend over de zeevaart van onze moderne tijd. Dat boek is al jarenlang uitverkocht, maar het liet een blijvend monument na: de op Schiermonnikoog gestationeerde motorstrandreddingboot Johan de Wit van de Koninklijke Noord- en Zuid Hollandsche Redding Maatschappij te Amsterdam.
In overleg en met instemming van haar bestuur kon de bouw van deze boot met bijbehorende rupsbandwagen reeds in 1941 worden bekostigd uit de opbrengst van het Schepenboek, dat tegen aanmaakprijs verkrijgbaar was gesteld en nog een mooi bedrag aan extra stortingen opleverde.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Van Oceaanstomers tot Mammoettankers , 
Een eeuw Scheepsbouw in Amsterdam-Noord

schrijver : Hansje Galesloot , uitgever : Stichting Historisch Centrum Amsterdam - Noord
ISBN # 978-90-901180-72

Niemand had het voor mogelijk gehouden. De grote scheepsbouw aan het IJ, eens de trots van Amsterdam-Noord, ging midden jaren tachtig ter ziele. Ooit werkten hier zo'n tienduizend mensen, nog los van de toeleveringsbedrijven. De hele noordoever van het IJ stond in het teken van de scheepsbouw en daarmee verbonden industrie, zoals machinefabrieken. Ook de Waterlandse dorpen kenden een eeuwenlange scheepsbouwtraditie.
De tewaterlatingen aan de noordoever waren een sensatie. Nieuwe schepen van steeds grotere afmetingen liepen hier van stapel, vanaf de sprookjesachtige oceaanstomers van het interbellum, tot de no-nonsense mammoettankers van de jaren zestig. Noord was de scheepsbouw, elke familie had wel een vader, zoon of oom die er werkte. Het kon niet stuk, dacht iedereen in de jaren vijftig, toen de scheepsbouw een toptijd beleefde.
Twintig jaren van crisimanagement en koortsachtige reddingspogingen zetten geen zoden aan de dijk. Vanaf 1981 gingen ze achter elkaar dicht: Verschure, de NDSM (in de slotfase NSM geheten) en de ADM. Ook diverse kleinere werven in Noord legden het loodje. 
Noord bleef zitten met de kater. Maar vandaag de dag herleeft de bedrijvigheid aan de noordelijke IJ-oever op een geheel nieuwe manier. Nu vestigt zich hier geen zware industrie meer, maar blijkt de noordkust een eldorado voor modebedrijven, achitectenbureau's, grafische vormgevers en filmstudio's. Dat heeft alles te maken met diezelfde scheepsbouw. Want dat verleden heeft het gebied karakter gegeven en dat is nog overal voelbaar. 
Dit boek vertelt de geschiedenis van een eeuw scheepsbouw in Amsterdam-Noord. En laat in het slothoofdstuk zien wat er nu gebeurt op diezelfde plekken. Noord laat zich altijd nog inspireren door dit scheepsbouwverleden.

=/=/=/=/=/=/=/=

De Ondergang van de Batavia

schrijver : Mike Dash , uitgever : Singel Pocket
ISBN # 90-413-3124-7

In de vroege morgen van 4 juni 1629 loopt de Batavia, een pronkschip van de V.O.C. op haar eerste reis naar "de oost" op een rif voor de kust van Australië.
Terwijl opperkoopman Fransisco Pelsaert koers zet naar Java om hulp te halen, richt de onderkoopman Jeronimus Cornelisz een ware slachting aan onder de opvarenden.
"De ondergang van de Batavia" is een verbijsterende thriller over de schipbreuk van de roemruchte Oost-Indiëvaarder en de bloedigste muiterij in de geschiedenis van de V.O.C.
Met veel vaart en stijl gunt Mike Dash de lezer een macaber kijkje achter de weelderige facade van de V.O.C., het boegbeeld van onze zeventiende-eeuwse handelsnatie.
Deze editie bevat een nieuw nawoord met verrassende, pas ontdekte feiten.
Mike Dash is historicus, opgeleid in Cambridge en woont in London. "De ondergang van de Batavia" is zijn vierde boek.

=/=/=/=/=/=/=/=

Onze Zeevaart 1951

schrijver : G. Colmjon , uitgever : Leidsche Uitg.Mij. / Rijswijk
ISBN #  -/-  ( 1951 )

Toen wij in het begin van 1949 het plan opvatten een jaarboekje uit te geven dat een overzicht zou geven van het scheepspark van alle Nederlandse rederijen die aan de grote vaart deelnemen, was dit een proefneming. Wel haaden we vertrouwen in  het slagen van dit experiment, daar we een zeevarende natie zijn, met een heel groot aantal mensen dat onmiddelijk bij de zeevaart is betrokken; alle zeelieden zelf en hun gezinnen, al het personeel op de kantoren van de rederijen, en dat van de cargadoorsfirma's, van de scheepsbouwmaatschappijen en van de leveranciers aan zeeschepen, en dan nog velen die, ook zonder rechtstreeks bij het zeewezen te zijn betrokken, liefhebberij in de scheepvaart hebben.
Maar we hadden toch ook nog een ander doel: die massa's welke niets van maritieme dingen afweten te interesseren voor onze koopvaardijvloot, deze hoogst belangrijke factor bij onze economie, die daarenboven zulke belangwekkende aspecten biedt, zoveel schoonheid vertoont, mag men wel zeggen. We wilden vooral de jonge geneeratie winnen, allereerst het deel dat als militair een taak in Indonesië vervuld en bijgevolg een paar grote zeereizen achter de rug had; dat dus met zee en varen kennis had gemaakt.
We weten best dat we lang niet alle in aanmerking komenden bereikt hebben met "onze zeevaart 1950", maar toch was de aandacht ervoor zodanig, dat we in de zomer van dat jaar voorbereidingen tot herdruk ttroffen. Daar deze echter niet tijdig genoeg kon verschijnen, hebben we er de voorkeur aan gegeven de oplage van deze nieuwe editie te vergroten, aangemoedigd door het feit dat onze uitgave binnen een jaar tijds van volkomen onbekend tot een gewaardeerde verschijning is geworden. Dit is mede te danken aan de welgezindheid van al onze rederijen, die ons, waar nodig, met hun foto's, jaarverslagen en inlichtingen steunden. Een woord van erkentelijkheid voor enige werven is hier evenzeer op zijn plaats.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Pinassen, Fluiten en Galjassen
Zeilschepen van de Lage Landen - Kustvaart en Grote Vaart

schrijver : Hans Haalmeijer , uitgever : De Alk / Alkmaar
ISBN #  90.6013.308.8

Na de publicatie van twee boeken in de serie Zeilschepen van de Lage Landen, nu het derde boek. In de eerste twee werden respectievelijk de vaartuigen voor de binnenvaart en de visserij behandeld inhistorische context.
Dit werk geeft een beschrijving van de zeilschepen, die vanaf de Middeleeuwen tot in het begin van de 20ste eeuw voor de kustvaart en de grote vaart werden gebruikt. Het is gedocumenteerd met plantekeningen en veel afbeeldingen, die zijn gemaakt door bekende maritieme schilders. De autteur maakt onder meer gebruik van de oudste verhandelingen over scheepsbouw in de Nederlanden. Ook is een uitgebreid historisch overzicht opgenomen, dat als een beknopte geschiedenis van de Nederlandse zeilende koopvaardij kan worden gezien.
Daarnaast is een apart hoofdstuk gewijd aan de verschillende maritieme handelsorganisaties, vanaf het Hanzeverbond tot en met de Oost- en West Indische Compagnieën.
Verschillende onderwerpen komen aan bod die de lezer nieuwsgierig maken, zoals een brief van keizerin Catharina de Grote van Rusland aan de Franse filosoof Voltaire. Ze beklaagt zich daarin over het verlies van de in Holland gekochte schilderijen, die voor de kust van Finland in de golven waren verdwenen. Dit naar aanleiding van de ramp met het Nederlandse snauwschip "Vrouw Maria". Het wrak van het schip werd in de zomer van 1999 gelokaliseerd, maar is nog steeds niet geborgen.
Hans Haalmeijer is mede-auteur van het onlangs gepubliceerde boek Romeinse Barken, Sandalen en Feloeken, over de zeilvaart op de Middellandse Zee.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Pioniers van de Gouden Eeuw

schrijver : Gerben Graddesz Hellinga , uitgever : Walburg Pers
ISBN # 90.5730.480.4

Wie "gouden eeuw" zegt, denkt aan de V.O.C., de welvaart door handel en nijverheid, de ontdekkingsreizen, de koloniale expansie en de ongekende bloei van kunst en wetenschappen. Er is geen ander tijdperk in de Nederlandse geschiedenis waarin tegelijkertijd zoveel uitzonderlijk begaafde personen op een zo klein oppervlak bij elkaar leefden.
Onder hen bevond zich een aantal avontuurlijk ingestelde en ondernemende mannen die ieder op hun eigen manier, soms diplomatiek, soms hard en wreed, soms efficiënt, soms erg onhandig, hebben bijgedragen aan de expansie van ons land tot een wereldmacht met kolonies en handelsvestigingen in alle werelddelen. In deze zeer rijk geïllustreerde uitgave komen vierentwintig van deze spraakmakende personen aan bod.
Van kaartenmaker tot handelaar, van ontdekkingsreiziger of avonturier tot gouverneur of ambtenaar. Aan de hand van de levens en daden van deze pioniers behandelt Gerben Graddesz Hellinga alle facetten van de koloniale expansie van ons land tijdens de meest tot de verbeelding sprekende eeuw uit onze geschiedenis. 
In  Pioniers van de Gouden Eeuw leest u alles over cartografie, poolvaart, Indië, bouwkunst, handel en kaapvaart. Over factorijen en kolonies, van Amerika, Taiwan, Ceylon, Zuid-Afrika en Brazilië tot de nu nog steeds bekehttp://www.bortan.nl/boekenkast.htmlnde voorbeelden van de expansiedrang van onze voorouders: Suriname en de Antillen. Grootse daden en historische gebeurtenissen ten tijde van het Nederlandse Imperium, onze Gouden Eeuw. 
Gerben Graddesz Hellinga komt uit een familie van schrijvers. Hij is gepensioneerd psychiater en heeft naast vijf boeken op zijn vakgebied nog achttien andere boeken gepubliceerd: science-fiction-romans, historische avonturen-romans voor dertienplussers, een thriller voor tienplussers en ekele geschiedenisboeken. Hij werkt momenteel aan een derde portrettengalerij, over de cultuurdragers van de Gouden Eeuw, de kunstenaars, schrijvers, dichters, filosofen en wetenschappers van de 17e eeuw.

=/=/=/=/=/=/=

Potjestijd , Smit-Lloyd verhalen

schrijver : Ian Ouwendijk , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 978.90.8616.050.1  (2009)

Toen mij, Jaap Kooij, werd gevraagd een voorwoord te schrijven voor "Potjestijd" voelde ik mij vereerd want ik vond het een mooie kans om iets te schrijven over mijn vriend Ian en het contact dat ik met hem had in de periode die voorafging aan het schrijven van zijn boek.
Ik leerde Ian kennen op de Smit-Lloyd 9 waar we een zeer gevarieerde reis op maakten. Beginnende in Rotterdam kwamen we via Haugesund, Antwerpen, San Carlos de la Rapita en Alexandrië uiteindelijk in Peterhead terecht. Enkele van de verhalen in dit boek hebben we dan ook tijdens deze reis beleefd zoals de wachtsman in Alexandrië en de douane in Peterhead. Het verhaal van de striptease danseres in Alexandrië mis ik nog . . . . . . (maar dat komt hopelijk in deel 2). Ian kon aan boord onder het genot van een goede sigaar en een portje, zeer humoristisch vertellen en daardoor kon postjestijd wel eens uitlopen zodat de warme hap stond te verpieteren. Later nog een reis met hem gemaakt in het zonnige Zuid-Afrika en elkaar nog vaak ontmoet in het Verre Oosten.
Toen ik jaren later met de website over Smit-Lloyd begon schoot het me te binnen dat Ian voor het maken van een laatste Smit-Lloyd 13 door Paul de Smit het een en ander op papier had gezet. Na een lang gesprek waarbij weer de nodige herinneringen werden opgehaald kreeg ik toestemming om een gedeelte van zijn anecdotes op de site te zetten. Dit bleek een groot succes te zijn enregelmatig kwamen er e-mails dat de anecdotes erg leuk waren en dat "daarmee iets gedaan moest worden". Ian was daar echter te bescheiden voor want wie zit daar nu op te wachten ?
Toen op zeker moment weer zo'n e-mail binnenkwam heb ik de mail doorgestuurd, Ian was weer offshore, maar zijn vrouw Tini hing gelijk aan de telefoon en vond ook dat er nu maar eens spijkers met koppen moesten worden geslagen. Lanasta werd gebeld en een paar verhalen werden opgestuurd en wat we al verwacht hadden, de uitgever bleek interesse te hebben. Een week later kwam onze schrijver thuis en werd voor een voldongen feit geplaatst. Wat er in huize Ouwendijk allemaal gezegd is weet ik niet maar Ian ging aan de slag en het resultaat vindt u in dit boek.
Het boek is geworden zoals ik hoopte. Een verzameling van verhalen die zich hebben afgespeeld op de Smit-Lloyd schepen en onder potjestijd werden verteld. Soms hoorde je jaren later een verhaal in een heel andere context maar in dit boek staat hoe het werkelijk gegaan is.
Het manuscript hen ik met veel plezier gelezen en zag het in gedachten weer gebeuren wat zich uitte in spontaan gelacht hetgeen vreemde blikken opleverde bij mijn vrouw. Ik hoop dat u net zoveel plezier beleeft aan het lezen van deze anecdotes als ik gedaan heb.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Redden ,
De Koninklijke Noord- en Zuid Hollandsche Redding Maatschappij 
en De Koninklijke Hollandsche Maatschappij tot Redding van Schipbreukelingen

Schrijver : Evert Werkman , Foto's : Cees van der Meulen , Uitgever : Ploegsma Amsterdam
ISBN # 90.216.0036.6

"Wij denken helemaal niet; als we zouden gaan denken, zouden we thuis blijven." antwoordde een schipper van een reddingboot op de vraag wat hij dacht als hij uitvoer.
Ook al is het reddingwezen al jaren lang een goed georganiseerd apparaat, toch is redden het werk van gewone mensen met hun angst, twijfel en aarzeling naast moed, doorzettingsvermogen en vakmanschap.
Alle facetten van het reddingwerk, zoals het bedreven wordt langs onze kust en op het IJsselmeer, komen in deze documentaire aan bod. Wie kent de geschiedenis ervan, wie weet hoe de verschillende instanties samenwerken, wat hun taken zijn en hoe die gecoördineerd worden ?
"Wij brengen de menschen uit de golven of van het gestrande wrak, levend, uit de kaken des doods op strand en zulks om niet." Dit staat te lezen in een brief uit 1825, geschreven een jaar na de oprichting van de beide reddingmaatschappijen, de Koninklijke Noord- en Zuid Hollandsche Redding Maatschappij en de Koninklijke Maatschappij tot Redding van Schipbreukelingen.
Niet alleen de historie van deze nog steeds particuliere organisaties is het onderwerp van dit boek. Ook wordt belicht wat het redden inhield voor zij werden opgericht, evenals het werk van de Kustwacht, Schevingen Radio, Opsporings- en Reddingsdienst (OSRD) van de Koninklijke Marine, strandreddingbrigades, Rijkspolitie te Water en zeesleep- en bergingsdiensten.
De lezer maakt bovendien een aantal acties mee, waaruit de grote betrokkenheid spreekt bij het lot van mensen in nood.
Redden is een zaak die ons na aan het hart ligt.

=/=/=/=/=/=/=/=

De Reeder schrijft zijn Journaal . Herinneringen van Mr. D.A. Delprat

Schrijver : Mr. D.A. Delprat , Uitgever : Martinus Nijhoff / Den Haag
ISBN # 90.247.9160.x (1983)

De titel van dit boek: "De Reeder schrijft zijn Journaal", vraagt om toelichting. "De Kapitein zorgt" - zo luidt het eerste lid van artikel 348 van het tweede boek van het Wetboek van Koophandel, waarin de koopvaardij behandeld wordt - "dat aan boord een scheepsdagboek wordt gehouden, waarin alles van enig belang, dat op de reis voorvalt, nauwkeurig wordt opgeteekend." Vermoedelijk door deze wetsbepaling geïnspireerd, wellicht zelfs met een zeker voorgevoel, heb ik vanaf de eerste dag van het jaar 1921 de gebeurtenissen in mijn leven in trouw bewaarde, eenvoudige agenda's, geen dagboeken, neergelegd. Evenals in een scheepsjournaal ging het om feiten, zowel van zakelijke als van een persoonlijke aard. Beschouwingen verklaringen en voorspellingen ontbreken. Tijdsgebrek was hiervoor in de aanvang zeker verantwoordelijk; ik mag veronderstellen, dat gezond verstand ervoor waarschuwde niet te snel een oordeel uit te sreken, noch over personen noch over zaken en aan de bezinning, die het tijdsverloop met zich brengt, de eer van onthouding te laten.
Dit voorwoord vormt de inleinding tot een relaas, dat, op enkele jaren na, het aantal jaren van een eeuw bestrijkt. Centraal staat daarin, evenals het schip in het scheepsjournaal, mijn betrokkenheid bij en mijn belangstelling voor de internationale scheepvaart, een onderwerp, dat om niet te traceren redenen mij van mijn prille jeugd af steeds heeft beziggehouden. "Vrije beroepen", zoals men functies buiten de overheid en het zakenleven tegenwoordig pleegt te noemen, speelden in de familie van mijn vader in de jaren, die aan de negentiende en twintigste eeuw voorafgingen, de hoofdrol. Handel en industrie, alles in de context van Amsterdam, vormden in die tijd in de familie van mijn moeder hoofdzakelijk het bestaan. Zakelijk contact met landen buiten het vaderland, a fortiori tropische en andere overzeese gebieden, Nederlands-Indië daaronder begrepen, was onze familiekring vreemd. Als typische Hugenoten lag de Delprats reislust in het bloed; ook nu nog zoeken afstammelingen van hen, die na de herroeping van het Edict van Nantes in 1685 Frankrijk verlieten, regelmatig contact met de tak der familie, die toen naar Holland uitweek. Onze families zag velen, die hier geboren werden, naar het buitenland vertrekken. Ook hun nakomelingen, zij het uit de Verenigde Staten, zij het uit Australië, vergeten Amsterdam niet.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Rendement uit Scheepvaart , 
alles over beleggen in scheeps-C.V.'s

Schrijver : Ing. S.D. Schakelaar en Mr. S.W.C. Wortelboer , Uitgever : J.R. Shipping B.V. Harlingen .
ISBN # -.-

In menig beleggingsportefeuille neemt de scheeps-C.V. een serieuze positie in. De goede balans in rendement en risico spreekt een groeiende groep beleggers aan. Aangeboden projecten zijn professioneel en bieden aansprekende rendementsprognoses.
De Nederlandse scheepvaartsector zit behoorlijk in de lift en aangenomen mag worden dat de belangstelling voor scheep-C.V.'s voorlopig blijft toenemen.
Maar wat is een scheeps-C.V. precies en wat mag u als deelnemer in een scheeps-C.V. verwachten ? Wat zegt de fiscus: hoe ontwikkelen de verschillende scheepvaartsegmenten zich en hoe beoordeelt u de kwaliteit van de aangeboden projecten ? Op deze en andere relevante vragen geeft dit boek antwoord. Gedegen achtergrondinformatie en de geboden feiten, cijfers en analyses vormen samen een waardevolle wegwijzer voor het maken van gefundeerde keuzes.
Dit boek is met veel enthousiasme geschreven door ervaringsdeskundigen die de markt van scheeps-C.V.'s van binnenuit kennen.
Mr. S.W.C. Wortelboer, als belastingadviseur werkzaam bij Deloitte, is specialist op dit gebied en als zodanig verantwoordelijk voor de begeleiding van tal van scheeps-C.V.'s.
Ing. S.D. Schakelaar, directielid van rederijgroep J.R. Shipping B.V., is vanuit zijn brede kennis van scheepvaart- en scheepsbouwmarkten mede verantwoordelijk voor de aankoop van bestaande schepen en de realisering van nieuwbouwprojecten, alsmede voor de financiering daarvan.
Beider kennis en ervaring zijn in dit boek gebundeld. Met als resultaat: een waardevolle informatiebron voor al diegenen die belangstelling hebben voor scheeps-C.V.'s.

=/=/=/=/=/=/=

Romantische Scheepvaart

Schrijver : Jean de la Varende , bewerking : F.W. Michels , uitgever : Elsevier Pockets
ISBN # -/-

"La Navigation Sentimentale" "Aan mijn oudooms draag ik deze vrucht van mijn historische overpeinzingen op; waarin een zwakke glans te bespeuren is van hun daden." 
Deze romantische beschrijving van de geschiedenis van de zeilvaart is speciaal voor ons, bewoners van de 'lage landen bij de zee', bijzonder boeiend. Het boek is geschreven door een telg uit een geslacht van beroemde Franse marine-officieren. Zijn zwakke gezondheid stelde hem niet in staat het voetspoor van zijn voorvaderen te volgen, maar wel kon hij zich toeleggen op de bestudering van schepen en de geschiedenis van de scheepvaart.
De la Varende beschrijft de geschiedenis van de zeilvaart en al wat daarmee verband houdt; vanaf het vlot van Ulysses zoals Homerus dit beschreef, tot aan de grote klipperschepen en de zeilschepen met stoomvermogen. Hij vertelt van de scheepvaart in de oudheid en in de middeleeuwen, van de scheepvaart bij de Vikingen, de Kruistochten, de ontdekkingsreizen, de 18e en 19e eeuw en tenslotte van de unieke stuurmanskunst der Polynesiërs en de scheepsbouwkunst der Chinezen en Arabieren.
De Nederlandse bewerker, F.W. Michels, heeft voor passende aanvulling en enkele bekortingen zorg gedragen, waarbij hij gebruik kon maken van een speciaal voor deze Nederlandse editie door de auteur geschreven aanvulling. De belangwekkende historie van de scheepvaart ten tijde van de Republiek der Verenigde Nederlanden is uitvoerig behandeld.
"Romantische Scheepvaart" is een boek, dat tintelt van de geestdrift, die de schrijver had voor het zo met de geschiedenis der mensheid verweven verhaal van het schip en de zeilvaart.

=/=/=/=/=/=/=

Rotterdam Europoort - een wereldhaven in beeld - deel 1

Schrijver : Geert K. Mast , Uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90.8616.026.6  ( 2007 )

Voor de scheepvaart moet men in de Regio Rotterdam zijn. In Rotterdam Europoort: De Maasvlakte en de havens aan het aangrenzende Calandkanaal. En alleen daar kan men de grootste schepen ter wereld aantreffen.
De supertankers, ertscarriers en containercarriers zijn de grootste transportmiddelen die de mens ooit heeft uitgedacht. Met laengtes van 300 meter of meer, breedtes van 55 tot 60 meter, een diepgang van 20 meter of meer en een hoogte boven de waterlijn van zo'n 30 meter. Maar ook vinden we hier de bedrijvigheid van de talloze kleinere vaartuigen.
Gelegen aan de monding van de rivierdelta's van de Rijn en de Maas is Rotterdam de zeehaven in Europa waar verreweg de grootste hoeveelheden van 's werelds bodemschatten worden overgeslagen. Die grondstoffen worden met de grootste schepen naar Rotterdam gebracht - de supertankers en de erts- en kolencarriers en, samen met de agribulkcarriers, zijn dit de schepen waar dit boek vooral over gaat. Het laat zien hoe indrukwekkend ze zijn en hoe interessant het in gezelschap van escorterende sleepboten, of afgemeerd onder de gigantische kranen.
Fotograaf en auteur Geert Mast geeft met dit eerste deel Rotterdam Europoort een voortreffelijk overzicht van de wereldhaven. Een bedrijvigheid die nooit stopt. En dat alles wat op de wereldhaven Rotterdam betrekking heeft, dynamisch en imposant is.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Rotterdam Europoort - een wereldhaven in beeld - deel 2

Schrijver : Geert K. Mast  , Uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90.866.042.6  ( 2008 )

Gelegen aan de rivierdelta's van de Rijn en de Maas is Rotterdam de zeehaven in Europa waar verreweg de grootste hoeveelheden van 's werelds bodemschatten worden overgslagen - in 2007 een 165 miljoen ton (ruwe olie circa 28 miljoen), ijzererts ca. 40 miljoen, kolen ca. 28 miljoen). Deze grondstoffen moeten met 's werelds grootste bulkschepen naar Rotterdam worden gebracht. Maar ook is de Maasstad een internationale offshore-haven bij uitstek.
In dit deel 2 komen naast de Suez-max, Afra-max, Pana-max en shuttle-tankers ook de erst-, kolen- en agribulkcarriers aan bod, evenals de gas- en productentankers, zwareladingschepen en off-shore-constructievaartuigen. Ook in dit deel zal blijken, nog afgezien van hun strategisch en economisch belang, hoe interessant deze schepen zijn, met name in gezelschap van excorterende sleepboten of afgemeerd onder de gigantische kranen.
Met dit tweede deel Rotterdam Europoort geeft fotograaf en auteur Geert Mast opnieuw een voortreffelijk overzicht van de wereldhaven. Een bedrijvigheid die nooit stopt. En dat alles wat op de wereldhaven Rotterdam betrekking heeft, dynamisch en imposant is.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Sail Ahoy , 
Sail Amsterdam 1980

Schrijver : Hans Beukema , Uitgever : De Boer Maritiem
ISBN # 90.228.1843.8

De Amsterdamse haven is omgetoverd in een oudhollands tafereel. Gepavoiseerde, dwars- en langsscheepsgetuigde schepen tonen trots hun nationaliteit. In totaal zijn een kleine 1000 schepen, waaronder Nederlandse vracht- en vissersschepen, ronde en platbodemjachten, in de haven afgemeerd. Sail Ahoy brengt u aan boord.
Sail Amsterdam 1980. In totaal worden een kleinde duizend schepen verwacht, waaronder oud-Nederlandse vracht- en visserijschepen, ronde- en platbodemjachten. Sail Ahoy is geheel aan dit evenement gewijd. Behalve dat het boek informatie geeft over de schepen die Amsterdam aandoen, gaat de auteur uitvoerig in op het leven aan boord, de plaats van de bemanning (voor de mast), de reders en de opleidingsschepen en -instituten voor de grote en binnenvaart. Ook aan de huidige Nederlandse ronde en platbodemwereld, die aan het Sail-evenement actief deelneemt, wordt uitgebreid aandacht besteed. 
Dit is een boek over schepen onder zeil. Over de indrukwekkende windjammers die het tijdperk van de vrachtvarende zeilvaart uitluidden en over hun opvolgers, de vierkant- en langsscheeps getuigde opleidingsschepen die in dezelfde periode in de vaart werden gebracht en anno 1980 met hun verschijning nog steeds de herinnering aan dat voorbije tijdvak levend houden.
Een boek ook over de laatste visserij- en binnenvaartschepen onder zeil, die na een eervolle loopbaan roemloos de vergetelheid dreigden in te glijden totdat privé initiatieven hun een welverdiend eerherstel bezorgden.
Mijn belangstelling voor het zeilvaartgebeuren werd al heel vroeg opgewekt door de vaak terloops opgehaalde herinneringen van mijn ouders, die beiden hun jeugd doorbrachten aan de rand van eb en vloed, herinneringen gekruid met maritiem getinte anekdotes en en sfeertekeningen.
Daarmee droegen ze onbewust de bouwstenen aan voor mijn latere interesse in feiten en achtergronden van het vroegere zeilvaartgebeuren en legden zij in feite de basis voor dit boek.

=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 1 - het schaalmodel als reconstructie
Geunieërde Provintiën , Vlaggen , Ora et Labora

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90. 8616.012.9 (2006)

Op 20 maart 1602 werd door de Staten Generaal het octrooi verleend voor de oprichting van de Vereenigde OostIndische Compagnie, kortweg V.O.C. Daarmee werden de bewindvoerders van de neuwe V.O.C. toestemming verleend voor het bedrijven van de specerijenhandel vanuit de OostIndische Archipel. Voor die taak werden onder andere handelsvloten uitgerust waarvoor schepen moesten worden gechartered. Vanaf het begin echter liet men die schepen ook volgens eigen specificatie bouwen omdat daarmee de handelsdoeleinden beter konden worden bediend. Aanvankelijk nog licht bewapende schepen, maar in latere tijd zwaar bewapend en geschikt voor de strijd om het handelsmonopoly te veroveren en te beschermen.
OostIndiëvaarders zijn geen onbekende schepen. Ze komen voor op talloze oude schilderijen en afbeeldingen en ook maritieme musea hebben verschillende van deze schepen in hun collectie. Het uiterlijk is dus geen misterie, maar de bouw en technische uitrusting des te meer. Historisch onderzoek en reconstructie zijn daarom noodzakelijk om zodoende onze kennis te vergroten en de geschiedschrijving te ondersteunen. In dit eerste deel van een nieuwe serie boeken over Scheepshistorie, waarbij het scheepsmodel als reconstructie centraal staat, wordt een vroeg V.O.C. schip behandeld.
De restauratie van een eigentijds scheepsmodel vereist een specifieke deskundigheid van de restaurateur en respect voor de historie van het model. Aan een restauratie gaat bovendien een grondig onderzoek vooraf, terwijl de restauratie zelf nauwkeurig dient te worden beschreven. Daarmede geeft de restaurateur een verklaring van zijn werkzaamheden af zodat toekomstige onderzoekers precies kunnen nagaan wat er met het model sinds de oorspronkelijke bouw is gebeurd.
In dit eerste deel wordt de professionele restauratie van een Zeeuwse Tjalk in detail beschreven en wordt zodoende inzicht verkregen in de uitvoering van een gewetensvolle restauratie van een eigentijds scheepsmodel.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 2 - het schaalmodel als reconstructie
17e eeuwse Pink , De Zeven Provinciën , BM, Reede van Texel

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90.8616.021.1 (2007)

In dit nummer drie schaalmodellen van totaal verschillende typen schepen uit twee ver uiteenlopende tijsperioden; eerste kwart 1600 en eerste helft 1900. Het oudste schip is een vissersschip van de kuststreek: de Pink of Pinck. De overige twee schepen hebben alleen de tijdsperiode gemeen, maar in functie kunnen ze nauwelijks verder uit elkaar staan. De ene is een marineschip uit 1908: het pantserschip Hr. Ms. De Zeven Provinciën, en de andere is een twee mans zeilboot voor de watersport uit 1928: de BM.
Hiermee wordt voldaan aan het streven om in Scheepvaarthistorie als het toepassingsgebied van de oorspronkelijke schepen zo breed mogelijk neer te zetten.
De geschiedenis van de schepen, het ontwerp en het gebruiksdoel van de originele schepen worden uitvoerig toegelicht, en vervolgd met het verhaal over het getoonde schaalmodel. De schaalmodellen van het vissersschip en het pantserschip zijn van vrij recente datum, en kunnen beide worden beschouwd als reconstructies van het origineel. De schaalmodellen van de BM zijn meer dan 20 jaar oud, en boren tot de collectie van het Fries Scheepvaart  Museum te Sneek.
Hoewel Scheepshistorie hoofdzakelijk is bedoeld voor de liefhebbers van het scheepsmodel als cultureel erfgoed en geïnteresseerden in onze vaderlandse maritiem historie, wordt de actieve scheepsmodelbouwer niet vergeten. Van de betreffende schaalmodellen zijn bij de Nederlandse Vereniging van Modelbouwers bouwtekeningen en bouwbeschrijvingen van de schaalmodellen te verkrijgen.
Aan Scheepshistorie wordt door diverse nationale Scheepvaartmusea meegewerkt. Het wordt uitgegeven door Lanasta, de redactie wordt gevoerd names de NVM.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 3 - het schaalmodel als reconstructie
Utrecht , Bibliotheek MMR , Boeierpraam Lutina

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever Lanasta / Emmen
ISBN #  90.8616.028.0 (2007)

In dit nummer van Scheepshistorie staan twee onderwerpen centraal: de restauratie van een 17e eeuws scheepsmodel, en de bouw van een reconstructiemodel van een in de Flevopolder blootgelegd scheepswrak, Twee totaal verschillende onderwerpen, maar in de uitvoering met veel raakvlakken en een instelling, die naast moed ook veel zelfvertrouwen, een gezonde achterdocht en respect voor het verleden vereisen.
Vanzelfsprekend vereist het in eerste instantie vakkennis en handvaardigheid, maar die twee eigenschappen zijn de basis van alle scheepsmodelbouw die bij een groot aantal beroepsbouwers en hobbyisten is terug te vinden.
De redactie heeft gemeend er goed aan te doen om precies deze twee projecten naast elkaar te plaatsen omdat die vanuit historisch oogpunt gezien min of meer van gelijke orde zijn. Aardige bijkomstigheid is dat het ene project door een beroepsmodelbouwer is uitgevoerd en het andere project door een hobbymodelbouwer. Bij het lezen van de beide verhalen is het goed te weten waar het nu precies om gaat.
Om met de restauratie te beginnen. Een eigentijds scheepsmodel heeft naarmate ze ouder is een steeds grotere historische en daarmee culturele waarde. Het is speciaal dat aspect dat bij de restauratie het primaire uitgangspunt moet zijn, het beheerst het hele restauratieproces. Het heeft dus niets te maken met de kwaliteit van het scheepsmodel, evenmin als de staat waarin het verkeert.
De restaurateur moet voortdurend in de geest van de oorspronkelijke modelbouwer werken en daaarbij zijn eigen visie ten aanzien van bouwwijze en uitvoering op het tweede plan zetten. Dat veriest een bijzonder talent, de meeste modelbouwers hebben nu eenmaal de neiging het beter, anders te willen doen.
Verder vereist de restauratie van een eigentijds scheepsmodel bijzonder veel historische kennis, speciaal ten aanzien van de scheepsbouw en tuigage uit de tijd van het scheepsmodel. Vooral dat laatste aspect maakt de restauratie moeilijk. Tijdens de levensloop van het model zijn er soms goedbedoelde maar vreemde reparaties od veranderingen in de tuigage uitgevoerd waardoor het model er niet meer uitziet zoals het oorspronkelijk was bedoeld. Het is dus de kunst om niet afgelied te worden door wat er nu zit, hoeveel er daarvan dan ook aanwezig is, maar te weten wat er had moeten zitten.
Is men in staat het eigentijdse scheepsmodel weer terug te brengen naar de staat waarin het destijds door de oorspronkelijke bouwer is opgeleverd, dan mag men spreken van een geslaagde restauratie. Zo'n restauratie is van onschatbare waarde, al was het het maar omdat daarme het historische cultuurbezit is behoed voor verval of verlies.
Van een andere orde is de reconstructie van een schip waarvan slechts de resten zijn teruggevonden.
In de eerste plaats is er de archeologische waarde, maar er zijn meer aspecten van belang. Eerst en vooral om wat voor een schip het gaat, de tijd waarin het is gebouwd of in gebruik was, maar vooral ook door wie en waarvoor. Vervolgens komen de andere zaken aan de orde. Welke voorwerpen lagen er bij of in het wrak, wat is er terug te vinden van de levensomstandigheden van de mensen uit die tijd.
In het reconstructieverhaal is in dit geval het uitgangspunt van een geologische studie en een rapport met daarin de reconstructietekeningen volgens de opvattingen van de archeologen. De modelbouwer gaat daarmee aan de slag om een reconstructiemodel op te zetten waarbij het schip er uit moet gaan zien zoals het ten tijde van de scheepsramp er uit gezien zou kunnen hebben. Een ricante onderneming, die evenals bij een restaurator kennis van het scheepstype, gebruiksdoel en herkomst van het schip vereist. Het enige voordeel van de modelbouwer op de restaurator is dat hij geheel naar eigen inzicht moderne materialen kan gebruiken.
Het grote gevaar voor de modelbouwer schuilt in tunnelvisie, als men in isolement lang op een zelfde onderwerp is gericht gaat het resultaat een geheel eigen waarheid worden. Met andere woorden, de modelbouwer moet op basis van beschikbare bronnen keuzes maken en de moed hebben die keuzes te motiveren en af te stemmen meandere deskundigen. Dat vereist zelfvertrouwen en bereidheid naar anderen te luisteren, heel aparte eigenschappen die slechts bij enkele zeer ervaren modelbouwers wordt aangetroffen. Bovendien moet men over een netwerk beschikken dat bestaat uit mensen met vakkennis en bereidwillligheid mee te willen denken en in staat zijn constructief en opbouwend commentaar te geven.
Het reconstructieverhaal toont aan dat er tussen beroepsmensen en hobbyisten die hun hobby serieus nemen, geen muur van onbegrip staat zoals zo vaak wordt beweerd. Sterker nog, in de samenwerking is de opbrengst meer dan de som van de individuele bijdragen.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 4 - het schaalmodel als reconstructie
Schroefstoomschip Rembrandt , Scheepvaart Museum Nierop , Raderstoomschip Bromo , Museum "De Visserijschool"

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever Lanasta / Emmen
ISBN # 90.8616.031.0

Twee schepen uit een tijdperk waarin de technologische ontwikkelingen van de industriële revolutie het maatschappelijke leven bepaalde, en waaraan ook de scheepsbouw niet is ontkomen. Het is het tijdperk waarin de overgang van zeilschepen naar stoomschepen in volle gang was, maar waarin men ook van de bouw van houten schepen overstapte op de bouw van stalen schepen.
Het Schroefstoomschip Rembrandt, één van de eerste schepen van de in 1856 opgerichte KNSM in Amsterdam, is een pionier als het gaat om de schroefaandrijving en vrachtvervoer per stoomschip. De beschrijving van de Rembrandt is gebaseerd op het waterlijnmodel schaal 1:8 dat zich in het IJmuider Zee- en Havenmuseum 'de Visserijschool' in IJmuiden bevindt.
Het tweede stoomschip is de Raderboot Bromo van de Koninklijke Marine, dat in dezelfde periode is gebouwd en dat lange jaren in Oost-Indië dienst heeft gedaan.
Beide schepen zijn volledig uitgerust met een zeiltuigage zoals in die tijd gebruikelijk was. De Bromo en haar geschiedenis wordt beschreven aan de hand van een model dat is gebouwd door de auteur Jt. Mulder, aangevuld met een historische geschiedenis door L. Homburg van het Marine Museum in Den Helder.
Beide verhalen zijn geïllustreerd met talloze originele en eigentijdse foto's, platen en tekeningen.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 5 - het schaalmodel als reconstructie
Batavier II / Imperatul Traïan , Witsen's speeljacht , Prins Willem Frederik Hendrik

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90.8616.035.8  (2008)

Het doel van Scheepshistorie is om met het scheepsmodel als uitgangspunt een reconstructie van het maritieme verleden vorm te geven. Dat betekent dat de informatie betrekking heeft op het uiterlijk van een specifiek schip of een scheepstype en haar toepassingen, maar het kan ook het verhaal zijn van een uniek eigentijds scheepsmodel als waardevol nationaal cultuurbezit. Zelfs de restauratie van een uniek scheepsmodel is een goede aanleiding om de cultuurhistorische betekenis van het object nader te beschouwen. Het scheepsmodel als representant van een boeiend verleden, aangevuld met beschrijvingen van een tijdsbeeld of een bijzondere geschiedenis die met het oorspronkelijke schip of het schaalmodel samenhangen.
Scheepshistorie wordt samengesteld medewerkers van de maritieme museums, particuliere verzamelaars, en modelbouwers, beroeps en semi-professionals. Zij zijn de erfgenamen en opvolgers van een roemrijk voorgeslacht van modelbouwers, die met hun maaksels historie hebben geschreven op een manier die vergelijkbaar is met dat van de schilders en beeldhouwers uit hun tijd.
Scheepshistorie is daarmee een unieke vorm van communicatie tussen maritiem geïnteresseerden van elk denkbaar niveau over een object dat voor hen allen centraal staat; het schaalmodel als een reconstructie van onze maritieme geschiedenis. De boeken vormen een onmisbaar document voor bezoekers van maritieme museums. Het biedt hen unieke informatie bij de geschiedenis van de getoonde objecten.
In dit nummer twee zeldzame scheepsmodellen uit de collectie van het Maritiem Museum Rotterdam. De Batavier II uit 1921 van Rederij Müller & Co en een bijzonder 18e eeuws kuilkorvet dat oorspronkelijk tot de particuliere verzameling van prins Willem Frederik Hendrik behoorde en ook zijn naam draagt.
Het derde onderwerp betreft Witsens speeljacht, het is een terugblik op de resultaten van een onderzoek naar de bouwwijze zoals die door Nicolaes Witsen in zijn in 1671 verschenen boek Aeloude en Hedendaegsche Scheeps-Bouw en Bestier werd omschreven in vergelijking met de aanwijzingen van Witsens tijdgenoot Cornelis van Yk.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 6 - het schaalmodel als reconstructie
De Zomp , Dammes Erve , Sleepboot Zwarte Zee III

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90.8616.032.7  (2008)

In dit nummer van Scheepshistorie zijn vier verschillende schepen aan de orde: De Berkelse zomp, de Vlaardinger vishoeker Dammes Erve, de boeier ‘t Fortuin en de beroemde zeesleper Zwarte Zee III. Een bonte verzameling scheepstypen waarvan drie uit de 19e eeuw en één uit de 20e eeuw.
Het verhaal van de zomp werd geschreven door Dr.G.J. (Gerrit) Schutten. Hij is een autoriteit op het gebied van de verdwenen houten binnenvaartschepen uit vervlogen tijden, auteur van het boek “Varen waar geen water is”, en het standaardwerk over oude werkschepen van de binnenvaart “Verdwenen schepen”. In dit nummer vertelt hij het verhaal van de Berkelse zomp van schipper Jans ten Berge, een boeiende story die o.a. heeft geleid tot nieuw inzicht ten aanzien van het ontwerp en de bouw van zompen.
De Vlaardingen vishoeker Dammes Erve is een eigentijds demonstratiemodel. Een bijzondere aangelegenheid omdat het een bouwen van demonstratiemodellen voor de visserij bepaald geen usance was. Het model is in Vlaardingen gebouwd en heeft na de nodige omzwervingen binnen de gemeente Vlaardingen, uiteindelijk zijn laatste ankerplaats gevonden in het Vlaardings Visserijmuseum. Dr.A.A. (Alex) Poldervaart, conservator van het museum, schreef het verhaal over dit goed bewaarde model, Bob Hendriks tekende voor de illustraties, en Cor Emke was de fotograaf.
De Zwarte Zee III in oorlogstenue is volledige gebaseerd op het bijzondere model van dat schip in het Sleepvaartmuseum in Maassluis. Drs.C. (Kees) de Haas, bekend auteur van enkele maritieme boeken en talloze artikelen in o.a. De Blauwe Wimpel en houder van de Warnsinckprijs van de Nederlandse Vereniging voor Zeegeschiedenis, schreef het verhaal van het schip in oorlogstijd. Een ‘bewapende’ zeesleper, actief in dienst voor de geallieerden, maakte een groot aantal spannende sleepreizen tijdens de moeilijke jaren 1940 – 1945. Anekdotes uit die tijd geven een beeld van het leven aan boord van een schip dat in mei 1940 naar zee ging en vervolgens vijf jaren niet meer in een Nederlandse haven kon binnenlopen.

=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 7 - het schaalmodel als reconstructie
Oorlogsfregat Surveillante , Motorreddingsboot Prins Hendrik , Het Mataró model , Loodsschoener Emden/Duhnen , The Short Cut , zijzwaarden , Stoomschip Insulinde

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta/Emmen
ISBN # 90.8616.062.4   ( 2009 )

Vermoedelijk het oudste Europese scheepsmodel is het Mataró-model. Daarbij is het ook een heel bijzonder model waar internationaal veel belangstelling voor bestaat. Het model behoort tot de vaste collectie van het Maritiem Museum Rotterdam. Het museum heeft een uitgebreid historisch onderzoek naar de achtergronden en de bouw van het model afgerond en rapporteert daarover in dit nummer.
Wanneer kwamen zijzwaarden in zwang en wat was de oorsprong. In dit nummer het antwoord van de onderzoeker op deze vraagstukken, geïllustreerd met afbeeldingen uit oude prenten en kaarten.
Restaureren van een eigentijds scheepsmodel vereist verantwoordelijkheidsgevoel en respect voor het object. Noodzakelijke reparaties, wijzigingen en aanvullingen moeten bovendien voor toekomstige onderzoekers herkenbaar blijven. Hoe men daarbij tewerk gaat staat in het verhaal van de restauratie van het oorlogsfregat de Surveillante.
Onderhoud en herstel van een grote scheepsmodellen zijn ook een omvangrijke projecten. Bij een werfmodel, ligt het accent bovendien op natuurgetrouwheid en uitstraling. Aan de hand van de restauratie van het stoomschip Insulinde komen al die aspecten aan de orde.
De verhalen over reddingsboten zijn vaak heroïsch met soms een treurige ondertoon. In technische zin echter zijn het spectaculaire schepen, toegerust op de taak. De Prins Hendrik is zo’n schip dat binnen dat kader valt, een jonge historie die het verdient verteld te worden.
In dit nummer ook een eerste bijdrage uit het buitenland, een boeiend verhaal van een schip met twee levens, eerst als zeilschoener in loodsdienst met de naam Emden, later Duhnen, en in haar tweede leven als zeilschoener in particulier bezit met de naam Yankee. Het betreft een bijdrage van de Duitse Arbeitskreis Historischer Schiffbau E.V.
Tenslotte heeft ook de maritieme kunst een vaste plek in Scheepshistorie verworven. In dit nummer een aquarel van de Engelse kunstenaar Martin Swan.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 8 - het schaalmodel als reconstructie
Arnemuidense Hoogaars Wilhelmina , Sleepnetvisserij , Een nieuw Oost Indië schip ms Oranje , Koninklijk Chaloup , Hare Majesteits Hospitaalschip , Willem van de Velde de Oude ; pentekening Op Vellum , Bespiegeling bij een scheepsmodel ; schoener Expeditment , De Jacobsstaf en het Davidskwadrant , Smokkelwaar ten tijde van de Vierde Engelse Oorlog; Het Houtschip

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever Lanasta/Emmen
ISBN # 90.8616.068.6   ( 2009 )

De geschiedenis van het motorschip Oranje van de Stoomvaart Maatschappij Nederland, waarbij vooral de nadruk ligt op de functie als hospitaalschip maar ook het einde als de Angelina Lauro komt aan bod.
De restauratie van een Arnemuidense hoogaars vormt de aanleiding voor een beschrijving van dit type vissersschip en de garnalen- en mosselvisserij in Zeeland.
De Experiment wordt algemeen beschouwd als de voorloper van de beroemde topzeilschoeners waarvan er nog steeds enkele in de vaart zijn. Gebouwd in Chesapeak Bay, Amerika, werd ze in 1813 aangekocht door de Zweedse Koninklijke Marine.
De Jacobsstaf is een oud navigatie-instrument dat samen met het Daviskwadrant tot de standaard uitrusting van de middeleeuwse stuurman behoorde. Cor Emke bouwde een replica van de Jacobsstaf en restaureerde een Daviskwadrant.
Het ‘houtschip’, een model uit de Marinemodellenkamer, lijkt een geëigende en deels geslaagde oplossing om de door de Engelsen in 1778 opgelegde boycot van de Hollandse handel in timmerhout naar Frankrijk letterlijk te omzeilen.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 9 - het schaalmodel als reconstructie
Het raadsel van de Schaalverhouding , De schrik van de Zeerovers ; de Onsterfelijkheid van Jan van Speijk , De Geschiedenis van een Stoere Doorzetter , Cornelis Claesz van Wieringen en de Zeeslag bij Gibraltar , Het Utrechts Statenjacht , Abel Tasman de Zeevaarder , Gezicht op Moordenaarsbaai

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta/Emmen
ISBN # 90.8616.076.1   ( 2010 )

“Dan liever de lucht in” was wellicht de laatste kreet van de jonge marineofficier. J.C.J. van Speijk, de zeeheld die bij de marine nog steeds in hoog aanzien staat. Wat er ná de dramatische gebeurtenis op 5 februari 1831 in Antwerpen volgde, daarover biedt het beeldmateriaal dat destijds in omloop is gebracht, een boeiend tijdsbeeld.
Hoe bepaal je de bouwschaal van een antiek scheepsmodel. Welke maatstaven gebruikten de oorspronkelijke modelbouwers. Een zoektocht met een verassende uitkomst die in een boeiend verslag wordt samengevat. De Amerikaanse restaurator Rob Napier bij het herstel van het Zeeuwse VOC Retourschip Valkenisse uit 1717.
In de zeehavens en op de rivieren was het in de eerste jaren van de 20e eeuw een drukte van belang met kleine stoomsleepboten. Stoere slepertjes die soms met een hele sleep binnenvaartschepen tussen zee en het achterland de overgang van zeil naar motor in de binnenvaart hebben overbrugd. Eén daarvan, de Volharding I, is nu nog actief als varend museumvaartuig en het Maritiem Museum Rotterdam heeft er nog een oud schippersmodel van.
Abel Tasman was in opdracht van de VOC op zoek naar het toen nog onbekende Zuidland. Tijdens die reis ontdekte hij Tasmanië en hij bracht vervolgens ook Nieuw Zeeland en de Fiji eilanden voor een deel in kaart. In wat hij later de ‘Moordenaarsbaai’ zou noemen hadden hij en zijn mannen een dramatisch verlopen ontmoeting met de oorspronkelijke bewoners, de Maori’s. Hoe dat afliep vertelt de Nieuw-Zeelander Robert Jenkin.
Drie schilderijen van Cornelis Claesz van Wieringen hebben betrekking op de zeeslag bij Gibraltar in 1607. Kunsthistoricus Remmelt Daalder van het Nederlands Scheepvaartmuseum in Amsterdam vertelt over de doeken en hoe ze tot stand kwamen.

=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 10 - het schaalmodel als reconstructie
Lemster Beurtman , Aandrijving door Spierkracht , Onderzeeboot Tonijn

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta/Emmen
ISBN # 90.8616.086.0  ( 2010 )

De Lemster beurtman, een eigentijds scheepsmodel.
De verbinding tussen Lemmer en Amsterdam over de Zuiderzee, later IJsselmeer, was tot in de twintigste eeuw de hoofdader voor het handels- en reizigersvervoer tussen Friesland en de Zuidelijke Nederlanden. Voor de vaart over het ruwe water van de Zuiderzee met zeilende beurtschepen waren robuuste en betrouwbare schepen nodig om een veilige en betrouwbare dienstregeling te realiseren. Een schitterend contemporain model van een Lemster beurtman in het Fries Scheepvaart Museum toont één van deze stoere schepen.
Spierkracht van mens en dier als aandrijving.
De roeiboot en de trekschuit zijn bekende voorbeelden van door mens en dier voortbewogen vaartuigen, maar er zijn in het verleden talloze andere toepassingen geweest van spierkracht in veel minder bekende vormen. Veerponten en baggermolens aangedreven door paarden of ossen zijn enkele van de andere voorbeelden die in dit verhaal aan de vergetelheid worden onttrokken.
De rede van Zierikzee, scheepvaart in de vroege zestiende eeuw.
De 16e eeuw is een boeiend tijdperk op velerlei gebied. Ook in maritiem opzicht zijn er belangrijke ontwikkelingen geweest die aan de wieg stonden van de Gouden Eeuw. Bronnen over de scheepvaart uit die periode zijn echter zeldzaam, maar we weten dat in Zeeland in de veertiende, vijftiende en zestiende eeuw de scheepvaart in hoog aanzien stond. Met wat voor schepen de Zeeuwen voeren is helaas minder bekend. Het schilderij van de “Rede van Zierikzee” vertelt ons echter iets meer uit deze boeiende periode van de Nederlandse maritieme geschiedenis.
Museumschip en schaalmodel, Hr.Ms. Tonijn.
Het unieke ontwerp van de driecilinderboten van Nederlands ontwerp en makelij werden in 1962 op stapel gezet en behoorden tot de modernste onderzeeboten uit die tijd. De techniek van een varend model is minstens zo complex als het echte schip, terwijl de onderwatervaart van het model een mooi beeld geeft van hoe een onderzeeboot tijdens de onderwatervaart er uit ziet.

=/=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 11 - het schaalmodel als reconstructie
Het Spiegeljacht , Nederlandse en Britse invloeden , Stadtsjagt van Gouda , De Grootste Overtoom ter wereld , Alkmaar klasse mijnenjagers

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta/Emmen
ISBN # 90.8616.094.5 ( 2011 )


Nederlandse en Britse invloeden op Franse 17e eeuwse Scheepsbouw. Omdat er in de eerste driekwart van de 17e eeuw in Frankrijk weinig of geen traditie in de bouw van grote oorlogsschepen bestond, moesten nieuw gevestigde koninklijke scheepswerven zich baseren op buitenlandse scheepsbouw. De Nederlandse en Engelse scheepsbouwers hadden wat dat betreft een grote voorsprong en hun bouwmethoden stonden daarom model voor de Fransen. Een boeiend verhaal verteld door de Franse historicus Patrice Decencière.
De grootste Overtoom ter wereld. In de waterrijke Zaanstreek zijn scheepvaart en de bouw van kleine schepen heel oud. In de periode van de opstand tegen Spanje (hier van 1572 tot 1576) kwam er verandering in. Een aantal Zaankanters speelden er op in en begonnen met de bouw van grote schepen. De werven lagen echter achter de Dam, maar de sluizen in de Dam waren te klein om de grote zeeschepen rechtstreeks naar het IJ te varen. Op de Dam werd daarom een "overtoom" ingericht, waar de grote zeeschepen overheen getrokken konden worden. De Zaanse Overtoom was in zijn tijd de grootste ter wereld. Een prachtig historisch verhaal van Henk Roovers.
De Alkmaar-klasse. Al meer dan 35 jaar vormen de schepen van de Alkmaar-klasse de ruggengraat van de Nederlandse mijnendienst. Dit artikel geeft een beeld van de klasse. Beginnend bij de orientatiefase, via het ontwerp en de bouw, de proefvaart, de export pogingen, en de inzet bij nationale en internationale taken binnen de NAVO. Een moderne geschiedenis ditmaal die nog niet is afgesloten maar daarom evengoed in Scheepshistorie thuishoort. Het verslag wordt gedaan door de oud-commandant Mijnendienst, Rob Roetering.
Het Spiegeljacht, historie en restauratie. Het Spiegeljacht was een jacht uit de 18e en 19e eeuw met een spiegel en/of  een paviljoen. Het Spiegeljacht was feitelijk een variant op het Statenjacht en het Speeljacht, het was eenvoudiger dan het Statenjacht en daardoor minder kostbaar, maar wel comfortabeler dan het Speeljacht. De bekende restaurateur van historische scheepsmodellen Cor Emke heeft zich verdiept in de historie van het Spiegeljacht en gelijktijdig een contemporain model weer in zijn oude glorie weten te herstellen. En interessant verhaal dat tevens inzicht geeft in de werkwijze van een restaurateur.

=/=/=/=/=/=/=

Scheepshistorie - deel 12 - het schaalmodel als reconstructie
De Nederlandse walvisvaart in vogelvlucht 1612-1964 , Van walvisjager naar walvisbeschermer , Deining op de IJszee , Het model van de walvisvaarderfluit Paerel , Het Smalschip

redactie : Ing. H. van der Biezen , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 90.8616.100.3  ( 2011 )

Het is weer een dubbeldik nummer met 128 pagina's gevarieerde maritieme historie. Dit nummer heeft als thema de Nederlandse walvisvaart van 1612 tot 1964. Dr. Joost C.A. Schokkenbroek van 'Het Scheepsvaartmuseum' in Amsterdam beschrijft de spectaculaire geschiedenis van de jacht en de verwerking van walvissen aan de wal en op de schepen in de Noordelijke en Zuidelijke ijszee. Prof.dr.ir. Peter J.H. Reijnders, lid van de International Whaling Copmmittee, beschrijft onder de titel: "Van Walvisjager tot Walvisbeschermer" hoe Nederland na 1964 nog altijd is betrokken bij het wel en wee van de walvisvaart. In een aantal hoofdstukken worden verder objecten en scheepsmodellen uit de periode van de Nederlandse walvisvaart beschreven, maar ook andere maritieme onderwerpen komen aan de orde. Zoals In een interview met Dr. W. Bijleveld, directeur van 'Het Scheepvaartmuseum' in Amsterdam, als hij vertelt waar het vernieuwde museum voor staat.
De Nederlandse walvisvaart in vogelvlucht, 1612-1964 . Gedurende eeuwen is walvisvaart een belangrijke motor geweest  voor de Nederlandse economie. Niet alleen vonden jaarlijks duizenden zeelieden rechtstreeks emplooi in deze bedrijfstak. Aanpalende nijverheden (leerlooierijen, zeepziederijen, touwslagerijen, traankokerijen), maar ook toeleveringsbedrijven en firma’s die bij de distributie van de producten waren betrokken, voeren wel bij het succes van de walvisjacht. Gedurende de zeventiende en een groot deel van de achttiende eeuw was ons land zonder twijfel de grootste walvisvaartnatie.
Een verhaal dat helemaal aansluit bij de tentoonstelling over de Nederlandse walvisvaart in het nieuw geopende ‘Het Scheepvaartmuseum’ in Amsterdam.
Van walvisjager naar walvisbeschermer . Vrijwel iedereen kent de polemiek in de media die elk jaar weer optreedt wanneer het walvisvaart seizoen start. Het beeld dat daaruit naar voren komt is dat er twee kampen zijn; voorstanders van de walvisjacht met als hoofdspelers Japan, Noorwegen en IJsland, en tegenstanders van de jacht, de walvisbeschermende landen w.o. Nederland. De eerste groep krijgt veelal een slechte pers en de anderen ontmoeten meestal sympathie. Dit artikel is bedoeld om dat beeld te nuanceren en aan te tonen hoe deze argumenten voortborduren op een lange geschiedenis.
Deining op de IJszee . De bloeiperiode van de walvisvaart in de Republiek heeft vele sporen nagelaten in literatuur, kunst en kunstnijverheid. Klokken met het walvisvaartmotief zijn niet eerder behandeld als onderdeel van die rijke maritieme cultuur. De walvisvaartklokken werpen op een heel eigen manier licht op dit boeiende stuk vaderlandse geschiedenis, en zijn het waard om onder de aandacht van een breder publiek gebracht te worden.
Het model van de walvisvaarderfluit ‘Paerel’. Antieke scheepsmodellen beginnen op veilingen respectabele prijzen op te leveren. Lange tijd was de belangstelling gering en dat is geen wonder. Hoewel ze een schat aan historische informatie kunnen bevatten en vaak in vorm en detail van grote schoonheid zijn, zijn het moeilijk te onderhouden objecten die in een interieur vooral stof staan te verzamelen.  Onderstaand rapport is opgesteld op verzoek van iemand die een model van een zeventiende-eeuws walvisvaarderfluit, de Paerel, heeft gekocht als ‘achttiende-eeuws model van een zeventiende-eeuws schip’.

=/=/=/=/=/=/=

Scheepvaart , Sporen van een Ambacht , Het Houten Schip

schrijver : Frederik J. Weijs , uitgever : Zuid Boekproducties / Lisse
ISBN # 90.584.1028.5

Slenteren langs het water; Op het brede water omzoomd door wilg en riet, nadert een vrachtschip hoog beladen, strak van lijn en kleur, met volle kracht voortgestuwd. Reikhalzend torent de stuurhut boven de gestapelde containers uit. Een nietig, nauwelijks te ontwaren manfiguur doet het gevaarte met zijn vingertop wenden, ontspannen achteroverleunend in zijn stoel. Zijn oog is de radar; zijn stem gaat kalm over de marifoon. De wind waait doelloos en haast onbenut; speelt speelt slechts met het riet en blaast patronen in het wateroppervlak dat snel wordt overspoeld door de golven van het brede schip. "VIOS" meldt de kop: "Vooruitgang is ons Streven".
Plots kruist daar een tjalk, die worstelt met de wind, maar die gebruikt om vaart te maken; de bruine zeilen bollend aan de mast die kreunt en kromt. De schipper zet zich schrap aan 't helmhout en roep naar voren: de touwen staan strak in mannenhanden. Daar zeilt een schip van generaties terug weer volop in zijn element. Gebeiteld in het naambord is nog net te lezen: "De Zorg Waard". Een wonderlijk moment: in één oogopslag vlechten zich verleden, heden en toekomst ineen tot één tafereel.
Zo dwalen de gedachten terug naar een voorbije tijd van schepen die met volle zeilen het beeld bepaalden van Hollands landschap en van overvolle havens - een nijver woud van masten - waar teer en touw de geur was soms ook van vis en verre westenwind. Waar ambachtslieden kundig bouwden aan nieuwe schepen of telkens reparerend het schepenleven rekten. Waar van ruwe rechte bomen masten werden geschaafd en zeilen genaaid van zwaar stug doek. Waar op zondag het gereedschap rustte en op lange noten traag de psalmen zweefden over 't vissersdorp. Zo gaan de gedachten terug naar de tijd dat de natuur de maatstaf was waarmee de mens moest leren leven en van waaruit hij zich kon ontplooien. De scheepsbouwer en de schipper die telkens door ervaring de grens opschoven, met eerbied, maar ook met trotse eigenzinnigheid.
Doch deemoudig 't hoofd bogen, wanneer de elementen weer eens genadeloos hadden teruggeslagen en grimmige golven de schepen met mens en lading overspoelden en verzwolgen. Totdat de motor kwam en de mens er een macht bijkreeg van wonder en geweld. De menselijke maat kon worden losgelaten; de techniek oversteeg welhaast de kracht van de natuur.
En nu ? Gewillig stromen de rivieren tussen de dijken; wij wijzen ze de weg naar IJsselmeer en zee. Maar soms (of de laatste tijd al vaker ?) dan wast het water, de rivier zwelt op, de wind neemt toe uit het Noordwesten. Het IJsselmeer vergrauwt en lijkt weer Zuiderzee; de eilanden staan pal en Zeeland voelt weer als Zeeland aan. We zijn niet los van vroeger; we moeten beter weten en moeten blijven leren. Vooruitgang is ons streven en wat gebleven is, is waar om voor te zorgen.

De taferelen die Frederik J. Weijs met zijn penseel ving, zijn werkelijk fantastisch. Hij is op zoek gegaan naar de sporen van de door hem zo geliefde ambachten, die - verborgen in het Nederlandse landschap - bestaan. Een ontdekkingsreis naar mensen met fascinatie voor ambacht, die in hun achtertuin een zestiende-eeuws scheepje nabouwen. De schitterende tekeningen en verhalen van Weijs zijn niet maar afkomstig uit geschiedenisboeken over een ver verleden. Deze taferelen liggen verborgen in het land, en zijn juist voor iedfereen bereikbaar en beschikbaar. De belangstelling voor oude ambachten is groeiend; in onze high-tech maatschappij verlangen we terug naar de toewijding die hoort bij het beoefenen van dat ambacht, waarbij men zo dicht bij de natuur staat.

=/=/=/=/=/=/=/=

Schepen en Scheepvaart van voor 1940

schrijver : Mogens Moë , uitgever TypeXPress / Amstelveen
ISBN # -/-

In dit Schepenboek moge de eereplaats worden ingeruimd voor het M.S. Tarakan der Mij. Nederland, het schip dat wellicht het meest gedaan heeft om Hollandsche jongens en meisjes weer met de zee en de scheepvaart vertrouwd te maken. Het ondernam in den zomers van 1935 en 1936 korte zeereizen naar de Noorsche Fjorden met vele honderden jonge kampeerders aan boord en het was zeker een blijde tijding voor velen, die nog naar zoo'n reis verlangden, toen de kranten onlangs vermeldden, dat de beroemde Tarakan reizen zullen worden hervat in den zomer van 1939, telkens met 540 gasten aan boord.
De Tarakan is een motorvracht- en passagiersschip, gebouwd in 1930, groot 8183 b.r.t., normaal bestemd voor de vrachtvaart op Nederlandsch Indië. Men zit op een van de tekeningen, hoe het schip in 1935 - de mode getuigt ervan - vertrekt uit de haven van IJmuiden op een van zijn Noorsche reizen.

=/=/=/=/=/=/=

Schepen van de Binnenvaart

Schrijver : Harry de Groot , Uitgever : De Alk Alkmaar
ISBN no. 90-6013-918-6

Er bestaat een grote diversiteit aan binnenschepen. Vaartuigen voor droge lading in alle soorten en grootte, evenals tankers en beunschepen.
Grote duweenheden en nijvere binnen-/buitenvaarders die hun lading van overzee ver het binnenland inbrengen.
Deze schepen nu; worden besproken in deze uitgave. Het geeft u via tekst en vele unieke foto's wat meer inzicht in het wel en wee van onze binnenvaart.
Ook u kunt na het lezen van dit boek een "spits" van een "dortmunder" onderscheiden.

=/=/=/=/=/=/=

Schepen van de Gouden Eeuw

tekst : Remmert Daalder , Henk Dessens , Els Jacobs , Ernst van Keulen , Anton Kos , Joost Schokkenbroek , Elisabeth Spits , Diederik Wildeman . uitgever : Walburg Pers
ISBN 90.5730.373.6

Terwijl de onafhankelijksoorlog tegen Spanje nog in volle gang was, begon de Republiek der Verenigde Nederlanden rond 1600 aan een tijdperk van ongekende bloei. Het karakter van die Gouden Eeuw werd bepaald door de unieke ligging van het land: aan de monding van de belangrijkste rivieren van Europa en aan de kust van de Noordzee. Water en scheepvaart domineerden de samenleving in al haar facetten. Vol zelfvertrouwen maakten talloze ondernemers gebruik van de mogelijkheden die het water hen bood. 
In geen land waren meer schepen dan in Nederland. Het meest indrukwekkend waren de oorlogsbodems die slag leverden met Spanjaarden en Engelsen; en de retourschepen van de V.O.C. Maar er voer nog veel meer onder Nederlandse vlag. Fluitschepen, pinassen en allerlei kustvaarders transporteerden goederen door heel Europa. Kooplieden charterden beurtvaarders of samoreusen voor verder transport landinwaarts. Trekschuiten boden betrouwbaar vervoer van passagiers en post, staatsiejachten waren beschikbaar voor de overheid. Buizen, pinken en waterschepen brachten vis voor de bevolking van Nederland en het verre achterland. En wie rijk was geworden met handel in haring of specerijen had een speeljacht om te recreëren op het water.
In dit boek passeren de belangrijkste scheepstypen van de Gouden Eeuw de revue. Ze geven een beeld van de uitzonderlijke rol die het schip speelde in een dynamische tijd.

=/=/=/=/=/=/=/=

Het Schip en de Zee

schrijver : Duncan Haws , uitgever : Het Spectrum Utrecht
ISBN # 90.274.8365.5

Het Schip en de Zee is de geschiedenis van de zee, de scheepvaart en de mens die de zeeën veroverde en de scheepvaart uitvond. Het is het verhaal van het allereerste primitieve vaartuig, van zeilschepen, kano's en galeien tot aan de gigantische mammoettankers van deze eeuw. Het is ook het verhaal van ontdekkingsreizen, van zeeslagen, oorlogen, boekaniers en piraten.
Het is bovendien het verhaal van het dagelijks leven aan boord. Detail- en overzichtstekeningen van alle soorten schepen van alle tijden en reconstructietekeningen gemaakt aan de hand van talloze verslagen, gevonden wrakstukken en gebruiksvoorwerpen vervolmaken dit nautische werk. 
De geschiedenis van de zee, de scheepvaart en de mens, die de zeeën veroverde en de scheepvaart uitvond is zo oud als de wereld. Sinds het ontstaan van de geschiedenis vormen de zeeén en wateren, die meer dan driekwart van het aardoppervlak beslaan een essentieel onderdeel van het menselijk bestaan.
De mens moest en wilde de zeeën veroveren: voor zijn voortbestaan, zijn levensonderhoud en zijn expanasiedrang. De vroegst bekende verslagen maken ook al melding van door de mens ontworpen en voortbewogen vaartuigen.
Meer dan 7.000 jaar lang werd elk vaartuig, in talloze variaties, voortbewogen door mankracht. Pas in 1800 na Chr. ontstond het eerste beginsel van mechanische aandrijving, dat zich in de daarop volgende twee eeuwen in razendsnel tempo ontwikkelde tot een uitgebalanceerd technologisch systeem, dat nog steeds verder voortschrijdt.

=/=/=/=/=/=/=

Het Schipryck Amsterdam

samenstelling : J.H. Wijnand , A.A. van Donkelaar , B. de Smalen en G. Werkman , uitgever : De Boekerij / Baarn
ISBN # -/- ( 1946 )

Samenstellers en medewerkers behandelen in dit boek de scheepvaart en den Scheepsbouw van Amsterdam van de vroegste tijden tot het huidige tijsbestek. In een twaalftal boeiend geschreven en uiterst zorgvuldig gedocumenteerde hoofdstukken wordt een levendige beschrijving gegeven van de Amsterdamsche Koopvaardij voor het jaar 1600, die van 1600 tot 1800, die tijdens de eerste helft der negentiende eeuw en daarna, de periode van de clippervaart, het ontstaan der groote maatschappijen, de haven van Amsterdam in de loop der eeuwen, den scheepsbouw te Amsterdam van de vroegste tijden tot 1800, die na 1813, de ontwikkeling van de types van de te Amsterdam gebouwde schepen, het bouwen van een schip, beschrijving van een Amsterdamsch schip (de "Oranje") en tot slot de herrijzenis van de Amsterdamsche scheepvaart en scheepsbouw na den oorlog, 49 foto's en reproducties, tot welker samenstelling "Het Scheepvaartmuseum" te Amsterdam zijn medewerking verleende, uitgevoerd in den koperdiepdruk en 24 teekeningen en vignetten verduidelijken den tekst en verluchten "Het Schipryck Amsterdam" op fraaie wijze.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Het SchoonePC Boek , 
Installeren en Optimaliseren van Windows XP en Vista

Schrijver : Menno Schoone , Uitgever : www.schoonepc.nl ,
ISBN # ---

In oktober 2009 verscheen de geheel herziene 12de druk, inclusief Windows 7
Zie voor een uitgebreide beschrijving : http://www.schoonepc.nl/boek/bestellen.php 

Dit boek beschrijft beschrijft in begrijpelijke taal hoe u Windows XP en/of Windows Vista (opnieuw) kunt installeren en optimaliseren. Er komen vele praktische tips en handige tools aan bod voor het te lijf gaan van allerhande problemen. Dit boek is een gebundelde uitgave van de belangrijkste pagina's van de web-site www.schoonepc.nl. Deze web-site staat sinds einde 2001 online en biedt dagelijks hulp aan vele duizenden bezoekers (ook toegankelijk in het Engels: www.optimizingpc.com). De hoofdstukken en paragrafen in dit boek kunnen veelal onafhankelijk van elkaar worden gelezen. De belangrijkste onderwerpen die aan bod komen zijn :
Voorbereidingen op een herinstallatie van Windows
Een goede voorbereiding is het halve werk! Het eerste hoofdstuk geeft inzicht in de voorbereidende handelingen die noodzakelijk zijn voor het herinstalleren van Windows, zoals het veiligstellen van alle persoonlijke gegevens en het partitioneren van de harde schijf. Voordat een upgrade naar Windows Vista wordt aangeschaft, is het verstandig eerst de checklist even door te lopen. 
Installeren en optimaliseren van Windows XP en Windows Vista
Hoofdstukken 2 en 3 geven uitleg over de installatie en optimalisatie van Windows XP en Windows Vista. Onderwerpen die stapsgewijs aan de orde komen: het doorlopen van de setup, het installeren van de hardware drivers en updates, het afstellen van een gebruikersaccount, het afstellen van een e-mailaccount, het versnellen van het opstartproces, het uitschakelen van onnodige onderdelen, het toepassen van diverse tweaks etc. 
Beveiliging
Goede beveiliging is zo essentieel, dat hiervoor een aart hoofdstuk is ingericht. Hoofdstuk 4 besteedt onder andere aandacht aan het installeren van een gratis virusscanner en firewall, het herkennen en verwijderen van een eventuele besmetting en het verbeteren van de privacy. 
Software
In hoofdstuk 5 komen diverse gratis softwarepakketten aan bod die het computergebruik aanzienlijk veraangenamen. Denk bijvoorbeeld aan het eenvoudig beheren van foto's, het automatiseren van back-ups, het maken van PDF-bestanden, het downloaden van muziek en nog veel meer. 
Diverse onderwerpen
Hoofdstuk 6 besteedt extra aandacht aan de wat comlexere onderwerpen, zoals het aanleggen van een (draadloos) netwerk, het open zetten van poorten, het delen van bestanden, het installeren van een multiboot-systeem, het maken van systeemback-ups, het vervangen van de harde schijf en nog veel meer. 
Index
Tenslotte is er nog een handige index opgenomen van de in het boek aan de orde gekomen internet-pagina's.

=/=/=/=/=/=/=

De Schoonheid onzer Binnenschepen , verhalen en tekeningen

schrijver / tekenaar : W.J. Dijk , uitgever : Hilgersom/Navigare / Amsterdam
ISBN # 90.70135.02.7

Willem Jans Dijk werd geboren te Bergum (Friesland) 15-2-1881. Hij wooinde en werkte in Bergum, Makkum, Groningen, Nieuwkoop en de laatste jaren van zijn leven in Den Haag. Hij schilderde, aquarelleerde en tekende (ook in ets, kopergravure en houtsnede) hoofdzakelijk water en schepen in een geheel eigen stijl.
Hij maakte naam met het aquarelleren en tekenen van Nederlandse binnenschepen.
Enige musea hebben in hun collectie werken van W.J. Dijk, o.a. het Rijksprentenkabinet en het Scheepvaartmuseum te Amsterdam, het Gemeente Museum Den Haag, het Zuiderzeemuseum te Enkhuizen en het Fries Scheepvaartmuseum te Sneek en verder enkele particulieren en de uitgever.
Vlot geschreven boek met vele anekdotes, gelardeerd met fraaie tekeningen van de schrijver in zijn bekende stijl.

=/=/=/=/=/=/=/=

Segelschiffe , Die Königinnen der Meere - Geschichte und Typologie

schrijver : Attillo Cucari , uitgever : Südwest Verlag / München
ISBN # 10.3.8094.1992.3

Von der mittelalterlichen Kogge zur Galeone, von der Fregatte zum Vollschiff - dieses Buch begleitet den Leser faszinierenden Entdeckungsfahrten über Meere und durch die Geschichte der Segelschiffahrt bis zur Einführung der modernen Dampfschiffe. Fesselnd beschreibt der Autor die Welt der Marine, erklärt die Fachbegriffe in einfachen Worten und liefert wertvolle Informationen über die baulichen Besonderheiten der vorgetellten Schiffe. Die verschiedenen nautischen Typen werden von Zeichnungen und einem kurzen, faktenreichen Text begleitet, der detailliert die Besonderheiten und die Geschichte jedes einzelnen Schiffes erzählt.
Die folgenden Seiten präsenterien die Jahrhunderte der nautischen Erfindungen, der maritimen Eroberungen und der Seeschlachten. Jahrhunderte, in denen der Mensch seine Herrschaft über die Meere langsam, aber kontinuierlich ausgebaut hat.

=/=/=/=/=/=/=/=

Ship , The Epic Story of Maritime Adventure

schrijver ; Brian Lavery , uitgever : The National Maritime Museum / New York
ISBN # 978-0-7566-0496-7 (2004)

Ship, an outstanding study of our maritime past and present ~ a sweeping, magnificently illustrated story of our exploits above and beneath the waves.
From Junks to Dhows, Clippers to CruiseLiners, humble Riverboats to awesome Battlefleets, this is the definitive chronicle of great vessels, legendary journeys and heroic seafarers.
The launch of an adventure ~ Ever since people first took to the water, boats and ships have had a unique influence on our history. Ship unveils the drame, splendor and exitement of that remarkable story, illustrating centuries of exploration, endeavor and conflict.
An epic voyage ~ Ship is a compelling tale of exhilarating adventure, combined with authoritative detail. Reference sections throughout the book contain illustrated profiles of key ship types, from ancient galleys to modern battleships, while other features take you right onto and below the decks of a succession of craft - virtual tours of ships such as the SusanConstant, which carried early European settlers to North America, the ship of the line HMS Victory and the nuclear powered submarine USS Nautilus, each a shining example of the technology of their age.
Life on The Seven Seas ~ Ship examines maritime inluence on trade, industry and society, decribes nautical milestones and tells the gripping story of war at sea. Each stage is supported by biographies and vivid eyewitness accounts of the people whe were actually there, revealing what life was really like onboard.
A comprehensive voyage through more than 5.000 years of history.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Speditions-, Fracht- und Lagerrecht , Handbuch des Transportrechts mit Kommentaren

schrijvers : Bernd Andresen / Hubert Valder , uitgever : Erich Schmidt Verlag / Berlijn
ISBN # 978.3.5030.5904.1 (2008)

Rechtliche Fragen sind im Berufsalltag von Transport- und Logistikunternehmern an der Tagesordnung – doch der Paragrafendschungel ist verwirrend. Gesetze werden permanent überarbeitet, neue Vorschriften erschweren zusätzlich den Durchblick. Das Handbuch des Transportrechts „Speditions-, Fracht- und Lagerrecht“ mit Kommentaren gibt eine Überblick über die wichtigsten Rechtsvorschriften. Die Darstellung Allgemeiner Geschäftsbedingungen aus den Bereichen Spedition, Fracht, Lagerei, kombinierter Verkehr und multimodaler Transport runden das Loseblattwerk ab.
In der aktuellen Lieferung 3/2008 werden die Allgemeinen Deutschen Spediteurbedingungen (ADSp) sowie das Übereinkommen über den Beförderungsvertrag im internationalen Straßengüterverkehr (CMR) weiter kommentiert. Das Loseblattwerk lässt sich durch kostenpflichtige Nachbestellungen auf dem aktuellen Stand halten. Das spart die Neuanschaffung kompletter Bücher, das Einheften der Ergänzungen erfordert aber etwas Zeit.

=/=/=/=/=/=/=/=

Op het spoor van de Bismarck , 
Duitslands grootste slagschip geeft zijn geheimen prijs

schrijver : Dr. Robert D. Ballard , uitgever : De Bataafse Leeuw
ISBN # 90-6707-246-X

Op 4790 meter diepte ligt spookachtig op de bodem van de Atlantische Oceaan een onzinkbaar geacht Duits Oorlogsschip............
Dit is het fascinerende verhaal van Hitlers meest beroemde slagschip, opgetekend door dr. Robert D. Ballard, de man die ook de Titanic herontdekte. Welke route volgde het schip op zijn eerste en tevens laatste tocht ? Hoe verliep de grootscheepse jacht op de Bismarck ? Hoe werd het schip uiteindelijk tot zinken gebracht ?
In woord en beeld geeft de bekende diepzee-onderzoeker Robert Ballard tevens een boeiend verslag van zijn speurtocht naar en herontdekking van het wrak van de Bismarck. De onderwater-archeologie weet antwoord te geven op vele vragen rond de ondergang van de gevreesde oorlogsbodem, Brachten de Duitsers de Bismarck soms zelf tot zinken  . . .  ? 
Ter nagedachtenis aan mijn zoon Todd Alan Ballard en al die jonge mensen die voor hun tijd zijn gestorven, zowel in oorlogs- als in vredestijd. 
NRC: Het boek beschrijft niet alleen de pogingen van Ballard en zijn team om het wrak te vinden, maar gaat ook gedetailleerd in op de gebeurtenissen in mei 1941. Voor het historische deel verleende de Canadese schrijver Rick Archbold assistentie. Beide onderdelen vormen vlot en spannend leesmateriaal. Ooggetuigeverslagen geven het boek een extra dimensie. Anders dan bij de Titanic kon Ballard, zowel aan Britse als aan Duitse kant, nogal wat mensen opsporen die nog levendige herinneringen hadden aan het gebeuren.
Het boek bevat ongeveer vierhonderd illustraties in kleur en zwart-wit, waaronder historische foto's, reconstructietekeningen en onderwateropnamen van het wrak.

=/=/=/=/=/=/=/=

(Geïllustreerde) Stoomschepen Encyclopedie

schrijvers : John Batchelor & Christopher Chant , uitgever : Rebo / Lisse
ISBN # 978-90-366-1843-4 (2007)

In 1783 voor de Franse Pyroscaph als eerste schip volledig op stoomkracht. Gedurende de twee euwen die volgden, namen stoomschepen gaandeweg de plaats in van zeilschepen, tot de stoommachine op zijn beurt moest wijken voor de dieselmotor. Toch heeft de scheepvaart nooit helemaal afscheid genomen van de stoomkracht.
Deze geïllustreerde stoomschepen encyclopedie biedt een overzicht van de vracht-, passagiers- en oorlogsschepen die de afgelopen 200 jaar de zeeën hebben bevaren. Van de roemruchte Titanic tot de Knock Nevis, het grootste schip aller tijden. Van de legendarische Liberty schepen tot de romantische hekwielers van de Mississippi - dit kleurrijke naslagwerk brengt met fraaie illustraties en heldere beschrijvingen de geschiedenis van het stoomschip tot leven.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Sturen en Turen , 
De laatste beurtschippers van Zeeland

Schrijver : A.R. Koppejan , Uitgever : ADZ
ISBN # 90-72838-30-0

Langer dan andere provincies is Zeeland afhankelijk gebleven van vervoer te Water. De beurtschipper was de link met de buitenwereld; hij zorgde voor de aan- en afvoer van goederen en levensmiddelen.
Na de Tweede Wereldoorlog nam de vrachtauto deze rol over, het wegennet werd uitgebreid en er werden dammen aangelegd. Steeds meer beurtschippers waren genoodzaakt hun diensten te staken. In 1974 hield de laatste beurtschipper vanuit Zeeland op Dordrecht/Rotterdam het voor gezien.
A.R. Koppejan tekende de verhalen van de beurtschippers en hun nabestaanden op en wist bovendien een schat aan uniek fotomateriaal te verkrijgen.
Een gedetailleerde vlootlijst maakt dit boek compleet.

=/=/=/=/=/=/=

Op Tegengestelde Koersen ; De Kustvaart in Oorlogstijd
Wilhelmina I & Wilhelmina II

schrijver : Dick Brongers ; uitgever : Kluwer / Deventer
ISBN # 90.557.7002.7 (1996)

Op Tegengestelde Koersen beschrijft de geschiedenis van de Nederlandse Kustvaart tijdens de Tweede Wereldoorlog onder zowel de Duitse als geallieerde vlag. Auteur Dick Brongers kreeg tijdens zijn werk op de afdeling Dienstverlening van het Algemeen Rijksarchief in Den Haag en tijdens inspectiewerkzaamheden bij het Ministerie van Verkeer en Waterstaat regelmatig archivalia in handen die betrekking hebben op de scheepvaart in oorlogstijd.
Veel van deze archieven zijn door de daarop rustende berperkende bepalingen en/of chaotische samenstelling zelden of nooit door historici geraadpleegd.
Bij het schrijven van Op Tegengestelde koersen zijn deze archieven intensief geraadpleegd, zodat nooit eerder gepubliceerde gegevens over de kustvaart tijdens de Tweede Wereldoorlog voor het eerst in dit boek worden gepresenteerd.
Zo wordt onder andere een nieuw licht geworpen op de verhouding tussen de kapitein-eigenaren en de Nederlandse regering te Londen en reconstrueert hoe coasters werden ingezet in het bezette Noorwegen en Frankrijk. Tevens wordt een tot nu toe vrijwel onbekende vluchtroute van de Engelandvaart uitvoerig beschreven en wordt de geschiedenis van de nationaal-socialistische Oost Reederij N.V. in beeld gebracht.
Een en ander aan de hand van intensieve archiefstudie en interviews met en verslagen van nog levende personen die bij de kustvaart en Engelandvaart waren betrokken. Het boek is rijk geïllustreerd met voor een deel nog niet eerder gepubliceerd kaart- en fotomateriaal.

=/=/=/=/=/=/=/=

Troch de Wyn - 1866-1966 ; De Historische Rijkdom van het Skütsje

samenstelling : Stichting Foar de Neiteam , uitgever : Penn / Leeuwarden
ISBN # 90.77948.66.8  (2011)

Nog steeds strijden zo'n tachtig Friese skütsjes om de hoogste eer bij SKS en IFKS. Prachtig ontworpen binnenschepen zijn het, speciaal gebouwd voor de Friese wateren.
Tot de Tweede Wereldoorlog beheersten deze schepen het transport op klein water. Aan boord voeren schippersfamilies, die betere tijden gekend hadden, maar ook een diepe crisis hadden overleefd.
Over die mensen, de schepen, de bouwers en de wateren waar de skütsjes voeren, gaat dit naslagwerk. Kundige auteurs hebben er aan meegewerkt. Het behandelt de bloeiperiode van de Friese binnenvaart in de eeuw tussen 1866 en 1966.

"Skütsjes" worden ze genoemd en op het oog lijken ze allemaal
op elkaar. Deze klassieke schepen maken valksfeesten van Friese
hardzeilpartijen. In boekjes over "It âlde Doarp" en sfeervolle
fotoreportages in het blad "Fen Fryske Groun" komen ze in grote
aantallen voor. Ze hoorden onlosmakelijk bij de stoffering van het
Friese landschap.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=


Vanaf de Brug gezien

schrijver : Willem Pop , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 978.90.8616.030.3 (2008)

De titel van dit boek heeft vooral betrekking op de door de hoofdpersoon gedane waarnemingen vana de brug van de vele schepen waarop hij heeft gevaren. Deze komen tot leven in de vorm van een paar honderd foto's die Willem Pop Sr. had verzameld in de periode dat hij op meer dan vijftig schepen in allerlei functies van matroos tot kapitien heeft gevaren. Opvallend is de diversiteit aan schepen waarop hij aansmonsterde zoals vissersschepen, haven- en zeesleepboten, coasters, vrachtschepen, passagiersschepen en gesleepte vaartuigen als tinbaggermolens, caissons enz.
Met de sleepboot Willem Barendsz maakte hij in 1924-1925 de met veel publiciteit omgeven sleepreis van 92 dagen met een 5000-tons dok naar Sabang en maakte hij aansluitend sleepreizen van Soerabaja naar Melbourne en Port Adelaïde. En werd de zwaar beschadigde City of Singapore terug naar Roitterdam gesleept. Totaal was men 13 maanden onderweg geweest.
Tijdens de tweede wereldoorlog voer Willem Pop behalve op het oude vrachtschip Kelbergen en op de Engelse zeesleper Dexterous. Op 10 mei 1943 vond tussen deze zeesleper - varend in konvooi HX 237 - en de Duitse onderzeeboot U-403 een vuurgevecht plaats wat op het nippertje goed afliep voor de bemanning van de sleepboot. Vanaf 6 juni 1944 tot eind november 1946 nam Willem Pop als stuurman van de Desterous deel aan de invasie van Normandië waarbij ternauwernood een ramp met een losgeslagen caisson kon worden voorkomen.
Na de tweede wereldoorlog sleept de Poolzee in 1947 de tinbaggermolen Kalmoa naar Billiton. Bij de eerste poging die mislukte vanwege het zeer slechte weer in de Golf van Biscaye was Willem Pop runner-kapitein op de Kalmoa en bij de tweede geslaagde poging was hij stuurman op de Poolzee.
Als stuurman op de sleepboot Hudson was Pop getuige van de ramp met de Ulster Duke. Bij deze ramp die midden maart 1951 plaats vond verdronken vier van de vijf runners plus de vertegenwoordiger van de koper van de Uster Duke.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Van transport naar mobiliteit (set)


schrijvers : Ruud Filarski & Gijs Mom
ISBN # 978.90.5730.530.6  (2008)

Na acht jaar van verzamelen, beargumenteren, schrijven en herschrijven is het boek ‘Van transport naar mobiliteit’ dan echt een feit. Ruud Filarski en Gijs Mom hebben in opdracht van Rijkswaterstaat een uniek overzichtswerk geschreven dat de Nederlandse vervoersgeschiedenis omvat beginnend in 1800 en eindigend in 2005.
Tijdens het lezen van de boeken kwamen de volgende vijf onderwerpen uitgebreid aan bod: Beprijzing, publieke en/of private financiering, veranderingen van mobiliteiten, duurzaamheid en de gebruikers annex klanten. De langetermijnanalyses van bovenstaande onderwerpen geven niet alleen een duidelijk beeld van hoe beslissingen in het verleden genomen werden en/of welke fouten er toen werden gemaakt, maar geven ook een conclusie en een mogelijke oplosing voor de toekomst. Enkele conclusies die in de boeken naar voren komen zijn bijvoorbeeld dat rekeningrijden er in de toekomst ongetwijfeld zal komen, maar dat het er op lijkt dat de maatregel het autogebruik minder zal ontmoedigen dan wel duurder zal maken. Ook laat de reiziger zich al tweehonderd jaar bij zijn vervoerskeuze leiden door snelheid van het vervoersmiddel en veel minder door de kosten. Verder blijkt dat de mobiliteitsgeschiedenis van de twintigste eeuw in publieke of private bekostiging een golfbeweging laat zien. Onderzoek wijst uit dat men in de negentiende eeuw ook al met dit onderwerp worstelde.Beide boeken zijn rijk geïllustreerd en beschrijven niet alleen de ontwikkeling van de verkeers en vervoerswijzen in Nederland maar staan ook uitvoering stil bij de reiziger zelf. Hoe hebben zij de veranderingen in mobiliteit ervaren en waar baseren ze hun keuze voor een bepaald vervoersmiddel op? Waar boek èèn ingaat op het onstaan van moderne, uitgebreide netwerken van spoor en tramwegen, rivieren en straatwegen tijdens de industriele revolutie van 1800 tot en met 1914, ligt het accent bij boek twee op de mobiliteitsexplosie van de twintigste eeuw. Het onstaan van nieuwe vervoersvormen, de opkomst van de ANWB, de bouw van het autosnelwegensysteem en de ontwikkeling van de luchtvaart zijn slechts enkele voorbeelden die in dit prachtige boek aan bod komen.
Van transport tot mobiliteit is een knap stukje geschiedenis die elke transport liefhebber moet gaan verzamelen, bediscusieren, lezen en herlezen om zich het totaalbeeld van de ontwikkeling van het Nederlandse verkeer en vervoer eigen te maken.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Varen , 5000 jaar Maritiem Avontuur

schrijver : Brian Lavery , uitgever : Spectrum / Utrecht
ISBN # 90.774.4508.0 (2005)

Als kind voer ik op de schepen van Union Castle, die de post van de Royal Mail naar Zuid Afrika brachten. De geur van teer en touwen, de kreten van de stuwadoors, het gekraak van de scheepsrompen en het onvoorspelbare karakter van de zee legden een kiem voor een carriêre in de marine, die inmiddels al weer 50 jaar bestaat.
Waarschijnlijk was het uiteindelijk onvermijdelijk dat ik van huis zou weglopen, de zee opzoeken en me op vijftienjarige leeftijd melden bij de marine. Voordat ik als gewoon matroos terechtkwam op een torpedobootjager, maakte ik op de eerste hand kennis met de eigenaardigheden van de zee en alle lieden - van de hoogste tot de laagste rang - die haar bevaren. De schrijver Joseph Conrad bleek mijn ervaringen prachtig te verwoorden: geen wonder dat ik in mijn jeugdjaren al zijn boeken verslond, want ze gingen over een wereld waar ik deel van uit wilde maken.
Later, toen ik eenmaal officier was en  een opleiding volgende aan het beroemde Britannia Royal Naval College in Dartmouth, kocht ik mijn eerste boot - die verre van waterdicht was - en kreeg ik de smaak van het oceaanzeilen te pakken, een sport die niet zonder ongemakken en gevaren is. Ik bezat inmiddels de juiste papieren voor de functie van kapitein en had het geluk dat ik als eerste stuurman van het marinejacht Adventure deel mocht nemen aan de eerste Whitbread Race om de wereld. Op dat jacht maakte ik kennis met de grote oceanen en ons team won drie van de vier etappes. Daarna werd ik bevelhebber van een mijnenjager, twee torpedobootjagers, een eskadron torpedobootjagers, en het vliegkampschip Invincible. Mijn werk bracht mij naar allerlei uithoeken van de wereld.
Tegenwoordig leef ik mijn passie voor maritieme geschiedenis uit in het indrukwekkende museum in Greenwich. Als ik daar niet ben, verken ik met mijn zeilboot de prachtige zeearmen van de Engelse oostkust, waar de tijd stil lijkt hebben gestaan en menig dorpeling nog steeds op traditionele wijze boten bouwt. Wat mij altijd weer opvalt bij al mijn  ervaringen op het water is dat iedereen die je tegenkomt diezelfde band koestert met de zee. Mensen kunnen er op veel manieren vertrouwd mee zijn, maar of ze de zee nu kennen vanuit een veilige plek aan wal, haar bevaren om handel te drijven of in verband met hun werk in de diplomatie, migratie of recreatie, allemaal hebben ze respect voor haar kracht en koesteren ze wat ze ons te bieden heeft.
De zee kent geen internationale grenzen: ze brengt mensen die door hun werk aan het water gebonden zijn bij elkaar en erkent hun vaardigheden en kwaliteiten zie zaaken als nationalisme overstijgen. De zee maakt iedereen gelijk, ze brengt mensen samen, dwingt hen om hun krachten en kennis te bundelen in een sfeer die de wereld als geheel ten goede komt.
Dit pracht geschreven boek met zijn schitterende illustraties geeft een helder beeld van de band van de mens met de zee. De pakkende teksten gaan niet alleen over de geschiedenis van het schip, maar ook over de boten- en scheepsbouwers die met niet aflatend enthousiasme van vroeger tot nu over de hele wereld de meest uiteenlopende vaartuigen hebben ontwikkeld. Het boek verdiept zich bovendien in de toekomstige ontwikkelingen en besteedt terecht aandacht aan de invloed van de mens op de kwetsbaarheid van de zeeën, die de leversader vormen van de aarde.
Het is een veelomvattend werk van een auteur die in de loop der jaren een indrukwekkende bijdrage heeft geleverd aan onze kenneis van de maritieme wereld. Ik feliciteer hem en degenen die verantwoordelijk zijn voor de specialistische informatie, de uitgever en allen die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit boek, dat ik van harte aanbeveel aan iedereen die belangstelling heeft voor de zee. Het zal zeker in de smaak vallen bij lezers die op zee werken of er hun ontspanning vinden of die - net als ik - het geluk hebben met een combinatie van beide hun brood te verdienen.
(Roy Clare , Schout bij Nacht)

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Varen was mooi, Varen was prachtig


Schrijver : Edward P. de Groot , uitgever : De Alk
ISBN no. 90.6013.276.9

Varen was mooi in de periode van de Tweede Wereldoorlog tot de nieuwe eeuw. Maar in diezelfde tijd vonden er veranderingen plaats die het varen minder mooi maakten. In dit boek vertellen oud-zeevarenden over het leven aan boord van Nederlandse schepen tussen 1945 en 2000, over de tijd dat onze schepen nog met veertig tot vijftig Nederlandse bemanningsleden voeren, over de tijd dat schepen nog dagenlang in een haven lagen en er werd gestapt, gevoetbald en op excursie gegaan kon worden. Ze vertellen over de types die binnen de vloot beroemd waren, over kapiteins, reders en bemanningsleden die het soms niet zo nauw namen met de regels. In dit boek kunt u lezen over hun avonturen, over de bijzondere ladingen die ze vervoerden en hoe het leven aan boord van onze koopvaardijschepen ingrijpend en voor altijd veranderde.

=/=/=/=/=/=/=

De Vereenigde Oost-Indische Compagnie

Schrijver : Els M. Jacobs , Uitgever : Teleac / NOT / Keravisual Zeist
ISBN # 90.6533.445.9

Op 20 maart 1602 werd de eerste multinational ter wereld opgericht: de Vereenigde Oost-Indische Compagnie. Het bedrijf is in de loop der tijd uitgegroeid tot een symbool, dat velen nog altijd associëren met kordaat Hollands koopmanschap en onvervalste zeevaardersheroiëk. De VOC bracht niet alleen immense handelsstromen op gang binnen Azië en tussen Oost en West, maar was ook van onschatbare waarde voor de ontwikkeling van de Nederlandse scheepsbouw.
Wellicht het meest fascinerende is echter niet het grootschalige van deze miljoenenonderneming, maar het kleine: de mensen en gebeurtenissen die tezamen het omvangrijke geheel vormden. Daarom wordt in dit boek ook het verhaal verteld van de lotgevallen en besognes van de Compagnie-dienaren zelf: van Willem Blok die maar liefst 154 Oostindiëvaarders bouwde; van de weesjongen Jacob van den Berg die opklom tot schipper en uiteindelijk in grote welstand overleed; de dienstmeid van Cornelia Heegemans die in 1602 honderd guldens inlegde en tot de eerste aandeelhouders behoorde; van Pieter van der Weert die werd gedegradeerd toen hij zijn schipde Vrouwe Elisabeth door onachtzaamheid aan de grond liet lopen en van George Rumphius, de blinde ziener van Ambon, die dankzij baanbrekend onderzoek naar flora en fauna benoemd werd tot lid van de Keizerlijke Academie Naturae Curiosorum in Wenen.
In De Vereenigde Oost-Indische Compagnie, gebaseerd op de gelijknamige Teleac/NOT-serie, wordt met veel oog voor detail en veelal op basis van nieuw onderzoek, een beeld geschetst vanaf de eerste aanzet tot de tragische ondergang in 1799.
Rijk geïllustreerd, doorspekt met anekdotes, spreekwoorden en beschrijvingen van bijzondere VOC-monumenten en -collecties, biedt het boek niet alleen een fascinerende kijk op een opmerkelijke episode uit onze vaderlandse geschiedenis, maar ook een pakkend overzicht van het tweehonderd jarig bestaan van de VOC.

=/=/=/=/=/=/=

Vierkant getuigde Schepen , ontwikkeling, gebruik en hoogtijdagen

schrijver : Tony Hutson , uitgever : Hollandia / Baarn
ISBN # 90.6045.055.8 (1979)

Tony Hudson heeft zijn leven lang een grote belangstelling voor zeilschepen gehad. Dit boek geeft een indruk van het hoe, wat en waarom van het wonder van de fascinerende perfectie van het vierkant getuigde schip voor het door stoom van de zee werd geblazen.
De laatste schepen kregen de robuustheid en het laadvermogen van de Indiëvaarder en de snelheid van de klippers. Aan de hand van tekeningen en vele treffende foto's geeft Tony Hudson aan hoe de schepen werden gebouwd en getuigd. Hij beschrijft de zeewegen van de zeilschepen en neemt het tot stand komen van gespecialiseerde schepen voor speciale ladingen onder de loep, zoals de wolklippers en de schepen voor vervoer van tarwe. Hij brengt een levendig beeld van de leefomstandigheden aan boord, van de ervaringen van passagiers en van de beproevingen van de emigrantenreizen in de vorige eeuw naar Amerika, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland.
De dramatiek van de vele schipbreuken is niet vergeten. Het boek eindigt met beschrijvingen van nog bestaande schepen, de nog regelmatig gehouden onderlinge STA races en nieuwe toekomstmogelijkheden.

=/=/=/=/=/=/=

Onder Volle Tuigage , olympische windjammerparade in Kiel 1972

redactie : Hans Jürgen Hansen , uitgever : De Boer Maritiem
ISBN # 90.228.1124.7

De bezoekers van de Olympische zeilwedstrijden werd een uniek schouwspel geboden: uit vele wereldzeeën voeren de laatste grote zeilschepen naar de Kieler Förde. Een onvergelijkelijk, schilderachtig décor voor de wedstrijden van de sportzeilers.
De "sterren" van de circa 70 schepen uit 17 landen waren: de "Christian Radich" uit Noorwegen, de "Gloria" uit Columbia, de "Danmark" uit Denemarken, de "Eagle" uit de V.S., en de "Georg Fock" uit de Duitse Bondsrepubliek.
In dit boek worden foto's getoond van het uitvaren van de schepen bij Cowes op het eiland Wight en in Helsinki, de zeilwedstrijden naar Malmö, hun gemeenschappelijke vaart naar Travemünde en de grote "windjammerparade" in de Kieler Förde.
Benno Wundshammer en andere internationale bekende fotografen hebben aan boord van verschillende deelnemende schepen, vanaf een begeleidend schip en vanuit een helicopter exclusief voor dit boek hun foto's gemaakt.
Een dergelijke vloot van echte grote zeilschepen zal wellicht nooit meer bijeenkomen, die een zo grootse en levendige indruk van de traditie en romantiek van de zeilscheepvaart kan geven.
Meer dan een half miljoen toeschouwers waren getuige: dit fotoboek houdt de herinnering aan dit schouwspel levendig.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Met Volle Zeilen over de Oceaan

schrijver : Joeri Masljajev , uitgever : Atrium/Elmar / Rijswijk
ISBN # 90.5947.159.8

Dat er in het leven geen plaats meer is voor romantiek, is tegenwoordig helaas een wijdverbreide zienswijze. Commercieel ingestelde pragmatici zijn in de plaats gekomen van dromers en visionairen. Ikzelf voel me een romanticus. De geest van de vrijheid zit al sinds mijn schooltijd in mijn bloed.
In 1975, toen ik op mijn 18e van school ging, werd ik opgeroepen voor de marine in de Zwarte Zee. Een onderzeebootjager was drie jaar lang mijn tweede huis.
De geweldige en wonderschone kracht van de zee speelde van toen af aan een belangrijke rol in mijn leven. De romantiek van de wereldzeeën, het gevecht van de mens met het natuurgeweld, de gratie van de zeilschepen en de wijde oceaan zijn mijn thema's in beeld en woord.
Ik houd van het leven aan boord van de zeilschepen. Ik ben daar niet alleen verslaggever en fotograaf, ik ben lid van een bemanning en ik maak alles mee, van het schuren van het dek tot het schillen van aardappels. Met de camera in de hand klim ik in de masten, weer of geen weer, zelfs als de golven boven mij tegen elkaar slaan. "Ik denk niet na, ik fotografeer".
Bij mijn reportages probeer ik niet alleen te documenteren, maar meer nog hetgeen ik waarneem aan de lezer en toeschouwer door te geven.
Dit boek geeft de fascinerende schoonheid van de oceanen, de avonturen van mijn reizen en de sfeer op die schepen en de haven weer.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Vrachtvaarders van Europa , portret van de Nederlandse binnenvaart

schrijver : Bas Klimbie , uitgever : De Alk / Alkmaar
ISBN # 90.6013.946.1  (1987)

Nederland heeft een grote binnenvaartvloot met een navenant goede reputatie. De Nederlandse binnenvaartschippers worden niet voor niets "De Vrachtvaarders van Europa" genoemd.
Moderne Ro-Ro schepen varen personenauto's, trailers en andere rollende lading van de zeehavens naar het achterland.
Het is geen scheepjesboek, doch een fotoboek waarbij de auteur u meeneemt in de fascinerende wereld van de binnenvaart. De aardedonkere nachten van het Mittellandkanaal, de tunnels van Noord Frankrijk, de eindeloze rij sluisjes op de route naar de Middellandse Zee, de zeehaven, het vervoer van gigantische constructies, de imposante scheepsliften en andere grote waterwerken. Maar ook fraaie woningen, het dagelijks leven aan boord worden belicht in dit mooie fotoboek.
Ruim 400 foto's, waarbij de tekst van ondergeschikt belang is, vormen de ingrediënten van dit prachtige kijkboek.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Van Walegang en Berghout , 
25 jaar Nationaal Sleepvaart Museum

schrijver : N.J. Ouwehand , uitgever : Pirola
ISBN # 90-6455-445-5

25 Jaar Nationaal Sleepvaart Museum te Maassluis. Dat betekent een gedenkwaardige mijlpaal. Het bestuur van het (vrijwilligers-)museum heeft in dit verband haar mede bestuurslid Nico Ouwehand verzocht een boek te schrijven, zoals hij dat ook deed bij het 10-jarig bestaan van het museum. Dat boek heeft u nu voorhanden. In kort bestek worden nogmaals de exposities, die gedurende de eerste tien jaar van het museum werden gepresenteerd, behandeld.
Daarna volgt, uitgebreider, de overige 15 jaar van de kwart eeuw. De teksten van de toelichtingen, die destijds bij de tentoonstellingen verschenen, zijn uitgebreid, geactualiseerd en soms zelfs geheel herschreven. Op illustraties is niet bezuinigd; bijna 300 foto's sieren dit werk. Ze werden voornamelijk door amateurfotografen die de scheepvaartfotografie tot hun hobby hebben gemaakt, ter beschikking gesteld. De auteur zelf heeft in dit verband ook een belangrijke bijdrage geleverd. 
De Sleepvaart-, Offshore- en Zwaar-transportsector zijn fascinerende bedrijfstakken, die al vele auteurs inspiratie hebben gegeven. Dit boek gaat uit van de geschiedenis, waarbij men heeft geput uit bronnen die dicht op de realiteit hebben gezeten. Medewerkeers van het museum zijn vaak oud-zeevarenden. Daarnaast is aandacht besteed aan de actualiteit. De wereld van de sleepvaart past zich aan en verandert voortdurend. Concurrenten uit het verleden zijn de partners van vandaag.

=/=/=/=/=/=/=

Waterwerk , Het Maritiem Bedrijf als Moeder van de Welvaart

schrijver : Hans Vandersmissen , uitgever : Stichting Nederland Maritiem Land
ISBN # 90.6533.552.8

Havens, scheepvaart, scheepsbouw en waterbouw zijn belangrijke pijlers van onze economie. Zij vormen met elkaar een, in het afgelopen millennium voortdurend gedifferentieerd, cluster van maritieme bedrijven. Inventiviteit en ondernemingsgeest binnen indivduele bedrijven worden door de samenhang binnen dit cluster krachtig versterkt. Nu het wegverkeer een halve eeuw ongebreideld is gegroeid, beleeft beleeft het veilige en energiezuinige vervoer per schip bovendien een come back. Het gaat goed met de natte sector in Nederland.
Het Maritiem Bedrijf als Moeder van de Welvaart, verschenen langszij de Teleac/NOT serie Waterwerk, gaat diep in op het reilen en zeilen van het maritiem cluster. We lezen over de Nederlandse vloot binnenschepen, de grootste en modernste van Europa, en over de bloeiende koopvaardijvloot. Nederlandse aannemers domineren de wereldbaggermarkt.
Onze scheepsbouwers en toeleveranciers hebben een ijzersterke marktpositie in de bouw van gecompliceerde schepen, zoals baggermaterieel, zeer grote luxe jachten, en gespecialiseerde koopvaardij- en binnenschepen. 
De offshore-industrie in de Noordzee staat of valt met de bijdrage van Nederlandse bedrijven. Nederland telt prestigieuze "natte" onderzoeksinstituten en maritieme dienstverleners. Onze zeevissers lopen technisch voorop, ook met geavanceerde methoden om overbevissing te voorkomen. De moderne en efficiënte Koninklijke marine verdient zichzelf voor een groot deel terug. De Nederlandse watersportindustrie is de meest succesvolle tak van onze toeristenindustrie. 
In opdracht van de Stichting Nederland Maritiem Land (NML) zijn studies verricht naar de economische betekenis van dit maritiem cluster en beleidsaanbevelingen gedaan ter versterking ervan. 
Dit boek is geinspireerd op deze clusterstudies. Speciaal voor jongere lezers krijgen maritieme opleidingen veel aandacht.

=/=/=/=/=/=/=

Weerzien met de Oude Binnenvaart

schrijvers : Rob Martens en Lieuwe Westra , uitgever : Kosmos/Utrecht
ISBN # 90.215.1105.3

Een halve eeuw scheepvaartgeschiedenis in één oogopslag. Zo ka, heel kort geschetst, de inhoud van dit boek worden samengevat. Wat voor u ligt is niet zomaar een nostalgisch plaatjesboek. Nee, dit boek is een eerbetoon aan de schippers en scheepsbouwers uit een tijd die eigenlijk nog maar kort achter ons ligt.
Het is amper voorstelbaar dat nauwelijks veertig jaar geleden, veruit het grootste deel van het totale goederenvervoer over onze binnenwateren met zeilschepen plaatsvond. Vlijmscherp contrasteert de toenmalige zeilvloot met de moderne, met enorme krachtbronnen uitgeruste schepen van nu. Het is niet toevallig dat vooral in schipperskringen veel belangstelling bestaat voor die - lang niet over alle boegen - goede oude tijd. Het zijn juist de varensmensen die, ondanks hun eigentijdse met kasten vol electronica uitgeruste schepen, een warm gevoel voor traditie en historie wisten te behouden.
De zeilschipper leefde en werkte in de natuur en samen met de natuur. Hij was in sterke mate afhankelijk van weer en wind, van stroom en tij. Met wind of stroom tegen maakte hij zo mogelijk gebruik van een stoomsleepboot, of ging zelf in het trekzeel hangen om schip en lading voort te zeulen. Hij kende het weer als geen ander, want dat was zijn brood, zijn behoud. Tijdens slecht weer op de Zuiderzee wist hij wat kon en wat niet kon. Het verantwoordelijkheidsgevoel tegenover zijn aan boord wonende en dikwijls kinderrijke gezin, dwong hem daartoe.
. . . . . . . . . . . . .
Ook de vroeg gemotoriseerde vaart komt in dit boek aan de orde. We zien schepen onder klein tuig, uitgerust met opduwer of zijschroef, enkele motorsleep- en motorbeurtboten, om ten slotte te eindigen bij het eerste echte motorschip: de luxe-motor.
Ziedaar vijftig jaar binnenscheepvaarthistorie in een notedop. Veel beelden en weinig woorden vormen te zamen eenherinnering aan een hard, doch boeiend bestaan. Het materiaal voor deze terugblik werd merendeels door de schippers zelf aangedragen. De samenstellers selecteerden en rangschikten 228 fotografieën, beelden die tot voor kort nog in vergeelde albums en oude schoenendozen aan het oog werden onttrokken. Zo ontstond een belangwekkend document met blijvende waarde.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Wereld van de Zeevrachtvaart

schrijver : J. Weerdt ,  uitgever : Academic Service / Schoonhoven
ISBN # 90.6233.604.3  ( 1990 )

Het eerste complete boek over de zeevrachtvaart.
De welvaart van onze samenleving was en is niet denkbaar zonder de diensten van de vrachtschepen in allerlei vorm en van de vele mensen die op duizenden plaatsen er voor zorgen dat de schepen kunnen varren.
Dit fascinerende boek bevat een schat aan informatie over vrachtvervoer over de grote handelsweg, de zee en vrachtverwerking in de havens.
De wereld van de zeevrachtvaart, een boek over schepen en mensen is geschreven door de bekende auteur J. de Weerdt.

=/=/=/=/=/=/=/=

Wyt's Digest of Dutch Shipping and Shipbuilding 1963

schrijvers : velen , uitgever : Wyt & Son's / Rotterdam
ISBN # -/-

Introduction by Mr. H. Harinck, president of the Royal Netherlands Shipowner's Association, managing director of the United Netherlands Navigation Company, The Hague :
"When trying to draw a true and life-like image of the year 1962 in the Fields of Shipping and Shipbuilding it is hardly possible, not to say impossible, to show contended en happy features.
If the introduction tot the 1961 issue of this Digest still could refer to a general impression of cautious optimism, the year 1962 cannot but conclude with Salomon's words: "Hope deferred maketh the haert sick".
All through the years after the second world-war Wyt's Digest has been truthfully recording our hopes and fears, our prosperity and adversity. I am sure this latest edition again will receive that hearty welcome it both needs and deserve."

=/=/=/=/=/=/=

Willem Ruys , De kroon op de vloot

Schrijvers : Frans Luidinga en Nico Guns , Uitgever : Van Soeren & Co. A'sd.
ISBN # 90.6881.110.X

Nergens ter wereld heeft een passagiersschip zo lang op de bouwhelling gestaan als bij de Koninklijke Maatschapppij "De Schelde": het dubbelschroefmotormailschip Willem Ruys van de Rotterdamsche Lloyd.
Het eerste ontwerp dateert van 1929. Het werd in 1938 in aanbouw genomen. Bij de werf kreeg het de aanduiding bouwnummer 214; de rederij refereerde eraan als de Schelde 214.
Het grootste deel van de tijd op de helling was de donkere oorlogstijd. Het casco torende al die jaren hoog boven Vlissingen uit en werd voor de bewoners van stad en regio tot symbool van "Nederland zal herrijzen".
Toen het schip eind 1947 in de vaart kwam, verwierf het bij velen in Holland en Nederlands-Indië een warm plaatsje in het hart. Haar prachtige lijnen en moderne interieurs vormden een staaltje van vakbekwame Nederlandse scheepsbouw, dat ook in het buitenland grote bewondering oogste.
Bij de overdracht van de Willem Ruys viel de Rotterdamsche Lloyd de eer te beurt het predikaat "Koninklijke" te verwerven. Van toen af aan voerde de rederij trots een kroontje in de huisvlag. De indienstelling van de prachtige Willem Ruys vormde waarlijk de kroon op de vloot.
Het schip was bestemd voor de pendelvaart op de Oost. Maar toen Koninging Juliana eind december 1949 haar handtekening zette onder de akten van overdracht van soevereiniteit aan en erkenning van Indonesië, moest er voor het schip nieuw emplooi worden gezocht op andere routes.
Het lukte de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd nadien om voor haar vlaggeschip een bevredigende heroriëntatie te realiseren. Met succes ging de Willem Ruys op haar uitreizen emigranten vervoeren naar Amerika, Canada, Australië en Nieuw Zeeland en op de retourvaart naar Rotterdam bracht zij vele repatrianten uit Indonesië naar het vaderland terug.
In combinatie daarmee maakte zij recreatiereizen 'around the world' voor de welgestelden. Zo bleef de Willem Ruys nog jarenlang voor de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd onder de Nederlandse vlag in de vaart.
Dit eerste deel van een uitgebreide scheepsbiografie over de Willem Ruys, die nog steeds tot ieders verbeelding spreekt. Het boek beslaat de periode van ontwerp en bouw, alsmede de eerste jaren van de vaart op Indië. In woord en beeld brengt het de fascinerende geschiedenis tot leven van dit fenomenale schip. 
Nico Guns en Frans Luidenga bereiden momenteel de publicatie voor van het tweede deel over de Willem Ruys alsmede een boek over "De vroege schepen van de Lloyd: van de Batavia en de Soeabaja tot de Slamat". Na de delen over de Dempo en de Baloeran (ISBN 90.6881.090.1), de Indrapoera (ISBN # 90.6881.079.9) en de Sibajak (ISBN # 90.6881.098.7) schrijven zij aldus de complete biografie van de Lloyd-mailschepen: de statige dochters van de Heren Ruys. 
Frans Luidenga werd in 1934 te Rotterdam geboren. Hij studeerde enige jaren vliegtuigbouwkunde aan de Technische Hogeschool te Delft. Daarna werkte hij bij het Reactor Centrum Nederland en hield zich bezig met de ractorfysica van nucleair aangedreven schepen. In 1968 ging hij naar het Ministerie van Volksgezondheid en werd hoofd bureau statistiek volksgezondheid en later beleidsmedewerker belast met de preventie van ongevallen. Zijn maritieme belangstelling betreft de geschiedenis van de Rotterdamsche Lloyd en de koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog. Voorts is hij geïntresseerd in de geschiedenis van Nederlands-Indië. Hij is een actief tennisser en verenigingsman. 
Dr. Nicolaas Guns werd in 1948 te Bussum geboren. Na de kweekschool studeerde hij sociale wetenschappen een de Rijksuniversiteit te Leiden. Hij promoveerde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam op een proefschrift over de integratie van vrouwen op schepen van de Koninklijke Marine. Hij verrichtte jarenlang sociaalwetenschappelijk onderzoek bij de Koninklijke Marine. Vervolgens was hij werkzaam bij de staf van de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht. In de loop der tijd schreef hij tal van kinderboeken. Zijn maritieme belangstelling gaat vooral uit naar de Nederlandse koopvaardij in de eerste helft van de twintigste eeuw. Zijn hobby is knutselen met zo gedetailleerd mogelijke scheepsbouwplaten.

=/=/=/=/=/=/=

Willem Ruys ( II ) , en de ondergang als Achille Lauro

schrijvers : Nico Guns & Frans Luidinga , uitgever  : Van Soeren & Co. / Amsterdam
ISBN #  90.6881.135.3  ( 2010 )

In het eerste deel van ons tweeluik over de Willem Ruys, het vlaggeschip van de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd (KRL) hebben wij het ontwerp en de bouw van dit magistrale schip uitvoerig beschreven. Daarbij schetsten wij de invloed van de dramatische omstandigheden gedurende de Tweede Wereldoorlog, die tot gevolg hadden dat het schip niet zoals gepland begin 1941 maar pas eind 1947 in de vaart kwam. Wij gingen in het eerste deel ook nader in op haar prachtige interieurs en haar bijzondere technische installaties. Bovendien schonken wij op gedetailleerde wijze aandacht aan de eerste operationele jaren, gedurende welke de Willem Ruys van december 1947 tot december 1949 in pendeldienst twaalf retourreizen uitvoerde tussen Rotterdam en Tandjong Priok, ofwel tussen het moederland Nederland en de Nederlands-Indische kolonie. Onze beschrijving van deze reizen liep tot de jaarwisseling van 1949/1950, dat wil zeggen tot enkele dagen na de ondertekening door Koningin Juliana van de akten van overdracht aan en erkenning van Indonesië. Haar koninklijke handtekening zou uiteindelijk en indirect verreikende consequenties blijken te hebben voor de KRL en haar geliefde Willem Ruys. De Rotterdamse rederij moest namelijk in het kader van de onafhankelijkheid van de Republik Indonesia mettertijd gaan uitzien naar ander emplooi voor haar grote vlaggeschip. Wij kondigden de lezer aan in het vervolgdeel van ons tweeluik uitgebreid te zullen ingaan op de diverse veranderingen die het schip nadien zou ondergaan, en op de enerverrende belevenissen die het nog zou meemaken.
Welnu, dat tweede deel ligt voor u. Wij vervolgen daarin de levensbeschrijving van het schip (eerst nog de Willem Ruys en daarna als Achille Lauro) voor wat betreft de periode 1950 tot 1994 en besteden in woord en beeld in de achtereenvolgende hoofdstukken wederom op gedetailleerde wijze aandacht aan de wederwaardigheden van dit fantastische schip.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Wind in de zeilen

Schrijver : Willen Leo Leqlercq , uitgever : Prisma Utrecht
ISBN # -/-

Wind In De Zeilen, het verhaal van een reis per zeilschip van Australië om Kaap Hoorn naar Engeland in het jaar 1932. 
". . . Une vie forte qui entraîne des souffrances et des joies, mais qui seule compte" (A. de Saint Exupéry). 
Willem Leo Leqlercq is van Limburgse afkomst. Hij is echter geboren te Breda op 11 september 1899. Hij volgde het gymnasium te Den Haag en Amsterdam. Reeds als jongen van 10 jaar voelde hij zich sterk aangetrokken door varen en schepen. Op 22 jarige leeftijd schafte hij zich een Staverse Jol aan. In dezelfde periode kwam in hem de lust tot schrijven op (artikelen in Het Getij en de Nieuwe Gids; een jongensboek Hoe Karel Zeeman Werd; een vertaling van Jack London Tussen De Wielen). Van 1925 tot 1932 is Leclercq in Medan als plaatsvervangend notaris werkzaam geweest. Ook in die tijd bewoog hij zich op literair terrein als medewerker aan het weekblad Sumatra. Sinds 1948 is hij te Amsterdam gevestigd als notaris.
Later werk van de auteur: vertalingen van Jack London (De Kruistocht Van De Snark, Verhalen Van De Zuizee) en Joseph Conrad (Jeugd, Het Hart Der Duisternis, De Typhoon); oorspronkelijk werk: Bomenspeigel Voor De Wandelaar (een boek over bomen en bosbouw), Limburg Land en Mensen en Limburg Reisboek.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Windjammers , Reusachtige afstammelingen van de prachtige klippers

schrijver : Oliver E. Allen , uitgever : Time Life
ISBN # 90-6182-406-0

De fiere schepen die uitvoeren naar de verste uithoeken van de aarde, brachten het laatste grote zeil-tijdperk tot een glorierijk besluit. Het waren ontzagwekkende scheppen: vierkant getuigde zeilschepen van 122 meter, met stalen casco en drie, vier of zelfs vijf, 60 meter boven het water uitstekende hoge masten.Ze konden een hoofdvaart van wel 20 knopen bereiken.
Gedurende de eerste decennia van de 20e eeuw, toen de koopvaardij nagenoeg het monopolie was van de stoomschepen, beheersten deze door de wind gedreven vaartuigen nog altijd met succes de handelsvaart over de eenzame, troosteloze vaarroutes naar Chili en Australië, rond Afrika en de verraderlijke ijspunt van Zuid-Amerika.
In de Tweede Wereldoorlog bracht de beruchte Duitse Graf von Lückner met zijn grote zeilschip zelfs voor duizenden tonnen geallieerde schepen tot zinken in het zuiidelijke deel van de Atlantische Oceaan.
De Windjammers vertelt, rijk en geillustreerd met eigentijdse foto's, schilderijen en tekeningen, het verhaal van het leven aan boord van de grote vierkant getuigde zeekastelen. U zult lezen over het zware dagelijkse werk van een matroos, de lasten van het bevelvoeren en de verschrikkingen bij het ronden van Kaap Hoorn in stormweer.
De schrijver Oliver E. Allen, de achter-achterkleinzoon van een theehandelaar wiens vierkant getuigde klippers rond 1840 van Philadelphia naar Kanton zeilden, woont en werkt als schrijver in Pelham, New York.

 =/=/=/=/=/=/=/=

Zeehelden van de Gouden Eeuw

schrijver : Gerben Graddesz Hellinga , uitgever : Walburg Pers / Zutphen
ISBN # 978.90.5730.546.7 (2006/2008)

Wie zeehelden zegt, denkt aan de Grote Drie: Piet Heyn, Maarten Tromp en Michiel de Ruyter. In de Gouden Eeuw konden echter tientallen anderen minstens zoveel aanspraak maken op die titel. Velen waren gewone zeelui, over wie bitter weinig informatie bewaard is gebleven. Over admiraals en andere vlagofficieren weten we daaentegen veel meer. Hun levens waren vaak net zo boeiend als die van de Grote Drie. Soms omdat ze onverbeterlijke querulanten waren, zoals Witte de With en Cornelis Tromp, soms omdat ze van adel waren en enkel om die reden vlootvoogd werden gemaakt terwijl ze niets van varen wisten, laat staan van het leiden van een zeeslag.
De uitgave Zeehelden van de Gouden Eeuw laat u kennismaken met de zeehelden uit onze roemruchte geschiedenis.
Auteur Gerben Graddesz Hellinga beschrijft de levens en daden van drieëntwintig officieren die een rol speelden in de ontstaansgeschiedenis van de jone Republiek der Verenigde Nederlanden. De ruzies die ze maakten, de zeeslagen waarin ze vachten, hun frustraties waarmee politici zich - vaak met rampzalige gevolgen - met hun werk bemoeiden.
Uiteraard ontbreken in dit rijk geïllustreerde boek de werken van de grote zeeschilders niet: Willem van de Velde de Oudere en de Jongere, Ludolf Backhuysen en vele anderen. Ze geven de lezer een indruk van de strijd, die zo vaak ordeloos en chaotisch verliep, en van de schepen waarop de zeehelden vochten en in veel gevallen sneuvelden.

Gerben Graddesz Hellinga (1938):
komt uit een familie van schrijvers. Hij is gepensioneerd psychiater en heeft naast vijf boeken op zijn vakgebied nog achttien andere boeken gepubliceerd: science-fiction-romans, historische avonturen romans voor dertienplussers, een thriller voor tienplussers en enkele geschiedenisboeken. Naast deze portrettengalerij verschenen van zijn hand Pioniers van de Gouden Eeuw en Meesters van de Gouden Eeuw. Momenteel werkt hij aan een vierde portrettengalerij Leiders van de Gouden Eeuw.

=/=/=/=/=/=/=

Zeeslepers op de Evenaar

schrijver : Anthony van Kampen , uitgever : De Boer Jr. / Amsterdam
ISBN # =/=  (  1948 )

Rondom en tussen de continenenten liggen de zeven zeeën. Eigenlijk is het maar één zee, de wereldzee, die deint onder de druk der passaten, spoelt langs de Evenaar, sissend uitspat tegen de blauwe ijsvelden van de Arctische en Antarctische brokken vast land, De wereldzee, dat huiveringwekkend mysterie van grijs water, blauw water, zilver water; en water, donkerder dan het zwartste ebbenhout; en bloedrood water, waarin de laatste vlammen van een op de kim uitblussende zon doven.
Sat mysterie van water, dat vloeit en kolkt, bruist en gromt rondom de rotsige en zandige kusten van de oude en de nieuwe wereld. Dat zich buigt om de aardbol, onder het staalblauw van de tropenhemel, onder het grauwe zwerk der poolstreken en de grijze wolken rondom de verlatenheid van Kaap Hoorn. De mens zag, de eeuwen door, het mysterie aan en poogde het te doorgronden. Met schepen, die hij bouwde. Met het eerste schip van de eerste mens, dat niets was dan een uitgehold brok boomstam. Daarna met vlotten, cano's en prauwen. Toen met het eerste zeilschip. En daarna met de stalen schepen die van continent naar continent jagen.
Er liggen vele eeuwen tussen de eerste uitgeholde boomstam en het laatste gebouwde Liberty schip, maar het mysterie in en om en boven de zeven zeeën bleef en hart van de zeeman, die tuurt over de railing van dat laatst gebouwde Liberty schip, klopt even ontroerd als hij voor de allereerste maal het Zuiderkruis ziet aanlichten over de tropenzee als dat van die allereerste zeeman, die in zijn boomstam zat en over het deinende en golvendeuniversum staarde, waarop hij zich, door welke vreemde drang ook, gewaagd had.
Nu varen de schepen der naties over de zeven zeeën. Koopvaardijschepen en oorlogsschepen. Vaartuigen van onschatbare luxe en de armzalige sjouwers van de wilde vaart. Schepen . . . . . schepen . . . . door zeelui gevaren van werelddeel tot werelddeel, dwars door het mysterie heen, dat zelfs niet uitgebannen werd door turbines, dieselolie en radar. Zelfs niet door de denkbeeldige lijnen, waarlangs de moderne schepen hun doel tegemoet jagen. Lijnen, bepaald door nautische geleerden, die wiskundig vaststelden welke de kortste weg was tussen Amsterdam en Paramaribo, New York en Kaapstad, Boston en New Orleans.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Zeilend langs Klipperwegen

schrijver : Sir Francis Chichester , uitgever : WestFriesland / Hoorn
ISBN # 90.205.0551.3

Sir Francis Chichester maakte enige jaren geleden historie door met zijn jacht de Gipsy Moth de wereld te omzeilen.
Zijn hartstocht voor de zee kwam tot uiting in een aantal boekwerken van zijn hand o.a. : De Wereldreis van Gipsy Moth" en "De eenzame Zee en de Lucht".
IN "Zeilend langs Klipperwegen" heeft hij alle verhalen en gebeurtenissen verzameld, die er bestaan over en rondom de oude vaste klipperroutes. Het zijn verhalen vol spanning en dramatiek, over waaghalzen en kundige beroepszeilers, over slachtoffers en overlevenden, over oude en nieuwe schepen, kleine en grote, bemand door éénlingen en complete bemanningen. Maar allesoverheersend in dit nieuwe boek is de zee met haar ogenschijnlijke kalmte die plotseling om kan slaan in een gierend, zuigend, alles verslindend monster, waartegen vechten onmogelijk is. De mensen in dit boek zijn stuk voor stuk helden, voor wie de zee een uitdaging was en die meenden door langs de klipperwegen te zeilen aan deze uitdaging het hoofd te kunnen bieden.
Een boek voor mensen die de zee willen proeven en in verhalen over die zee hun genoegen vinden.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

(Geïllustreerde) Zeilschepen Encyclopedie

schrijvers : J. Batchelor & C. Chant , uitgever : Rebo Int. / Lisse
ISBN # 978.90.396.2169.1 (2008)

De woorden schip en boot komen beide voort uit het begrip uithollen, wat terugvoert op de uitgeholde boomstam waarin onze verre voorouders zichzelf en hun goederen over water verplaatsten.
Vanaf het moment dat de mens ontdekte dat bepaalde voorwerpen op het water kunnen drijven, nam de ontwikkeling van (zeil-)schepen zijn aanvang. Zeilschepen maakten de ontdekking van nieuwe werelddelen mogelijk. Ook zorgden zeilschepen voor het ontstaan van nieuwe beroepsgroepen, scheepsbouwindustrieën en oorlogsvloten.
De geleidelijke ontwikkeling van het vaartuig van de eerste, experimentele exemplaren waarmee men de zee te lijf ging tot de ultieme zeilende vrachtschepen die tot in de eerste decennia van de twintigste eeuw werden gebouwd, is in gelijke mate te danken aan de behoefte aan meer snelheid als aan de ontwikkeling in het ontwerpen van schepen.
Deze uitgebreide geïllustreerde zeilschepen encyclopedie toont het zeer brede scala aan zeilschepen dat de mensheid van 2000 voor Christus tot nu heeft voortgebracht.

=/=/=/=/=/=/=/=/=/=

Met Zeil & Treil , De Tjalk in Binnen- en Buitenvaart

schrijver : Frits R. Loomeijer , uitgever : De Alk / Alkmaar
ISBN # 90.6013.087.1  (1999)

Met zeil en treil, ankers en touwen; zo heette het wanneer in de achttiende eeuw een vaarklaar schip ter verkoop werd aangeboden.
Met zeil en treil wilde zeggen dat het schip kompleet was. Daarom koos Frits R. Loomeijer in 1980 deze advertentietekst als titel voor een lijvig boek over de tjalk. Eenpuur Nederlands scheepstype dat in al zijn variaties eeuwen lang de vrachtvaart op zowel binnen- als kustwateren domineerde. Vrijwel twintig jaar later is het tijd voor een geheel bewerkte heruitgave van dit standaardwerk.
Een schets van de ontwikkeling van de houten tjalken, smakken en koffen vormt de inleiding van een uitgebreide beschrijving van de tjalk zoals deze sinds circa 1880 voer en nog altijd vaart. Hierbij wordt niet alleen ingegaan op de technische kant van het schip soals de bouw, verschillende modellen en tuigage. De functie van de verschillende soorten tjalken, de lading die ze vervoerden en hun vaargebied worden uitvoerig beschreven.
Bouw- en tuigtekeningen van de meest voorkomende typen tjalken en ruim 250 unieke foto's vullen de tekst aan.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Zeilvaart 1520-1914

samenstelling : Captain Donald Macintyre , uitgever : ICOB / Alphen a/d Rijn
ISBN # 90.6113.069.7

Het tijdperk van het zeilschip maakt deel uit van één groot avontuur dat voortleeft in de dageraad van het ruimteschip. Een avontuur van de menselijke geest, dat niet alleen valt te ontkennen in grote reizen en gevaren, maar ook in de ontwikkeling der techniek op het gebied van scheepsbouw en navigatie.
De inspiratie voor de kunstenaar die blijkt uit het grote aantal schilderijen in vierhonderd jaar, vormt een deel van het avontuur. Net als de opwinding en de belangstelling die zeilschepen bij alle lagen der bevolking wekken en die vraag deden ontstaan naar onnoemelijk veel afbeeldingen van schepen uit alle eeuwen.
Captain Donald Macintyre geeft een historisch verslag vanaf de eerste zeilreis om de wereld tot de uiteindelijke verdwijning van het vierkant getuigde schip. Hierna volgt een keuze uit eigentijdse beschrijvingen veler nationaliteiten van 1520 tot 1914, die alle typerend zijn voor een bepaald facet van de zeilvaart; terwijl het werk volledig wordt door meer dan 300 illustraties van werken van onder andere Van de Velde en Turner, en ook van vele karikaturisten.
Captain Macintyre schetst de ontwikkeling van zeil, tuigage en romp van karveel, kraak en galjoen tot aan het tijdperk van de klipper, de bark met metalen romp en de vijfmasters, die een geheel eigen en vreemde schoonheid bezaten. Hij vertelt het verhaal der ontdekkingen en het ontstaan van de handel over zee: een verslag van vriendschappelijke en vijandige wedijver tussen volken, die de strijd tegen de zee gemeen hadden.
De keuze uit ooggetuigenverslagen vormt als geheel een aangrijpend verhaal van het leven van alledag aan boord, stormen, schipbreuken en gevechten, van beroemde schepen en beroemde namen. Het doet ogenblikken van hoop en wanhoop herleven: de ronding van Kaap Hoorn bij voorbeeld of de laatste reis van Willem Barentsz bij zijn dappere en vergeefse poging om de noordoostelijke passage te vinden.
Het roep een beeld op van ruwheid, strijd en ontbering, van kameraadschap en humor. Na de verschrikkingen van Ansons reis is het een verademing te lezen over de ontvangst van Bougainville op Tahiti of over de ontmoeting van de matrozen van Cook met de nimfen van Nootka Sound.
De inleiding van de beroemde zeiler en botenontwerper Uffa Fox en de verklarende lijst van scheepstermen van Richard Dana vormen een plezierige en nuttige aanvulling op deze odyssee van de menselijke geest.
Captain Donald Macintyre beëindigde in 1954 zijn loopbaan in de Engelse Koninklijke Marine. In de Tweede Wereldoorlog stond hij aan het hoofd van groepen escorteschepen op de Atlantische Oceaan en ontving hij verschillende hoge onderscheidingen.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

De Zingende Zeelui van Afrika , op avontuur langs Afrika's westkust

schrijver : Bob Tadema Sporry , uitgever : Forum Boekerij / Den Haag
ISBN #  -/-

We hebben Afrika doorkruist in vele richtingen, we hebben het noorden leren kennen en de oude culturen uit klassieke tijden die voor die van Europa niet onderdoen. We hebben de Sahara ettelijke keren doorkruist in alle richtingen en ons hart werd erdoor gevangen en eigenlijk nooit meer vrij gegeven. Wie de woestijn in het bloed krijgt, zal er zijn leven lang naar terug verlangen, dat is de tol die men betaalt aan dat meest grootse van alle landschappen.
We hebben Centraal- en West-Afrika bezocht, gegeten met menseneters, wilde dieren gezien in hun eigen omgeving, geleefd met mensen die zo arm waren als Job en zo gastvrij als de beste nomade.
Toen kregen we een verzoek om een reis te maken langs de havens van West-Afrika. Laat ik meteen maar vertellen, dat dat verzoek ons weinig aanlokte. We hadden de ervaring gekregen dat er betere steden bestaan dan havensteden. We hadden de ervaring gekregen dat de mensen uit die havensteden nu niet alles waren, dat daar oproer en onrust altijd het eerst de kop opstaken, dat minder gunstige elementen daar een gretige bodem vonden voor hun al dan niet juiste zienswijzen. In één woord, we hielden niet van havensteden en wel van kleine dorpen in het binnenland.
Toch hebben we, naar we meenden tegen beter weten in, de uitnodiging aangenomen. We scheepten ons in op een Hollands vrachtschip en togen naar West-Afrika, naar het Graf van de Blanken, naar de "Kust", zoals men die daar algemeen betitelt, waar in Holland maar weinig mensen iets van af weten. En we werden volledig bekeerd.
Ik zal nooit meer kwaad vertellen van de Westkust. Het is er prachtig. De havens kwamen en gingen. Ze volgden elkander op als kralen aan een snoer. Dat snoer was dan de zeereis, een soort intermezzo van het behaaglijkste soort, een zich laten meevoeren op het ritme der machines, een genieten van de grandioze schoonheid van de oceaan die men ziet overgaan van een noordelijke grauwe zee in de meest blauwe, meest sprankelende tropenzee, die men zich met mogelijkheid kan voorstellen.
We zagen die havens, naar men beweert allemaal elkaar gelijk, maar in werkelijkheid telkens weer zo boeiend, zo anders dat men er graag langer had willen blijven dan de paar dagen, die men er kon doorbrengen. Konakry, Freetown, Monrovia en al die vele, vele andere, we hebben ze allemaal bezocht. We leerden hun geschiedenis kennen, die vaak zo nauw met ons verweven is. We leerden mensen kennen, die we misschien nooit zullen weerzien, maar die we telkens weer gedenken in de herinnering van weet-je-nog-wel.
We maakten het leven mee aan boord, het zware in de havens, het lichtere op volle zee. We voeren maanden met de bemannig Kroes uit Freetown en genoten van hun blijdschap bij de thuiskomst. In één woord, we hadden een verrukkelijke reis. De herinnering eraan legde ik in dit boek vast. Mogen ze u wel bekomen.

=/=/=/=/=/=/=/=

Zonder container geen globalisering

schrijver : Marc Levinson , uitgever : Princeton University Press
ISBN # 06.911.2324.1

De maritieme container is in vijftig jaar een doorslaand succes geworden en heeft de enorme vlucht van de internationale handel mogelijk gemaakt. Dankzij de container kunnen we vandaag de dag in onze supermarkten exotische producten uit verre landen kopen. Kortom, zonder container geen globalisatie.
Het eerste containertransport over zee vond in 1956 plaats (zie kader). Tien jaar later, in 1966, kwam het eerste containerschip in Rotterdam aan. Momenteel slaan de tien grootste containerhavens in de wereld jaarlijks ruim honderd miljoen containers over.
De twee pijlers onder het succes van de zeecontainer zijn standaardisatie en lage distributiekosten. Vanwege de standaardafmetingen kan de container zowel via de weg, het water als het spoor worden vervoerd. Een container uit New York past op een truck of trein in Rotterdam of Hong Kong. Dankzij containers hoeft koopwaar slechts twee keer door mensenhanden te worden verplaatst: in de fabriek en op de eindbestemming. Bij 14.000 flessen wijn die in een veertigvoets container passen, kost het slechts 10 eurocent per fles om Argentijnse wijn naar Nederland te transporteren, twee tot drie procent van de detailhandelsprijs. Vóór de containerrevolutie konden die kosten oplopen tot twintig procent van die prijs.
Containers worden nog vrijwel uitsluitend in China gebouwd. Singamas, met negen fabrieken (waarvan één in Indonesië) een van de grootste containerbouwers uit dat land, produceerde vorig jaar ruim een miljoen containers. Elke container krijgt een uniek kenteken, bestaande uit een prefix – een lettercombinatie afgeleid van de naam van de eigenaar – en een nummer. Dat kenteken moet worden aangevraagd bij het Bureau International des Containers et du Transport Intermodal in Parijs. De verkoopprijs van een twintigvoets container schommelt, volgens de website van Singamas afhankelijk van de staalprijs en de dollarkoers, tussen de 1400 en 2400 dollar.
Containers gaan tien tot vijftien jaar mee. Daarna gaan ze naar de sloop en wordt het staal hergebruikt. Eerste eigenaren stoten meestal na vijf tot tien jaar hun containers af, waarna ze door gespecialiseerde bedrijven worden opgeknapt en doorverkocht. Grote gebruikers/huurders van containers zijn rederijen zoals Maersk, Genstar, MSC en NDS. Ook het ministerie van Defensie maakt vooral bij vredesoperaties gebruik van transport via zeecontainers.
Containers zijn er in soorten en maten. Het meest gangbaar zijn de twintigvoets (6,06 m) en de veertigvoets staalbox (inhoud 610 m3). Ze zijn er echter ook van 10 en 45 voet lang. De hoogte bedraagt altijd 8,6 voet (2,6 m), de breedte 8 voet (2,45 m). De meeste containers bestaan uit een dichte bak met twee openslaande deuren aan een kopse kant. Er zijn echter ook ‘open’ containers (met alleen twee kopschotten) en ‘open toppers’ (met een dekzeil), die van boven worden geladen. Veel containers dienen voor vervoer van stuksgoederen zoals meubels en tv’s (droge lading), maar er zijn ook ‘reefers’, koel/vries-containers voor ‘natte’ lading zoals vlees, vis, bloemen of fruit. Dan is aan een kopse kant een koelunit ingebouwd, meestal voorzien van stroom door het schip of de auto waarin of waarop hij wordt getransporteerd, maar soms ook met een eigen dieselaggregaat. Ook zijn er tankcontainers – met ronde tanks – voor vervoer van vloeistoffen, voorzien van twee rechthoekige kopse kanten in de standaardmaten.
Op de vier bovenhoeken van elk type container zitten ‘corner castings’: vierkante blokken met drie gaten aan de boven-, voor- en buitenzijde. Kranen in de containerhavens hijsen de containers hieraan uit het schip en plaatsen ze op trein of vrachtauto, en vice versa. De meeste containers zijn van staal (‘corten steel’). Maar ze zijn er ook van polyester, multiplex en aluminium. Een stalen veertigvoets container weegt 3000 kg, van aluminium is dat 400 kg minder.
Er kan steeds meer lading per container worden vervoerd. Een gangbare veertigvoets container van 3 ton kan 17 ton vracht bevatten, maar er zijn er al waar 26 ton in kan en de nieuwste mogen 34 ton vervoeren. Dat heeft te maken met dikte en sterkte van de toegepaste staalplaat – 1,75 mm in de panelen, 4 mm in de binten (u-profielen) – en de structuur van panelen en binten.
De maritieme container – ook de luchtvaart werkt met containers – krijgt steeds meer toepassingen. Al langer dient hij als min of meer permanente opslagruimte, maar er worden nu ook stapelbare studentenwoningen en schoollokalen van gebouwd. Het VU-ziekenhuis in Amsterdam plaatst binnenkort twintig containers op het dak die worden ingericht als tijdelijke operatiekamers. 
The Box
De informatietechnologie zou gezorgd hebben voor het ‘einde van de afstand’. Maar de vrachtcontainer, een stalen bak met het imago van een conservenblik, is daarvoor minstens zo belangrijk geweest.
Op 26 april 1956 liep de Ideal-X, een olietanker uit de Tweede Wereldoorlog, de haven van Newark binnen. Kranen laadden 58 metalen bakken op het schip, die er vijf dagen later in Houston weer uit werden gehaald en op vrachtwagens werden geplaatst. Het transport was op touw gezet door de Amerikaanse vervoersmagnaat Malcolm McLean. Volgens zijn berekeningen daalden door invoering van containers de kosten van laden en lossen van een schip van 5,83 dollar naar 16 dollarcent per Amerikaanse ton (1016 kg). Marc Levinson, auteur van ‘The Box’, ziet deze trip van de Ideal-X als het begin van het containertransport per schip.Goederenvervoer in allerlei bakken, kisten en dozen was halverwege de jaren vijftig niks nieuws, maar er was geen standaardisatie. Levinson beschrijft in één van zijn hoofdstukken het tot eind jaren zestig durende, uiterst moeizame standaardisatieproces.
Toen dat eenmaal achter de rug was, kon de container aan zijn succesvolle opmars beginnen. De doorbraak kwam met de Vietnam-oorlog, toen het Amerikaanse leger op voorspraak van McLean op ruime schaal containers inzette voor transport van militaire goederen.
De groei van het containertransport heeft zijn sporen nagelaten in de zeehavens rond de wereld. Eens grote havens zoals Londen en New York hebben zich onvoldoende aangepast, andere – Oakland, Rotterdam – hebben er juist goed op ingespeeld. Levinson beschrijft met name de strijd tussen rederijen en vakbonden die zich heeft afgespeeld in de haven van New York. Het afgelopen decennium zijn met name de Chinese containerhavens opgekomen.
Levinson heeft een prachtig boek geschreven over een onderwerp dat tot nu toe in alle globalisatiediscussies volledig aan de aandacht was ontsnapt.
The Box: how the shipping container made the world smaller and the world economy bigger.

=/=/=/=/=/=/=/=/=

Zwervend van Kust naar Kust , Nederlandse Kustvaart door de Jaren heen

schrijver : Willem H. Moojen , uitgever : Lanasta / Emmen
ISBN # 978.90.8616.034.1 (2007)

De Nederlandse kustvaart bepaalde voor een groot deel mede het gezicht van onze koopvaartdijvloot de afgelopen 75 jaar. Voortgekomen uit de veenkoloniale zeevaart bereikte de kustvaart een hoogtepunt in het midden van de jaren vijftig met meer dan 1000 schepen.
In dit boek volgen we de schepen uit de jaren dertig tot heden en zien dat de traditionele coaster plaats maakte voor schepen die alsmaar groter en groter werden. Ook het beperkte vaargebied van de schepen veranderde en werd sterk uitgebreid.
We zien de driehonderdtonnertjes uit de jaren dertig, de opbouw van de vloot na de oorlogsjaren, de gladdekkers en shelterdekkers ui de jaren vijftig en zestig en de kruiplijncoasters, tankers, koelschepen en feederschepen van heden voorbij komen.
Met de nadruk op de vijftiger, zestiger en zevtiger jaren, toen er werkelijk schitterende schepen van de werven kwamen. Aan de hand van foto's en een gedetailleerde bescrijving van de schepen zien we stapsgewijs hoe het type coaster door de jaren heen is verranderd.
De schaalvergroting van de schepen in de Nederlandse kustvaart maakt dat het woord kustvaart eigenlijk aan het verdwijnen is. Winig coasters hebben nog beperkte vaart papieren, kustvaart van nu , beter kan men zeggen Kleine Handelsvaart, betekent dat de schepen haast allemaal onbeperkte vaart hebben en over de aarbol uitzwerven.
Het boek bevat een grote variatie aan zwart/wit en kleurenfoto's waarvan het merendeel nog nooit gepubliceerd is.


<home>